Pracodawca musi wykonać polecenia wydane przez komornika

Pracodawca w postępowaniu egzekucyjnym może się znaleźć w kilku rolach. Po pierwsze, gdy jest wierzycielem, w postępowaniu tym egzekwuje swoje roszczenia wobec pracownika. W przeważającej części przypadków będą to zasądzone na jego rzecz w wyroku sądu pracy lub stwierdzone ugodą sadową świadczenia pieniężne.

W identycznym postępowaniu pracodawca występować może po drugiej stronie jako dłużnik, gdy świadczenia takie egzekwuje od niego pracownik.

Jeśli wyrok sądu zobowiązuje pracodawcę do wykonania czynności niezastępowanych, np. sprostowania świadectwa pracy lub przywrócenia do pracy, postępowanie egzekucyjne toczyło się będzie z jego udziałem, ale przed sądem. Pracodawca ma wreszcie w postępowaniu egzekucyjnym kilka obowiązków, gdy komornik prowadzi egzekucję z wynagrodzenia za pracę zatrudnionego u niego pracownika. W każdym z powyższych przypadków pracodawca niezadowolony z działań lub zaniechań komornika ma prawo złożyć na niego skargę do sądu.

Egzekucje najliczniejszych wyroków - zasądzających na rzecz pracodawcy świadczenia pieniężne od pracowników - prowadzi komornik, który jest w tym przypadku organem egzekucyjnym. Egzekucję taką musi jednak poprzedzić uzyskanie klauzuli wykonalności. Klauzulą opatrzony musi zostać tak wyrok sądu, jak i nakaz zapłaty, jeśli taki został wydany w postępowaniu nakazowym lub upominawczym.

Jeśli pracodawca zawarł z pracownikiem ugodę sądową, również ona stanowi tytuł egzekucyjny, który musi zostać zaopatrzony w klauzulę wykonalności, aby stać się tytułem wykonawczym umożliwiającym prowadzenie egzekucji. [przykład 1]

Dysponując wyrokiem lub ugodą sądową, w celu uzyskania klauzuli wykonalności pracodawca musi złożyć wniosek o jej nadanie do sądu rejonowego lub okręgowego, przed którym sprawa się toczyła w pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji (okręgowy lub apelacyjny) może natomiast nadać klauzulę wykonalności tylko do chwili, gdy akta sprawy się w nim znajdują (najczęściej po rozpoznaniu apelacji do czasu przekazania akt sądowi I instancji).

Klauzula wykonalności nadana może być orzeczeniu prawomocnemu lub natychmiast wykonalnemu. W pierwszym przypadku pracodawca wystąpić może o nadanie klauzuli wtedy, gdy po wydaniu korzystnego dla niego wyroku przez sąd pierwszej instancji pracownik nie złożył apelacji w przepisanym terminie lub apelacja ta została odrzucona albo oddalona.

Klauzula na orzeczeniu natychmiast wykonalnym (jeszcze nieprawomocnym) uprawnia do egzekucji tylko tej części zasądzonego roszczenia, której sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W przypadku pracodawcy klauzulą taką opatrzony będzie najczęściej wyrok zaoczny bądź wyrok wydany na skutek uznania powództwa. W innych przypadkach pracodawca musi sam domagać się opatrzenia wyroku rygorem natychmiastowej wykonalności.

Pracodawca egzekwujący świadczenia na podstawie orzeczenia natychmiast wykonalnego zawsze musi liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu w przypadku przegrania sprawy przed sądem drugiej instancji. Jeśli pracodawca domaga się zapłaty na podstawie ugody sądowej, o wydanie klauzuli wykonalności powinien wystąpić dopiero po bezskutecznym upływie określonego w ugodzie terminu spełnienia świadczenia, a jeśli nie został on określony - po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu postępowania.

Jeśli roszczenie pracodawcy stwierdzone jest nie wyrokiem, ale prawomocnym nakazem zapłaty, sąd nadaje mu klauzulę z urzędu (art. 782 par. 2 k.p.c.). Zgodnie z regulaminem wewnętrznego urzędowania sądów tytuł taki składany jest do akt sprawy i wydawany na wniosek wierzyciela (pracownika).

