Za rozbudowę pomieszczeń przysługuje refundacja

Pomoc w postaci refundacji podwyższonych kosztów, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jest adresowana jedynie do pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 50 proc. Zasady dotyczące ustalenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, który oznacza przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem (w przeliczeniu na pełne etaty), powodują, że wymagany wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinien być przez pracodawcę osiągnięty w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku i w miesiącu zawarcia umowy.

Refundacją mogą być objęte koszty:

● budowy lub rozbudowy obiektów i pomieszczeń zakładu,

Kwotę do refundacji ustala się poprzez pomniejszenie wartości zakupu materiałów oraz kosztów robót budowlanych o wartość takich samych materiałów lub robót budowlanych, które zostałyby zakupione, wykonane lub sfinansowane w związku z dostosowaniem pomieszczeń do potrzeb osób niebędących osobami niepełnosprawnymi oraz budową i rozbudową pomieszczeń zakładu.

● transportowe:

Kosztami kwalifikującymi się do refundacji są koszty zakupu, obowiązkowego ubezpieczenia i eksploatacji środka transportu przeznaczonego i wykorzystywanego do przewozu pracowników niepełnosprawnych.

Środek transportu musi być skonstruowany lub trwale przystosowany do przewozu co najmniej dziewięciu osób, łącznie z kierowcą, a w szczególności przystosowany do transportu osób niepełnosprawnych. Istotne w tym względzie będą więc rodzaje schorzeń pracowników zamierzających korzystać z tego transportu, gdyż nie każda dysfunkcja wymaga specjalnego dostosowania pojazdu.

Refundacji podlega również koszt zakupu usług transportowych w zakresie dowożenia do pracy i z pracy osób niepełnosprawnych.

● administracyjne:

Refundacją mogą być objęte koszty zatrudnienia pracowników obsługujących:

- realizację uprawnień pracowników niepełnosprawnych

- realizację uprawnień ich pracodawców

- wykonywanie obowiązków sprawozdawczych pracodawcy bezpośrednio związanych z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

Refundacji nie podlegają natomiast koszty usług innych podmiotów, nawet gdy dotyczą one obsługi realizacji powyższych uprawnień i obowiązków. Zróżnicowanie w zakresie rodzaju kosztów ponoszonych przez pracodawców wynika głównie z rodzaju prowadzonej działalności, i uniemożliwia sporządzenie katalogu wydatków - w ramach kosztów administracyjnych - które mogą być objęte refundacją.

Opierając się na przepisach regulujących zasady przyznawania pomocy na rekompensatę podwyższonych kosztów, można jedynie przykładowo wskazać, że dodatkowym kosztem pracodawcy ponoszonym w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych będzie koszt płacy pracowników za czas faktycznego wykonywania takich czynności jak:

● naliczanie, przekazywanie, wydatkowanie i rozliczanie środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych,

● czynności administracyjne związane z udzielaniem pomocy indywidualnej pracownikom niepełnosprawnym, bądź z obsługą administracyjną komisji rehabilitacyjnej do spraw IPR.

Szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawach udzielania refundacji dodatkowych kosztów pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej reguluje rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 22 kwietnia 2009 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. nr 70, poz. 603) - dalej rozporządzenie.

W celu uzyskania pomocy pracodawca powinien złożyć do właściwego ze względu na swoją siedzibę oddziału PFRON wniosek o refundację w terminie do 30 listopada roku poprzedzającego rok, którego dotyczy refundacja. Wyjątek dotyczy pracodawców, którzy uzyskali status zakładu pracy chronionej w danym roku kalendarzowym, gdyż mogą oni złożyć wniosek o refundację na rok, w którym uzyskali status, w terminie do 30 listopada tego roku.

Dla pracodawców, którzy uzyskali status zakładu pracy chronionej po 1 listopada danego roku kalendarzowego, termin złożenia upłynie z dniem 31 stycznia roku następnego.

Przepisy ustawy oraz rozporządzenia nie określają obowiązującego wzoru wniosku, jak również nie zawierają żadnych formularzy, na których pracodawcy powinni składać wnioski o refundacji kosztów, a jedynie wskazują na zakres obligatoryjnych informacji, jakie powinny się w nim znaleźć.

W oparciu o informacje zawarte w rozporządzeniu organ udzielający pomocy opracował pomocniczy formularz, który ma ułatwić pracodawcom ubieganie się o pomoc.

Wniosek zawiera przede wszystkim dane dotyczące wnioskodawcy oraz wnioskowanej pomocy, w tym kwotę czy formę zabezpieczenia zwrotu pomocy.

Katalog dokumentów, które powinny być załączone do wniosku, wskazany w rozporządzeniu, określa jedynie minimalne niezbędne wymogi dotyczące udokumentowania wniosku. Oznacza to, że PFRON może żądać od pracodawcy przedstawienia dodatkowych dokumentów potwierdzających informacje zawarte we wniosku, jak również sam pracodawca może dołączyć do wniosku wszelkie dokumenty, które będą przemawiały za tym, że wnioskowana pomoc spełnia warunki określone w przepisach, na podstawie których jest przyznawana.

Wniosek powinien również zawierać uzasadnienie przede wszystkim wskazujące na dodatkowość poniesionych kosztów.

W przypadku kosztów budowy lub rozbudowy obiektów zakładu konieczne może okazać się sporządzenie dwóch kosztorysów - jednego obejmującego całość kosztów oraz drugiego, w którym wykazane będą koszty, które pracodawca poniósłby nie dostosowując obiektu do szczególnych potrzeb zatrudnionych osób niepełnosprawnych. Kompletny wniosek podlega rozpatrzeniu przez PFRON.

O wynikach weryfikacji pracodawca powinien być poinformowany nie później niż w ciągu 30 dni od dnia otrzymania przez PFRON wniosku. Jeżeli wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, PFRON wzywa pracodawcę do negocjacji warunków umowy, a w przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku sporządza uzasadnienie odmowy, które przesyła pracodawcy.

W terminie 14 dni od dnia zakończenia negocjacji fundusz powinien zawrzeć z pracodawcą umowę zawierającą wzajemne zobowiązania stron.

Organ udzielający pomocy zobowiązuje się w niej do wypłaty refundacji w kwocie ustalonej w wyniku negocjacji oraz do co najmniej jednokrotnego zweryfikowania prawidłowości realizacji warunków umowy przez pracodawcę w czasie obowiązywania umowy.

Zakres zobowiązań pracodawcy obejmuje natomiast przede wszystkim zobowiązania do:

● poniesienia kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą w terminach określonych w umowie,

● niezmniejszenia średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ustalonego we wniosku, o więcej niż 10 proc. w stosunku do wykazanego średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w czasie obowiązywania umowy,

● nieposiadania zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON, z tytułu wypłaty wynagrodzeń pracownikom oraz z tytułu opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub innych danin publicznych w czasie obowiązywania umowy,

● informowania PFRON o wszelkich zmianach dotyczących realizacji umowy w terminie siedmiu dni od dnia wystąpienia tych zmian,

● zabezpieczenia zwrotu kwoty refundacji.

Po zawarciu umowy, w terminie 21 dni od dnia przedstawienia przez pracodawcę dowodu poniesienia dodatkowych kosztów, PFRON przekazuje refundację na rachunek bankowy wskazany przez pracodawcę we wniosku.

Maksymalna wysokość refundacji wynosi do 100 proc. poniesionych dodatkowych kosztów kwalifikowalnych, przy czym jej ostateczna wysokość stanowi wynik negocjacji pracodawcy z PFRON.

Refundacja stanowi pomoc publiczną udzielaną zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. (Dz.Urz. WE L 214) uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu - w zakresie dotyczącym pomocy na rekompensatę dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych.

Maksymalna wartość tej pomocy dla jednego przedsiębiorcy nie może przekroczyć w okresie jednego roku 10 mln euro. Należy jednak pamiętać, że do kwoty tej wlicza się także inną pomoc publiczną udzieloną w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą.

Niedotrzymanie przez pracodawcę chociażby jednego z warunków umowy skutkuje obowiązkiem zwrotu uzyskanej refundacji.

Ze zwrotem pomocy należy się również liczyć w przypadku zbycia środków trwałych objętych refundacją lub utraty statusu zakładu pracy chronionej - w części, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi, ustalonymi przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych wynikających z wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych na dzień zbycia tych środków.

Czy refundacji podlegają koszty realizacji szczególnych uprawnień pracowniczych osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 15-20 ustawy o rehabilitacji, które niewątpliwie stanowią dodatkowy koszt po stronie pracodawcy.

Refundacji mogą podlegać tylko koszty spełniające wymóg dodatkowości w stosunku do wydatków, jakie musiałby ponieść pracodawca niezatrudniający osób niepełnosprawnych, a ponadto mogą to być wyłącznie koszty wymienione rodzajowo w ustawie o rehabilitacji.

Koszty związane z dodatkowymi przywilejami pracowniczymi, jak dodatkowa przerwa, skrócony czas pracy czy dodatkowy urlop, nie spełniają wszystkich przesłanek warunkujących refundację. Nie znalazły się w zamkniętym katalogu kosztów, które przy spełnieniu dodatkowych warunków, podlegają zwrotowi.

Małgorzata Tylewicz

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.).