Kiedy potrzebne są badania kontrolne

Badania kontrolne są badaniami dodatkowymi, na które należy skierować pracownika wówczas, gdy zaistnieje potrzeba skontrolowania jego stanu zdrowia pod kątem wykonywania przez niego dotychczasowej pracy po dłuższej chorobie.

Pracodawca ma obowiązek skierować na badania kontrolne każdego pracownika, który powraca do pracy po co najmniej 31 dniach zwolnienia lekarskiego. Konsekwencją tego jest zakaz dopuszczenia do pracy pracownika po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni bez orzeczenia lekarskiego w przedmiocie ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.

Badania kontrolne tak jak i okresowe przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzanymi badaniami pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, a w razie przejazdu na te badania do innej miejscowości przysługują mu należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych.

Wątpliwości budzi to, czy po dłuższej chorobie warunkiem rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego jest przeprowadzenie lekarskich badań kontrolnych.

Kwestia ta może podlegać dyskusji, choć w orzecznictwie SN wyraża się stanowisko, iż nie jest sprzeczne z przepisami prawa pracy rozpoczęcie zaplanowanego urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po ustaniu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą pracownika, która trwała dłużej niż 30 dni (zob. wyrok z 20 marca 2008 r., sygn. akt II PK 214/2007; OSNP 2009/15-16 poz. 194).

Skierowanie na kontrolne badania lekarskie to nie tylko obowiązek pracodawcy, ale i powinność pracownika poddania się im po dłuższej chorobie. Jeżeli zatem pracownik bez uzasadnienia odmówi poddania się badaniom lekarskim, a pracodawca bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego zdolność do wykonywania pracy na określonym stanowisku nie dopuści go do pracy, musi się liczyć z różnymi konsekwencjami. W orzecznictwie SN przyjmuje się bowiem, że odmowa poddania się kontrolnym badaniom lekarskim po długotrwałej chorobie uzasadnia niedopuszczenie pracownika do pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia, gdy wyłączną przyczyną tej odmowy są okoliczności leżące po stronie pracownika (zob. wyrok z 23 września 2004 r., sygn. akt I PK 541/2003; OSNP 2005/7 poz. 94).

Poza tym w orzecznictwie SN uznaje się, że zawinione niewykonanie przez pracownika zgodnego z prawem polecenia poddania się kontrolnym badaniom lekarskim, jako naruszające obowiązek wykonania polecenia dotyczącego pracy, może stanowić podstawę niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę z winy pracownika (zob. wyrok SN z 10 maja 2000 r., sygn. akt I PKN 642/99; OSNAPiUS 2001, z. 20, poz. 619).

W innym orzeczeniu SN stwierdził jednak, że obowiązek poddania się kontrolnemu badaniu lekarskiemu zostaje zaktualizowany jedynie w sytuacji, gdy warunkująca go niezdolność do pracy wskutek choroby, trwającej ponad 30 dni, została orzeczona po badaniu przeprowadzonym zgodnie z prawem i zasadami etyki lekarskiej (zob. wyrok z 2 czerwca 2000 r., sygn. akt I PKN 685/99; OSNAPiUS 2001/23 poz. 689).

Odmowa poddania się kontrolnym badaniom lekarskim po długotrwałej chorobie uzasadnia niedopuszczenie pracownika do pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia, gdy wyłączną przyczyną tej odmowy są okoliczności leżące po stronie pracownika

Danuta Klucz

gp@infor.pl

Art. 229 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21 poz. 94 z późn. zm.).