Prowadząc egzekucję z majątku objętego wspólnością ustawową pracownika i jego małżonka, niekiedy konieczne okazać się może uzyskanie przez pracodawcę klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika (art. 787 i nast. k.p.c.).

W praktyce zdarzają się sytuacje, że po wydaniu wyroku, a przed wszczęciem egzekucji, dochodzi do przejścia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym na rzecz innego podmiotu. W sytuacji gdy pracodawca jest wierzycielem, dotyczyć to będzie najczęściej przypadków, gdy dochodzi do śmierci dłużnika i przejścia jego zobowiązań na spadkobierców. W takiej sytuacji pracodawca nie musi wnosić kolejnego pozwu.

Na wniosek pracodawcy sąd nada natomiast klauzulę wykonalności przeciwko osobie, która przejęła zobowiązania pracownika (art. 788 par. 1 k.p.c.).

Przejście obowiązku wykazać należy dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Nie stoi temu na przeszkodzie uprzednie nadanie klauzuli wykonalności na rzecz lub przeciwko stronom wymienionym w tytule egzekucyjnym.

Po przejściu uprawnień lub obowiązków stwierdzonych tytułem i nadaniu klauzuli wykonalności na rzecz lub przeciwko nabywcy powstaje nowy tytuł wykonawczy stanowiący podstawę egzekucji przeciwko lub na rzecz nowych stron wymienionych w klauzuli wykonalności (wyrok SN z 28 stycznia 2010 r., I CSK 211/09, LEX nr 570115).

We wcześniejszym postanowieniu z 2 lipca 1975 r. (I CZ 98/75, OSNC 1976/6/142) Sąd Najwyższy wyraził natomiast pogląd, iż art. 788 par. 1 k.p.c. normuje sytuację, w której śmierć dłużnika nastąpiła przed wszczęciem egzekucji. W takim przypadku, zgodnie z dyspozycją art. 788 par. 1 k.p.c., wszczęcie egzekucji możliwe jest dopiero po nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercy dłużnika. Natomiast w razie śmierci dłużnika po wszczęciu egzekucji ustawa nie wymaga nadania klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercy dłużnika. W takim przypadku, zgodnie z dyspozycją art. 819 par. 1 k.p.c., zawieszone postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny podejmuje z udziałem spadkobiercy dłużnika, tj. po udowodnieniu tego przymiotu prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku.

Po uzyskaniu klauzuli wykonalności tytuł wykonawczy należy dołączyć do wniosku egzekucyjnego składanego u komornika.

Tytuł taki pracodawca dołączyć musi koniecznie w oryginale. Komornik nie może bowiem prowadzić egzekucji na podstawie kopii tytułu, chociażby była poświadczona za zgodność z oryginałem przez notariusza.

Wniosek egzekucyjny powinien spełniać wymogi pisma procesowego, a ponadto wskazywać musi sposoby egzekucji, których domaga się pracodawca, oraz określać świadczenie, które ma zostać wyegzekwowane (art. 797 par. 1 k.p.c.).

Określenie wszystkich możliwych sposobów egzekucji jest bardzo istotne, ponieważ wiąże ono komornika, który nie może prowadzić egzekucji ze składników majątku dłużnika niewskazanych we wniosku.

Najbardziej popularne sposoby egzekucji świadczeń pieniężnych egzekwowanych obejmują egzekucję:

● z wynagrodzenia za pracę,

● z ruchomości,

● z rachunków bankowych,

● z innych wierzytelności,

● z innych praw majątkowych,

● z nieruchomości,

● z użytkowania wieczystego.

Do pracodawcy jako wierzyciela należy wskazanie konkretnych składników mienia pracownika, z których ma być prowadzona egzekucja. Dlatego wniosek o wszczęcie egzekucji z rachunku bankowego powinien wskazywać bank, który dla pracownika będącego dłużnikiem prowadzi rachunek bankowy. Gdy egzekucja ma dotyczyć nieruchomości, należy wskazać miejsce jej położenia oraz numer księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. [przykład 2]

Domagając się egzekucji z ruchomości, pracodawca ma prawo albo wnioskować o przeprowadzenie egzekucji ze wszystkich ruchomości znajdujących się we władaniu dłużnika bądź wskazać konkretne ruchomości, np. samochód.

Jeśli wniosek egzekucyjny zawierał będzie braki formalne, komornik wezwie pracodawcę lub jego pełnomocnika do ich usunięcia pod rygorem zwrotu wniosku.

Przepisy kodeksu postępowania cywilnego określają właściwość miejscową komorników. W praktyce jednak pracodawca może złożyć wniosek egzekucyjny do każdego komornika na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji.

Tylko w nielicznych przypadkach komornik ma prawo odmówić przyjęcia wniosku egzekucyjnego, nie może jednak tego zrobić, gdy jest właściwym do przeprowadzenia egzekucji zgodnie z przepisami k.p.c.

Wyjątek od zasady wyboru komornika stanowią sprawy o egzekucję z nieruchomości oraz sprawy, w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio. W sprawach tych o właściwości miejscowej komornika decyduje miejsce położenia rzeczy.

Pracodawca będący wierzycielem, dokonując wyboru komornika spoza właściwości miejscowej, powinien wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji złożyć oświadczenie na piśmie, że korzysta z prawa wyboru komornika.

Koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego z inicjatywy pracodawcy ponoszone są na zasadach ogólnych. Jeśli pracodawca zwolniony został od kosztów sądowych w postępowaniu sądowym, zwolnienie to rozciąga się również na postępowanie egzekucyjne (art. 771 k.p.c.).

Pracodawca ma prawo domagać się od pracownika zwrotu poniesionych kosztów. Żądanie takie obejmuje koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Koszty ściąga się wraz z egzekwowanym roszczeniem po ich ustaleniu przez komornika (art. 770 k.p.c.).

W skład kosztów poniesionych przez pracodawcę wchodzić może w szczególności wynagrodzenie zastępującego go w postępowaniu adwokata lub radcy prawnego.

Pracodawca pamiętać musi, że tytuł wykonawczy jest dokumentem, którego nie można w łatwy sposób zastąpić kolejnym. Wydanie drugiego tytułu wykonawczego jest co do zasady niedopuszczalne.

Otrzymanie z sądu drugiego tytułu wykonawczego jest możliwe na drodze wyjątku tylko po wykazaniu w odrębnym postępowaniu, że poprzednio wydany tytuł został utracony. W takim przypadku konieczne jest jednak uzyskanie odrębnego postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy (art. 794 k.p.c.).

Nadmienić też należy, że gdy zachodzi konieczność prowadzenia egzekucji z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika na wniosek pracodawcy, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać dalsze tytuły, oznaczając cel, do którego mają służyć, i ich liczbę porządkową.

Będący wierzycielem pracodawca powinien w toku postępowania egzekucyjnego wykazywać należytą aktywność (np. poprzez wskazywanie dodatkowych sposobów egzekucji, gdy dotychczasowe okazują się nieskuteczne). Postępowanie egzekucyjne umarza się bowiem z mocy samego prawa, jeżeli wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania. Termin powyższy biegnie od dnia dokonania ostatniej czynności egzekucyjnej, a jeśli postępowanie egzekucyjne było zawieszone, od ustania przyczyny zawieszenia (art. 823 k.p.c.).

Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika przeciwko pracodawcy dłużnikowi jest bardzo podobne do opisanego powyżej postępowania inicjowanego przez pracodawcę. jako że pracownik jest w tym postępowaniu wierzycielem, to na nim spoczywa ciężar aktywności w tym postępowaniu. pracodawca w takim postępowaniu może co najwyżej bronić swych interesów przede wszystkim korzystając z instytucji skargi na czynności komornika.

Na wstępie postępowania dopuszczalne jest także doprowadzenie do kontroli przez sąd odwoławczy postanowienia sądu pierwszej instancji o nadaniu klauzuli wykonalności. Postanowienie takie pracodawca zaskarżyć może w terminie 7 dni po otrzymaniu od komornika zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.

W całkowicie odmienny sposób przebiega natomiast egzekucja wyroku sądu przywracającego pracownika do pracy lub nakazującego sprostowanie świadectwa pracy.

