Pracownik odmawiający podpisania deklaracji lojalnościowej może być zwolniony z pracy

1. Pracodawca może poinformować pracownika o jego obowiązkach w zakresie przestrzegania w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego (art. 100 par. 2 pkt 6 k.p.) przez zapoznanie go na piśmie z obowiązującymi zasadami etyki. Odmowa podpisania przez pracownika takiego pisma nie stanowi naruszenia obowiązku pracowniczego.

2. Pracodawca może zobowiązać pracownika do udzielenia informacji dotyczących pracy w zakresie niesprzecznym z umową o pracę oraz prawem (niebędącym dyskryminacją i nienaruszającym dóbr osobistych). Odmowa wykonania takiego polecenia stanowi naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego (art. 100 par. 1 w związku z art. 100 par. 2 pkt 4 k.p.).

3. Pracodawca może określić zasady zachowania tajemnicy informacji dotyczących przedsiębiorstwa. Jeżeli nie narusza to istotnych elementów treści stosunku pracy, to nie jest konieczne wypowiedzenie zmieniające, a odmowa przestrzegania tych zasad może być zakwalifikowana jako ciężkie naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego w rozumieniu art. 52 par. 1 pkt 1 k.p.

Spółka CMC SA złożyła Sylwestrowi Z. oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 par. 1 pkt 1 k.p., wskazując jako przyczynę ciężkie naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego dbania o dobro zakładu pracy. W uzasadnieniu stwierdzono, że pracownik bez jakiegokolwiek wyjaśnienia odmówił wypełnienia i podpisania kwestionariusza dotyczącego zasad etyki oraz zasad zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa. Sylwester Z. wystąpił do sądu rejonowego z powództwem o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Sąd ten uznał, że wskazane przez pracodawcę przyczyny nie uzasadniały rozwiązania umowy o pracę. Sąd okręgowy oddalił apelację pracodawcy, który wniósł następnie skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. SN uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Polecenie pracodawcy nie miało jednorodnego charakteru, gdyż można w nim wyróżnić co najmniej trzy elementy. W kwestionariuszu zostały przedstawione zasady etyki, które powinny być przestrzegane w zakładzie pracy, a także zasady postępowania pracowników zapewniające ochronę tajemnicy pracodawcy oraz przedstawiono pracownikom szereg pytań. Nie ma przeszkód, aby pracodawca ukształtował zasady etyczne oraz przedstawił je pracownikom do wiadomości. Dozwolone jest również zastrzeżenie, że ich nieprzestrzeganie będzie kwalifikowane jako naruszenie obowiązku pracowniczego. Pracownik jest obowiązany dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Jeżeli więc polecenie pracodawcy polega na zobowiązaniu pracownika do udzielenia informacji w zakresie dotyczącym pracy, niesprzecznym z umową o pracę oraz prawem, to odmowa wykonania takiego polecenia stanowi naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego. W ramach obowiązku z art. 100 par. 2 pkt 4 k.p. pracownik obowiązany jest zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Określenie zasad zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa jest skonkretyzowaniem obowiązków pracowniczych i należy je zakwalifikować jako zbiorcze polecenie dotyczące świadczenia pracy, podobnie jak zakresy czynności. Odmowa świadczenia pracy na zasadach określonych przez pracodawcę godzi w istotę stosunku pracy, jaką jest świadczenie pracy podporządkowanej, co z kolei stanowi naruszenie podstawowego obowiązku pracownika.