Wymagane jest współdziałanie ze związkami zawodowymi

W sprawie rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym pracodawca podejmuje decyzję po zasięgnięciu opinii reprezentującego pracownika związku zawodowego. Pracownik jest reprezentowany wówczas, gdy jest członkiem związku lub gdy zwrócił się do niego o obronę swoich praw. Jest to związane z regulacjami zawartym w art. 30 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - dalej ustawa.

W myśl art. 30 ust. 2¹ ustawy, w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związkową, pracodawca jest obowiązany zwrócić się do tej organizacji o informację o pracownikach korzystających z jej obrony. Nieudzielenie tej informacji w ciągu pięciu dni zwalnia pracodawcę od obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach dotyczących tych pracowników. Przepis ten budzi kontrowersje. Nie wynika z niego jednoznacznie, czy obowiązek ten ma charakter jednorazowy, czy też pracodawca powinien aktualizować swoje informacje o tym, którzy pracownicy podlegają ochronie związkowej. Z przepisu wynika tylko, że jeżeli pracodawca zwróci się o informację, a zakładowa organizacja związkowa jej nie udzieli, to pracodawca jest zwolniony z obowiązku współdziałania (wyrok SN z 2 czerwca 1997 r., I PKN 197/97, OSNAP 1998/9/270). W orzecznictwie Sądu Najwyższego początkowo uznawano, że w celu zadośćuczynienia temu obowiązkowi pracodawca w każdym przypadku zamierzonego rozwiązania umowy powinien o takim zamiarze powiadomić pisemnie organizację związkową. Jednocześnie powinien zwrócić się o informację, czy dany pracownik korzysta z jej obrony (wyrok SN z 21 kwietnia 1999 r., I PKN 36/99, OSNAP 2000/13/507). Z późniejszych orzeczeń wynika natomiast, że wystarczające jest, aby pracodawca jednorazowo zwrócił się do związku o udzielenie informacji o pracownikach korzystających z obrony związku. Związek musi to zrobić w formie imiennej listy w terminie pięciu dni. Ma też obowiązek uaktualniania takiej listy. Troska o prawidłowość i aktualność udzielonej pracodawcy informacji spoczywa zatem na związkach zawodowych (i ewentualnie zainteresowanym pracowniku - por. uzasadnienie wyroku SN z 7 maja 2007 r., II PK 305/06,OSNP 2008/9-10/131).

Nie każdej organizacji przysługują uprawnienia zakładowej organizacji związkowej. Zgodnie bowiem z art. 25 [1] ustawy, uprawnienia te przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej dziesięciu członków będących:

● pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji, albo

● funkcjonariuszami np. policji, straży granicznej, służby więziennej, pełniącymi służbę w jednostce objętej działaniem tej organizacji.

Organizacje związkowe niespełniające tych kryteriów (zrzeszające mniej niż dziesięciu członków będących pracownikami, wykonawcami lub funkcjonariuszami) pozbawione są uprawnień, jakie przepisy przewidują dla związków zawodowych działających na szczeblu zakładowym. Pracodawca nie ma zatem obowiązku współdziałania z taką organizacją także w zakresie konsultacji zamiaru natychmiastowego rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę.

Przepisy prawa pracy nie przewidują obowiązkowej formy pisemnej zawiadomienia związku zawodowego o przyczynie uzasadniającej niezwłoczne rozwiązanie umowy. Niezachowanie formy pisemnej nie spowoduje zatem naruszenia trybu konsultacji.

Zawiadomienie związku zawodowego powinno zawierać podstawę zamierzonego rozwiązania umowy i konkretną przyczynę - tę samą, którą później wskaże pracodawca pracownikowi w pisemnym rozwiązaniu umowy o pracę. Nie tylko nie można zmieniać przyczyny podanej wcześniej związkowi, ale także powoływać dodatkowych. Inaczej będzie to równoznaczne z naruszeniem przez pracodawcę przepisów o natychmiastowym trybie rozwiązywania umowy o pracę.

Jeśli zakładowa organizacja związkowa ma zastrzeżenia co do zasadności rozwiązania umowy, wyraża swoją opinię niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu trzech dni. Rozwiązanie umowy dokonane wcześniej będzie wadliwie, chyba że przed upływem tego okresu zakładowa organizacja związkowa złoży pracodawcy oświadczenie, iż nie zgłasza zastrzeżeń do zamierzonego rozwiązania umowy.

Trzydniowy termin na zgłoszenie przez zakładową organizację związkową umotywowanych zastrzeżeń zaczyna biec od daty otrzymania przez tę organizację zawiadomienia o zamiarze rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę. Przepisy prawa pracy nie określają sposobu liczenia tego terminu, zatem poprzez art. 300 k.p. znajdą tutaj odpowiednio zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 111 par. 1 i 2 k.c., zgodnie z którym termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego. Jeśli zaś początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

Nie będzie zatem uwzględniany dzień, w którym organizacja związkowa otrzymała zawiadomienie pracodawcy. Wobec tego pracodawca powinien oczekiwać na przekazanie ewentualnych zastrzeżeń przez organizację związkową przez trzy dni liczone od dnia następnego po otrzymaniu przez związek zawiadomienia o zamiarze rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę. W tym czasie związek powinien zająć stanowisko (zarząd związku podjąć stosowną uchwałę) i stanowisko to skutecznie zakomunikować pracodawcy. Już zatem w czwartym dniu pracodawca może doręczyć pracownikowi pismo rozwiązujące umowę. Może się tak zdarzyć, że koniec tego terminu przypadać będzie na dzień ustawowo wolny od pracy. Wówczas - na podstawie art. 115 k.c. w związku z art. 300 k.p - termin ten upłynie następnego dnia roboczego.

Doręczenie zakładowej organizacji związkowej pisemnego zawiadomienia o zamiarze rozwiązania pracownikowi umowy o pracę może nastąpić w każdy sposób przyjęty przez tę organizację i pracodawcę.

@RY1@i02/2010/181/i02.2010.181.168.0012.001.jpg@RY2@

Andrzej Marek, sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Art. 52 par. 3, art. 53 par. 4 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 25¹, art. 30 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. nr 79, poz. 854 z późn. zm.)