Jak ubiegać się o zaliczki na poczet niewypłaconych wynagrodzeń

Jeśli firma faktycznie przestanie prowadzić swoją działalność przez okres dłuższy niż dwa miesiące, pracownicy mogą samodzielnie złożyć wniosek o wypłatę zaległych wynagrodzeń do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP). Trzeba do niego dołączyć informacje lub dokumenty uprawdopodobniające niewypłacalność pracodawcy albo dowód złożenia wniosku o ogłoszenie jego upadłości. Tak wynika z rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 25 czerwca 2010 r. w sprawie wniosków o wypłatę zaliczki z FGŚP (Dz.U. nr 119, poz. 805).

Świadczenie wypłacone przez FGŚP nie może przekroczyć kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 1317 zł). Jeśli fundusz wypłaci zaliczkę na poczet zaległych pensji, będzie mógł żądać ich zwrotu od pracodawcy, likwidatora lub innej osoby zarządzającej majątkiem firmy.

O zaliczki na poczet niewypłaconych pensji mogą ubiegać się także pracodawcy, którzy czekają na ogłoszenie upadłości swojej firmy. Aby ich pracownicy otrzymali takie świadczenia, firma musi złożyć wniosek do FGŚP. Powinna określić w nim m.in. łączną wysokość zaliczek, o wypłatę których wnioskuje, oraz liczbę pracowników, którzy mają je otrzymać. Musi także złożyć oświadczenie potwierdzające, że złożył on już do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości.

Wzór wniosku w sprawie zaliczki na poczet zaległych świadczeń określa rozporządzenie z 25 czerwca 2010 r. Pracownik musi podać w nim swoje dane osobowe (imię, nazwisko, adres, numery PESEL, NIP). Musi też wskazać wysokość zaliczki, o jaką się ubiega (powinna być to kwota niezaspokojonych roszczeń, ale nie więcej niż płaca minimalna), tytuł wypłaty (np. zaległe wynagrodzenie) oraz okres, za jaki nie otrzymywał świadczenia. Obowiązkiem pracownika jest też wskazanie rachunku bankowego, na który zaliczka ma być przekazana, lub adresu, na jaki ma być dokonany przekaz pocztowy. We wniosku należy też podać nazwę i adres pracodawcy oraz datę, od której zaprzestano wypłacania wynagrodzeń.

Oprócz wskazania wyżej wymienionych informacji pracownik, który chce uzyskać zaliczkę z FGŚP, będzie musiał poświadczyć niektóre dane pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (przestępstwo to jest zagrożone karą pozbawienia wolności do lat trzech). Podwładny musi złożyć m.in. oświadczenie w sprawie łącznej kwoty niezaspokojonych roszczeń pracowniczych z tytułu zatrudnienia u pracodawcy zalegającego z wypłatą świadczeń (w kwocie brutto, bez odsetek, z rozróżnieniem wynagrodzenia za poszczególne miesiące, w tym również wynagrodzenia za czas choroby). Ponadto musi poświadczyć też, że:

● podwładny pozostaje w stosunku pracy z pracodawcą zalegającym z wypłatą świadczeń,

● pracownik nie jest osobą, która nie może ubiegać się o pomoc z FGŚP (np. małżonkiem pracodawcy, jego dzieckiem, rodzicem, macochą, ojczymem, rodzeństwem, wnukiem),

● w roku, w którym jest dokonywana wypłata świadczeń, pracownik osiągnął (lub nie osiągnął) kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na dany rok kalendarzowy,

● na pracowniku ciążą (lub nie ciążą) potrącenia wynagrodzeń z tytułu należności alimentacyjnych,

● do dnia złożenia wniosku roszczenia pracownicze nie zostały zaspokojone przez pracodawcę lub inną osobę sprawującą zarząd majątkiem pracodawcy,

● dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem prawnym i faktycznym.

Pracownik musi też zobowiązać się do poinformowania wskazanego we wniosku kierownika biura terenowego funduszu o każdej zmianie danych zawartych w tym dokumencie, w tym szczególnie mającej wpływ na wypłatę wnioskowanych świadczeń.