Przywrócenie do pracy lub sprostowanie świadectwa pracy to czynności niezastępowane, których za pracodawcę nikt nie może wykonać, dlatego w postępowaniu mającym na celu wymuszenie na pracodawcy wykonania tego typu wyroków stosuje się środki przymusu, które mają go do tego skłonić.

Przymuszeniu pracodawcy do wykonania wyroku sądu służą grzywny, które na wypadek ich nieuiszczenia zamienia się na areszt. postępowanie egzekucyjne w tego typu sprawach składa się z kilku etapów. toczy się ono bez udziału komornika, ponieważ organem egzekucyjnym jest w tych sprawach sąd.

Sprawę prowadzi sąd rejonowy w którego okręgu czynność ma być wykonana (art. 1050 par. 1 k.p.c.). W praktyce będzie to sąd siedziby pracodawcy, który jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną, lub miejsca zamieszkania pracodawcy - osoby fizycznej.

Pierwszą czynnością, którą podejmuje sąd rozpoznający wniosek pracownika, jest wysłuchanie pracownika (wierzyciela) i pracodawcy (dłużnika). W tym celu sąd może wyznaczyć posiedzenie jawne i wysłuchać strony postępowania ustnie, sporządzając z tej czynności protokół. druga możliwość to wysłuchanie w formie pisemnej (art. 760 par. 2 k.p.c.) poprzez złożenie przez każdą ze stron pisemnego oświadczenia na żądanie sądu. w trakcie wysłuchania tak pracownik, jak i pracodawca przedstawiać mogą swoje racje i zarzuty. wysłuchanie takie może być szczególnie istotne wówczas, gdy pomiędzy pracownikiem a pracodawcą istnieje spór np. co do zachowania przez pracownika siedmiodniowego terminu zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia pracy. w postępowaniu tym pracodawca przedstawić może wszystkie swoje racje. nie jest wykluczone, że w bardzo spornych sytuacjach dla wyjaśnienia, czy rację ma pracownik, czy pracodawca, konieczne będzie przeprowadzenie dowodów np. z przesłuchania świadków czy dokumentów. [przykład 3]

Gdy sąd ustali, że czynność, którą ma wykonać pracodawca - dłużnik - nie została wykonana, wyznaczy mu termin do wykonania wyroku sądu, czyli ponownego zatrudnienia pracownika lub sprostowania świadectwa pracy. Termin, jaki może zostać określony przez sąd, nie jest określony przepisami. umożliwia to sądowi wyznaczenie go w sposób elastyczny, uwzględniający okoliczności konkretnej sprawy.

Sąd w postanowieniu wyznaczającym pracodawcy termin do ponownego zatrudnienia pracownika lub sprostowania świadectwa pracy jednocześnie zagrozi pracodawcy wymierzeniem grzywny na wypadek niewykonania nałożonego obowiązku. pracodawca może uniknąć grzywny, stosując się do wezwania.

Jeżeli pomimo zagrożenia grzywną w terminie wyznaczonym pracodawca nie wykona wyroku, wymierzenie grzywny przez sąd jest uzależnione od wniosku pracownika.

Pracownik we wniosku tym domagać się musi nałożenia na pracodawcę grzywny, którą wcześniej sąd zagroził w postanowieniu, oraz wyznaczenia kolejnego terminu do wykonania czynności z zagrożeniem surowszą grzywną (art. 1050 par. 3 k.p.c.). Po złożeniu wniosku sąd może postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym wymierzyć pierwszą grzywnę, jednocześnie wyznaczając pracodawcy kolejny termin do wykonania czynności.

Wyznaczenie kolejnego terminu następuje już bez konieczności wysłuchiwania stron.

Jeżeli okaże się, że pomimo nałożenia kary grzywny pracodawca w dalszym ciągu ignoruje postanowienie sądu, pracownik może składać kolejne wnioski o wymierzenie grzywien i wyznaczenie kolejnych terminów do wykonania czynności.

Grzywna orzeczona jednym postanowieniem nie może przekroczyć jednego tysiąca złotych. Jeżeli jednak trzykrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne, to ograniczenie powyższe przestaje obowiązywać, co oznacza, że sąd może wymierzać kolejne grzywny w wyższej wysokości.

