Pracodawca odpowiada za rekrutację prowadzoną przez organ zewnętrzny

Jedną z podstawowych zasad prawa pracy jest zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu. Ustawodawca pod tym pojęciem rozumie bezprawne pozbawienie lub ograniczenie praw wynikających ze stosunku pracy albo nierównomierne traktowanie pracowników ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, narodowość, rasę, przekonania, zwłaszcza polityczne lub religijne, oraz przynależność związkową, a także przyznanie z tych względów niektórym pracownikom mniejszych praw niż te, z których korzystają inni pracownicy znajdujący się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Istotne jest, że dyskryminowanie w zatrudnieniu może pojawić się już na etapie, który dopiero zmierza do zawarcia umowy o pracę, a mianowicie podczas procesu rekrutacji pracowników.

Stosowanie przepisów o zakazie dyskryminacji w zatrudnieniu budzi w praktyce wątpliwości. Nierzadkie są sytuacje, gdy w imieniu pracodawcy działa w procesie rekrutacji zewnętrzny organ (instytucja), pozostający poza strukturą organizacyjną pracodawcy. Może to wynikać zarówno z określonych uregulowań prawnych, jak i z inicjatywy pracodawcy, powierzającego z własnej woli wykonywanie części swoich zadań niezależnym, zewnętrznym podmiotom. W wyroku z 5 maja 2011 r. (II PK 181/10, LEX nr 863979) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że osoba wykonująca czynności z zakresu prawa pracy za pracodawcę, który jest jednostką organizacyjną, nie musi być objęta strukturą organizacyjną tej jednostki. Za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu uważa się różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 18^3a par. 1 k.p., którego skutkiem jest w szczególności odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku pracy. Nie budzi zatem wątpliwości, że odszkodowanie dochodzone z tej przyczyny przysługuje od pracodawcy także wówczas, gdy naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu dokonała osoba działająca w imieniu pracodawcy. Wyrok ten jednoznacznie wskazuje, że w takim przypadku ewentualne powództwo o odszkodowanie powinno być wniesione bezpośrednio przeciwko pracodawcy.

Pracodawca, angażując instytucję (osobę) zewnętrzną, zajmującą się w jego imieniu rekrutacją (poszukiwaniem) konkretnych pracowników, udziela jej informacji i wskazówek opisujących swoje oczekiwania wobec przyszłego pracownika. Te informacje mogą zawierać elementy dyskryminujące, które w bezprawny sposób eliminują niektóre osoby z możliwości skutecznego starania się o zdobycie oferowanego zatrudnienia. Posługiwanie się takimi elementami nie bezpośrednio przez pracodawcę, ale jednak w jego imieniu skutkuje zatem odpowiedzialnością pracodawcy. Do takiego naruszenia zakazu dyskryminacji w zatrudnieniu może dojść, gdy przepisy szczególne nakazują poszukiwanie pracownika poprzez konkretną instytucję (organ). W sprawie zakończonej cytowanym wyrokiem rekrutacja prowadzona była przez zarząd województwa w celu zatrudnienia dyrektora Centrum Kultury i Sztuki, dla którego to ono właśnie miało być pracodawcą. Nieuzasadniony prawnie wymóg przedstawienia danych o karalności kandydata i brak spełnienia tego warunku spowodował odrzucenie podania o przyjęcie do pracy, a w konsekwencji możliwość dochodzenia przez kandydata odszkodowania bezpośrednio od Centrum Kultury i Sztuki. Naruszenia zakazu dyskryminacji może także dopuścić się zewnętrzna instytucja działająca w imieniu pracodawcy i powołana z jego inicjatywy (nawet doraźnie), co także będzie determinowało odszkodowawczą odpowiedzialność pracodawcy.

@RY1@i02/2011/247/i02.2011.247.21700020e.101.jpg@RY2@

Dariusz Gawron-Jedlikowski, radca prawny

Dariusz Gawron-Jedlikowski

radca prawny