Do wniosku należy dołączyć informacje lub dokumenty uprawdopodobniające wystąpienie niewypłacalności pracodawcy lub dowód złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (np.: protokół, pismo, oświadczenie) oraz wypełniony w części dotyczącej danych ewidencyjnych i adresu oraz podpisany druk zgłoszenia do ubezpieczeń ZUS ZUA.

Wniosek pracownika o wypłatę zaliczki na poczet zaległych świadczeń z FGŚP składa się kierownikowi biura terenowego funduszu właściwego ze względu na siedzibę niewypłacalnego pracodawcy. Można go złożyć już pierwszego dnia po upływie dwumiesięcznego okresu, przez który pracodawca faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej (porzucił firmę) i nie wypłacał należnych świadczeń pracownikom.

Na żądanie kierownika biura wnioskodawca uzupełnia braki formalne wniosku w terminie siedmiu dni od otrzymania tego żądania. Jeśli pracownik nie uzupełni dokumentów, jego wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania.

Po przyjęciu wniosku kierownik biura występuje o kopię aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego lub zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, dotyczące niewypłacalnego pracodawcy. W trakcie postępowania przysługuje mu prawo do uzyskania niezbędnych informacji, w szczególności dotyczących:

● składania deklaracji i opłacenia należnych podatków w urzędzie skarbowym,

● wyrejestrowania pracowników lub płatnika z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,

● ustaleń dokonanych przez Państwową Inspekcję Pracy w ramach przeprowadzonych u pracodawcy kontroli i inspekcji,

● ustaleń dokonanych przez komornika w trakcie prowadzonych przeciwko pracodawcy postępowań egzekucyjnych.

Kierownik biura terenowego FGŚP może też żądać od pracodawcy, aby ten przedstawił dokumenty potwierdzające faktyczne zaprzestanie działalności (przysługuje mu prawo wglądu do dokumentacji w miejscu działalności firmy). Po dokonaniu tych czynności zawiadamia pracownika o terminie i wysokości zaliczki z funduszu oraz dokonuje niezwłocznie jej wypłaty z funduszu przelewem na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym na adres wskazany we wniosku pracownika.

Warto przypomnieć, że kierownik biura terenowego funduszu zatwierdza do wypłaty zaliczki w wysokości nie wyższej niż określona w przepisach (czyli do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę).

O dokonaniu wypłaty zaliczki kierownik biura terenowego funduszu niezwłocznie zawiadamia też pracodawcę, wskazując mu jednocześnie kwotę wypłaconego świadczenia oraz datę wypłaty. To ważne, bo FGŚP od firmy będzie dochodził zwrotu środków, jakie musiał wydać na poczet pensji niewypłaconych przez pracodawcę.

O zaliczki na poczet zaległych wynagrodzeń dla swoich pracowników mogą też ubiegać się sami pracodawcy, którzy czekają na ogłoszenie upadłości ich firmy. Aby FGŚP wypłacił ich podwładnym takie świadczenia, muszą złożyć wniosek, którego wzór określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 25 czerwca 2010 r. w sprawie wniosków o wypłatę zaliczki z FGŚP. Pracodawca może go złożyć w okresie od złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawcy do dnia wydania przez sąd postanowienia w tej sprawie.

Przypomnijmy, że wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zawierać:

● imię i nazwisko dłużnika, jego nazwę albo firmę, miejsce zamieszkania albo siedzibę, a gdy dłużnikiem jest spółka osobowa lub osoba prawna - reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni (w przypadku spółki dodatkowo imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia),

● oznaczenie miejsca, w którym znajduje się przedsiębiorstwo lub inny majątek dłużnika,

● wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie,

● informację, czy dłużnik jest uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych (chodzi np. o domy maklerskie, fundusze inwestycyjne),

● informację, czy dłużnik jest spółką publiczną.

Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza dłużnik (pracodawca), powinien we wniosku dodatkowo określić, czy wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, czy też o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jego majątku. Ponadto do wniosku powinien dołączyć:

● aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników,

● bilans sporządzony dla celów tego postępowania (na dzień nie późniejszy niż trzydzieści dni przed dniem złożenia wniosku),

● spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ich ustanowienia,

● oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku,

● spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika wraz z adresami, z określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów zapłaty,

● wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikowi,

● informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i zastawów skarbowych oraz innych obciążeń podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach, jak również o prowadzonych innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących majątku dłużnika,

● informację o miejscu zamieszkania reprezentantów spółki i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni.

Wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości dłużnik jest zobowiązany złożyć oświadczenie na piśmie co do prawdziwości danych zawartych we wniosku. Jeżeli oświadczenie takie okaże się nieprawdziwe, dłużnik ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną z powodu podania nieprawdziwych danych.

We wniosku o wypłatę zaliczek pracodawca musi przedstawić nazwę i adres firmy oraz określić łączną wysokość zaliczek, o wypłatę których wnioskuje, oraz liczbę pracowników, którzy mają je otrzymać. Musi także złożyć oświadczenie potwierdzające, że złożył on już do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości firmy.

Do wniosku w sprawie wypłaty zaliczki pracodawca musi dołączyć:

● zbiorczy wykaz niezaspokojonych roszczeń pracowniczych,

● poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego w sądzie wraz z dołączonymi do niego dokumentami,

● oświadczenia pracowników o sposobie dokonania wypłaty świadczenia (np. przelew na wskazany rachunek bankowy),

● kopię aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego lub zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej,

● kopię zaświadczenia o numerze REGON i decyzji o nadaniu numeru NIP,

● oświadczenie pracodawcy o osiągnięciu albo nieosiągnięciu przez pracowników kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,

● wypełniony w części dotyczącej danych ewidencyjnych i adresu oraz podpisany przez pracownika druk zgłoszenia do ubezpieczeń ZUS ZUA.

Przepisy jasno określają, kto, kiedy i w jaki sposób ma przygotować zbiorczy wykaz niezaspokojonych roszczeń pracowniczych. W okresie jednego miesiąca od daty niewypłacalności firmy sporządza go pracodawca, syndyk, likwidator lub inna osoba sprawująca zarząd majątkiem pracodawcy. Należy określić w nim osoby uprawnione do zaległych świadczeń oraz tytuły, na podstawie których przysługują, i wysokość roszczeń wnioskowanych do zaspokojenia ze środków FGŚP. Warto podkreślić, że zbiorczy wykaz obejmuje roszczenia z okresów poprzedzających datę niewypłacalności pracodawcy.

We wniosku należy także złożyć oświadczenie, że dane w nim zawarte są zgodne ze stanem prawnym i faktycznym. Pracodawca zobowiązuję się jednocześnie do poinformowania wskazanego we wniosku kierownika biura terenowego funduszu o każdej zmianie danych zawartych we wniosku, w tym szczególnie mającej wpływ na wypłatę wnioskowanych świadczeń.

Wysokość zaliczek na poczet niewypłaconych pensji nie może przekroczyć minimalnego wynagrodzenia za pracę

Zaliczki na poczet niewypłaconych świadczeń pracowniczych, o które wnioskuje pracodawca, są wypłacane bezpośrednio podwładnym

Wniosek pracodawcy o wypłatę zaliczek na poczet należnych świadczeń z FGŚP składa się kierownikowi biura terenowego funduszu właściwego ze względu na siedzibę niewypłacalnego pracodawcy. Na żądanie kierownika biura wnioskodawca uzupełnia braki formalne wniosku w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego żądania (pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania).

Fundusz przekazuje jeden egzemplarz zaakceptowanego wykazu pracodawcy składającemu wniosek, a następnie niezwłocznie przekazuje środki finansowe przelewem na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym na adres wskazany w oświadczeniach pracowników o sposobie dokonania wypłaty świadczenia. Dokonuje też potrąceń od kwoty zaliczek oraz dokonuje wpłat składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych i przekazuje należności alimentacyjne.

Warto podkreślić, że kierownik biura terenowego funduszu zatwierdza do wypłaty zaliczki w wysokości nie wyższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Art. 12, 12a, 14a ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 25 czerwca 2010 r. w sprawie wniosków o wypłatę zaliczki z FGŚP (Dz.U. nr 119, poz. 805).