Pominięcie ochrony przed zwolnieniem nauczyciela akademickiego jest zakazane

Marek T. był mianowanym nauczycielem akademickim. 6 listopada 2008 r. pracodawca wypowiedział mu stosunek pracy na podstawie art. 125, art. 123 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej ustawa).

Podanym w piśmie powodem wypowiedzenia była utrata zaufania wynikająca z następujących przyczyn:

● niemożności porozumienia się i współpracy z pracownikami jednostki, w której Marek T. był zatrudniony,

● publicznego bezpodstawnego stawiania władzom uczelni zarzutu popełnienia przestępstwa skutkującego negatywnymi opiniami mediów oraz ich odbiorców pod adresem władz uczelni, pracowników naukowo-dydaktycznych oraz studentów.

Zdaniem pracodawcy Marek T. utracił zaufanie jako pracownik uczelni i podane przyczyny stanowiły ważną przyczynę rozwiązania stosunku pracy z art. 125 ustawy.

Marek T. wystąpił do sądu z powództwem o przywrócenie do pracy.

Sąd rejonowy wyrokiem z 29 czerwca 2009 r. uwzględnił powództwo i przywrócił Marka T. do pracy. Ustalił, że publikowanie tekstów podważających kompetencję pracowników naukowych, przy jednoczesnym niewielkim dorobku naukowym Marka T., nie może być brany pod uwagę jako zarzut wobec satyrycznej konwencji publikacji.

Z tych przyczyn sąd rejonowy uznał, że pomimo udowodnienia niektórych z postawionych zarzutów nie są one wystarczające, aby zaakceptować rozwiązanie stosunku pracy.

Sąd okręgowy po apelacji złożonej przez pracodawcę zmienił wyrok sądu rejonowego i oddalił powództwo Marka T. Stwierdził, że wypowiedzenie umowy o pracę jest środkiem, z którego mogą skorzystać obie strony. Pracodawca ma swobodę w doborze pracowników, z pomocą których może w jak najlepszy sposób prowadzić swoją działalność (wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2001 r., I PKN 715/00, Pr. Pracy 2002/10/34).

Dowody zebrane w sprawie jednoznacznie i przekonywująco świadczą o tym, że pracodawca miał rzeczywiste, prawdziwe i odpowiednie przesłanki, aby wypowiedzieć umowę o pracę, motywując to utratą zaufania do pracownika.

W ocenie sądu okręgowego nie ulega wątpliwości, że istniały podstawy, aby pracodawca utracił do Marka T. zaufanie. Zdaniem sądu okręgowego stanowiło to uzasadnioną podstawę wypowiedzenia umowy o pracę.

Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Marka T. sprawą zajął się Sąd Najwyższy. W jego ocenie stosunek zatrudnienia Marka T. nie wynikał z umowy o pracę, lecz z mianowania, i w większym stopniu (niż umowa) jego treść była kształtowana bezpośrednio przez ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym. Dotyczy to w szczególności przyczyn rozwiązania stosunku pracy (art. 124, art. 125 ustawy).

Zdaniem Sądu Najwyższego sąd okręgowy całkowicie pominął to, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło po wypowiedzeniu na podstawie art. 125 ustawy. Zgodnie z tym przepisem stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akademickim może być rozwiązany również z innych ważnych przyczyn (innych niż enumeratywnie wymienione w art. 124 ustawy), po uzyskaniu zgody organu kolegialnego wskazanego w statucie.

Ważna przyczyna z art. 125 ustawy nie może być utożsamiana tylko z uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z art. 45 par. 1 k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2009 r., I PK 228/08, Lex 515694).

Zdaniem Sądu Najwyższego zachodzi istotna różnica pomiędzy dopuszczalnością wypowiedzenia umowy o pracę z art. 45 par. 1 k.p. (zasadnością wypowiedzenia) i rozwiązaniem stosunku pracy nauczyciela mianowanego warunkowanym innymi ważnymi przyczynami z art. 125 ustawy. Poprzestanie na standardach dotyczących umowy o pracę i pominięcie ochrony wynikającej z art. 125 ustawy stanowi błąd podjętego rozstrzygnięcia (zaskarżonego wyroku).

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok.

opracował Maciej Kasperowicz