Z urlopu i zasiłku macierzyńskiego mogą także skorzystać adoptujący dziecko

Pracownik, który przyjął dziecko w wieku do siódmego roku życia na wychowanie i wystąpił do sądu z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia, ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Przysługuje on przez:

● 20 tygodni w przypadku przyjęcia jednego dziecka,

● 31 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci,

● 33 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci,

● 35 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,

● 37 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci.

Urlop w powyższym wymiarze otrzyma także pracownik, gdy na wychowanie przyjmie dziecko nie starsze niż dziesięciololetnie, jeżeli ze względu na stan jego zdrowia podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego.

Należy pamiętać, że w przypadku przyjęcia na wychowanie jednorazowo więcej niż jednego dziecka o wymiarze urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego decyduje liczba dzieci w wieku nieprzekraczającym siedmiu (dziesięciu) lat. Istotne jest również to, że urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko siódmego (dziesiątego) roku życia, nie krócej jednak niż przez okres dziewięciu tygodni. Zatem minimalny wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi dziewięć tygodni i jest dłuższy w stosunku do obowiązującego do 31 grudnia 2008 r. o tydzień.

Powyższe zasady nabycia prawa do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego stosuje się także w przypadku przyjęcia na wychowanie dziecka (dzieci) w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem.

Pracownikowi, pracownicy przyjmującym dziecko na wychowanie przysługuje przez okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego zasiłek macierzyński.

Zasady dotyczące nabycia prawa do zasiłku macierzyńskiego określone dla pracowników, stosuje się także do ubezpieczonych innych niż pracownicy, jeżeli z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej lub wykonywania innej działalności zarobkowej podlegają ubezpieczeniu chorobowemu. Jeśli zatem kobieta prowadząca pozarolniczą działalność, podlegająca dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu, przyjęła 18 lutego 2009 r. na wychowanie dziecko w wieku trzech lat, to będzie jej przysługiwał zasiłek macierzyński. ZUS wypłaci go przez okres odpowiadający okresowi urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, określonego w kodeksie pracy dla pracownic, tj. przez 20 tygodni (od 18 lutego do 7 lipca 2009 r.).

Pracownica, która przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do siedmiu (dziesięciu) lat i przebywa w szpitalu, może przerwać urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego po upływie ośmiu tygodni liczonych od dnia rozpoczęcia korzystania z tego urlopu. Po tym czasie pracownik ojciec adopcyjny może skorzystać z dalszej części tego urlopu. Łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez pracownika i pracownicę nie może jednak przekraczać wymiaru określonego dla pracownicy.

Powyższą zasadę stosuje się do ubezpieczonych innych niż pracownicy, którzy nie mają prawa do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, ale są uprawnieni do zasiłku macierzyńskiego (przez okres określony dla ubezpieczonych pracowników).

W razie zgonu pracownicy przebywającej na urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, pracownikowi ojcu adopcyjnemu, wychowującemu to dziecko przysługuje prawo do niewykorzystanej części urlopu i zasiłku macierzyńskiego. Zasadę tę stosuje się także przy ustalaniu prawa do zasiłku macierzyńskiego dla ubezpieczonych innych niż pracownicy. Jeśli zatem kobieta prowadząca pozarolniczą działalność, podlegająca dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu, która przyjęła 18 lutego 2009 r. na wychowanie dziecko w wieku trzech lat zmarła 26 marca 2009 r., to zasiłek otrzyma ojciec wychowujący to dziecko. Warunkiem jego wypłaty będzie podleganie przez ojca ubezpieczeniu chorobowemu (także dobrowolnie) oraz przerwanie działalności zarobkowej. Ubezpieczonemu będzie przysługiwał zasiłek macierzyński do 7 lipca 2009 r.

Po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego pracownica może zrezygnować z pozostałej jego części i wrócić do pracy. Warunkiem przerwania urlopu i pobierania zasiłku jest skorzystanie z tego urlopu i zasiłku przez pracownika ojca adopcyjnego. Otrzyma on niewykorzystaną część urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego po złożeniu wniosku na piśmie.

Podstawą przyznania prawa i wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu przyjęcia dziecka na wychowanie jest przedłożenie płatnikowi zasiłku odpowiednich dokumentów. Są to:

● pisemne oświadczenie o dacie przyjęcia dziecka na wychowanie,

● zaświadczenie sądu opiekuńczego o wystąpieniu do sądu o przysposobienie dziecka albo o przyjęcie dziecka na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, w którym wpisana jest data urodzenia dziecka.

W celu ustalenia prawa i wypłaty zasiłku macierzyńskiego ubezpieczonemu ojcu adopcyjnemu za okres opieki nad dzieckiem w czasie pobytu w szpitalu ubezpieczonej konieczne jest przedstawienie, oprócz wyżej wymienionych dokumentów, zaświadczenia ze szpitala o dacie przyjęcia jej do szpitala oraz zaświadczenia o okresie przysługującego ubezpieczonej oraz wypłaconego zasiłku macierzyńskiego.

Jeżeli ubezpieczona, która przyjęła dziecko na wychowanie, przerywa (skraca) urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego po wykorzystaniu 14 tygodni tego urlopu i pobierania zasiłku macierzyńskiego z zamiarem powrotu do pracy, powinna złożyć do pracodawcy wiosek w tej sprawie najpóźniej na siedem dni przed przystąpieniem do pracy. Do wniosku powinna dołączyć zaświadczenie pracodawcy zatrudniającego pracownika ojca adopcyjnego dziecka potwierdzające termin rozpoczęcia przez niego z urlopu, wskazany w złożonym przez niego wniosku o udzielenie takiego urlopu, przypadający bezpośrednio po terminie rezygnacji z części urlopu przez pracownicę. W przypadku gdy rodzice adopcyjni nie są pracownikami, lecz osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność albo wykonującymi inna pracę zarobkową (np. umowę zlecenia), składają oświadczenia o przerwaniu pozarolniczej działalności albo zaświadczenia o przerwaniu działalności zarobkowej (np. od zleceniodawcy).