Można zwolnić pracownika za podjęcie przez niego działalności konkurencyjnej

Naruszenie przez pracownika umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy (art. 101¹ par. 1 k.p.) przez podjęcie działalności konkurencyjnej stanowi wystarczającą przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę (art. 45 par. 1 k.p.). Jeżeli takiej umowy nie zawarto, to w aspekcie naruszenia pracowniczego obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy jako przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie należy ocenić, czy podjęcie przez pracownika działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy stanowi naruszenie jego interesów, godzi w dobro zakładu pracy lub wyrządza (może wyrządzić) szkodę.

Maciej K. zawarł umowę o pracę z Instytutem Ciężkiej Syntezy Organicznej. Zgodnie z umową objął samodzielne stanowisko naukowe adiunkta. W załączniku do tej umowy pracownik pisemnie zobowiązał się, że w okresie zatrudnienia nie będzie prowadził konkurencyjnej wobec instytutu działalności gospodarczej. 14 kwietnia 2003 r. przedstawiono mu do podpisania projekt umowy o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy, którego on nie podpisał. 1 czerwca 2004 r. Maciej K. zarejestrował własną działalność gospodarczą. Działalność ta pokrywała się z przedmiotem działalności procedury. Pismem z 8 listopada 2004 r. instytut rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Maciej K. wniósł pozew do sądu o przywrócenie do pracy. Sąd rejonowy oddalił to powództwo. Następnie od wyroku tego Maciej K. złożył apelację do sądu okręgowego. Sąd ten zmienił wyrok sądu rejonowego i przywrócił pracownika do pracy. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł pozwany instytut. Skarga ta została przez Sąd Najwyższy oddalona.

Ocena zasadności wypowiedzenia umowy o pracę powinna być dokonywana przez sąd w granicach przyczyn podanych pracownikowi przez pracodawcę, a nie formułowanych dopiero w toku procesu wywołanego odwołaniem się od wypowiedzenia umowy o pracę. Przyczyna ta powinna być uzasadniona, rzeczywista i konkretna. Celem podania pracownikowi przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę jest bowiem umożliwienie mu obrony przed merytorycznie nieuzasadnionym rozwiązaniem stosunku pracy. Chodzi o to, aby pracownik rozumiał, z jakim jego zachowaniem należy ją łączyć. Pozwany pracodawca formalnie wskazał jako przyczynę usprawiedliwiającą wypowiedzenie umowy o pracę naruszenie umowy o zakazie konkurencji oraz postanowień art. 101¹ k.p. przez prowadzenie wobec niego konkurencyjnej działalności gospodarczej. Umowa taka jednak nie została ostatecznie zawarta i dlatego nie mogło dojść do naruszenia jej postanowień. Jednak pracodawca podał, że chodzi o zachowanie pracownika polegające na prowadzeniu działalności konkurencyjnej. To wskazanie, w powiązaniu ze znanymi Maciejowi K. okolicznościami, w sposób dostateczny konkretyzowało przyczynę wypowiedzenia w sposób zrozumiały dla niego i umożliwiający mu podjęcie obrony.

Podjęcie przez pracownika działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy może stanowić naruszenie jego interesów i godzić w dobro zakładu pracy, a tym samym może wyrządzić szkodę. Wówczas takie działanie należy ocenić jako sprzeczne z obowiązkiem dbałości o dobro zakładu pracy, co z kolei stanowi podstawę do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika.