Nie można żądać w sądzie podwyższenia pensji, powołując się na prawo do godziwego wynagrodzenia

Z prawa do godziwego wynagrodzenia (art. 13 k.p.) pracownik nie może wywodzić roszczenia o podwyższenie wynagrodzenia za pracę, poza żądaniem jego wyrównania do poziomu wynagrodzenia minimalnego.

Krzysztof S. wystąpił do sądu okręgowego przeciwko szpitalowi o zapłatę godziwego wynagrodzenia za przepracowane od 1 marca 1996 r. do 31 lipca 1998 r. zakładowe dyżury lekarskie, a następnie po rozszerzeniu pozwu także o wyrównanie wynagrodzenia zasadniczego w łącznej wysokości 190 tys. zł. Sąd okręgowy oddalił to powództwo. Od powyższego wyroku apelację złożył Krzysztof S. Sąd apelacyjny ją oddalił. Od tego wyroku pracownik złożył skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Skarga została oddalona.

W przepisie art. 13 k.p. znajduje się odesłanie do nieokreślonych wprost przepisów prawa pracy, rozumianych jako instrumenty kształtowania poziomu wynagrodzenia na godziwym poziomie, które winny być tworzone przy respektowaniu zasady wynikającej z powyższego artykułu. Stanowi on również dyrektywę skierowaną, jak wynika z jego dosłownego brzmienia, do organów państwa kształtujących politykę płacową. Za pomocą instrumentów, w które organy te zostały wyposażone, mają one dążyć do wypracowania mechanizmów umożliwiających realizację zasady wynikającej z treści tej normy.

Ponadto ustalanie przez sądy wynagrodzeń pracowników na podstawie art. 13 k.p. podważałby funkcjonującą w stosunkach pracy - z pewnymi ograniczeniami wynikającymi chociażby z treści przepisu art. 18 k.p. - zasadę swobody umów (art. 353¹ k.c. w związku z art. 300 k.p.). Za taką interpretacją przemawia również treść art. 262 par. 2 pkt 1 k.p., zgodnie z którym nie podlegają właściwości sądów pracy spory dotyczące ustanawiania nowych warunków pracy i płacy. Przepis ten wyłącza spod kognicji sądów pracy tę kategorię spraw. Tymczasem zastępowanie postanowień płacowych w umowach o pracę - opartych tak jak w tym przypadku na obowiązujących przepisach prawa pracy - przez orzeczenia sądów, które uznawałyby te postanowienia za sprzeczne z zasadą godziwego wynagradzania za pracę, stanowiłoby w istocie ustanawianie nowych warunków płacy.

Z uwagi na ogólny i niedookreślony charakter omawianego przepisu oraz to, że obiektywne ustalenie godziwego wynagrodzenia uwarunkowane jest tak wieloma czynnikami natury indywidualnej i globalnej, art. 13 k.p. nie może stanowić samodzielnej podstawy do dochodzenia wyższego wynagrodzenia (poza funkcją gwarancyjną w zakresie minimalnego wynagrodzenia za pracę). Zasada w nim wyrażona ma charakter postulatu, określającego pożądany kierunek, w jakim powinna zmierzać polityka kształtowania wynagrodzeń pracowniczych.

Leszek Jaworski