Ważność postanowienia o prawie odstąpienia zależy od oznaczenia terminu

Dopuszczalne jest wcześniejsze ustanie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy na skutek umówienia się stron w sprawie odstąpienia od umowy lub warunku rozwiązującego.

Tadeusz K. zawarł z zatrudniającą go spółką umowę o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia. Na jej podstawie został on zobowiązany do powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy. Zawarcie tej umowy pracodawca uzasadnił faktem, iż pracownik zajmujący stanowisko dyrektora miał dostęp do wszystkich ważnych informacji, w tym stanowiących tajemnicę pracodawcy, których ujawnienie mogłoby narazić go na szkodę.

W par. 4 ust. 2 umowy, strony przewidziały możliwość jej rozwiązania, pod warunkiem iż ustaną przyczyny uzasadniające istnienie zakazu konkurencji. 22 września 2006 r. Tadeusz K. otrzymał od pracodawcy na piśmie zawiadomienie o ustaniu przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji. W zawiadomieniu wskazano, iż ustanie przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji wynika z działań restrukturyzacyjnych spółki. Ponadto stwierdzono, że na podstawie jej par. 4 ust. 2 umowa o zakazie konkurencji wygasa. Tadeusz K. wystąpił do sądu okręgowego o zasądzenie odszkodowania i uznanie za bezskuteczne oświadczenia o rozwiązaniu umowy o zakazie konkurencji. Sąd ten uznał te roszczenia za uzasadnione. Apelacja spółki została oddalona. Od tego wyroku pracodawca wniósł skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy uznał ją za zasadną, dlatego uchylił wyrok sądu apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Zamieszczenie w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy par. 4 pkt 2 nie narusza przepisów i zasad prawa pracy.

W myśl art. 395 par. 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. można więc zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy. Warunkiem ważności postanowienia o odstąpieniu od umowy jest oznaczenie terminu. Umowa nie stanowi w par. 4 pkt 2 o warunku rozwiązującym. Należy przyjąć, że postanowienie to zawiera prawo do odstąpienia od umowy, gdyż zdarzenie przyszłe zależy od oceny jednej ze stron umowy. Natomiast oznaczenie terminu odstąpienia nie musi być wyrażone wprost. Możliwe jest bowiem odesłanie do innego postanowienia umowy. Z tych względów sąd apelacyjny musi rozstrzygnąć, czy strony dokonały ustaleń umownych w tym zakresie. Nie jest trafne przyjęcie, że dla rozwiązania klauzuli konkurencyjnej pracodawca jest obowiązany do wykazania, że ustały przyczyny uzasadniające zakaz konkurencji. Pracodawca jest uprawniony do dokonania takiej oceny, co zobowiązuje go do pisemnego powiadomienia pracownika. Zdaniem Sądu Najwyższego ocena ta nie podlega kontroli sądowej, gdyż zależy od subiektywnego przekonania pracodawcy, ważącego własny interes przy formułowaniu zakazu.

Dopuszczalne jest wcześniejsze ustanie umowy o zakazie konkurencji po rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku zamieszczenia w niej prawa odstąpienia lub warunku rozwiązującego.

Oprac. Leszek Jaworski