Suma wszystkich wymierzonych grzywien nie może jednak przekroczyć stu tysięcy złotych.

Grzywny orzekane przez sąd w omawianym postępowaniu nie mają charakteru kary. są one środkiem przymusu mającym skłonić dłużnika do wykonania wyroku sądu. dlatego zastosowanie się przez pracodawcę do polecenia sądu skutkuje tym, że wszystkie grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu.

Grzywna nie jest jednak najsurowszą konsekwencją niewykonywania omawianych wyroków sądu. pracodawca niepłacący grzywien nakładanych przez sąd w postępowaniu egzekucyjnym musi liczyć się z osadzeniem go w areszcie. wymierzając grzywnę, sąd orzeka bowiem na wypadek jej niezapłacenia - zamianę grzywny na areszt, licząc jeden dzień aresztu za równoważny grzywnie w kwocie od pięciu złotych do stu pięćdziesięciu złotych.

Łączny czas trwania aresztu nie może w tej samej sprawie przekroczyć sześciu miesięcy. W przypadku pracodawcy będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną grzywnie i aresztowi podlega pracownik odpowiedzialny za niezastosowanie się do wezwania sądu, a gdy ustalenie takiego pracownika nie będzie możliwe, środkom przymusu podlegają osoby uprawnione do jej reprezentowania.

W praktyce grzywnie lub aresztowi podlegać mogą najczęściej członkowie zarządu osoby prawnej lub pracownik wyznaczony do wykonywania za pracodawcę czynności z zakresu prawa pracy.

Podobnie jak w przypadku grzywny areszt zastosowany w sprawie o przymuszenie pracodawcy do zastosowania się do wyroku przywracającego do pracy nie jest karą.

Celem zastosowania aresztu jest wyłącznie wymuszenie na pracodawcy, aby ponownie zatrudnił pracownika lub sprostował świadectwo pracy. w związku z tym wykonanie wyroku przez pracodawcę dopiero po osadzeniu go w areszcie skutkować będzie niezwłocznym zwolnieniem z aresztu. zwolnienie nastąpić może także wtedy, gdy dłużnik zgłosi gotowość ponownego zatrudnienia pracownika lub sprostowania świadectwa pracy. również w takim przypadku sąd niezwłocznie zwolni pracodawcę, zawiadamiając o tym jednocześnie pracownika.

Zabezpieczeniem spełnienia deklaracji pracodawcy jest w takim przypadku ponowne wyznaczenie dłużnikowi terminu do wykonania czynności.

Kolejna zwłoka w wykonaniu wyroku skutkować może dla pracodawcy tym, że sąd na wniosek wierzyciela po wysłuchaniu stron zarządzi wykonanie aresztu do końca wyznaczonego poprzednio terminu. Wówczas pracodawca nie może liczyć na ponowne wcześniejsze zwolnienie z aresztu, ponieważ nawet wtedy, gdy po raz drugi zgłosi wolę wykonania egzekwowanej czynności, sąd może odmówić zwolnienia go z aresztu przed upływem wyznaczonego terminu.

Ostatnia grupa obowiązków pracodawcy w postępowaniu egzekucyjnym obejmuje te postępowania, w których jego pracownik jest dłużnikiem innego wierzyciela.

Jeśli egzekucja prowadzona jest przez komornika z wynagrodzenia za pracę, pracodawca staje się dłużnikiem zajętej wierzytelności. naruszenie tej powinności przez pracodawcę w tego rodzaju postępowaniach egzekucyjnych skutkować może nałożeniem grzywny przez komornika lub odpowiedzialnością odszkodowawczą wobec wierzyciela.

Obowiązki pracodawcy jako dłużnika zajętej wierzytelności o wynagrodzenie za pracę pracownika aktualizują się po przesłaniu mu przez komornika pisma zawierającego informację o zajęciu i wzywające pracodawcę do tego, aby nie przekazywał pracownikowi będącemu dłużnikiem żadnego wynagrodzenia za pracę poza częścią wolną od zajęcia.

Treść tego wezwania przesądza o tym, jak dalej powinien zachować się pracodawca. Komornik może nakazać pracodawcy przekazywanie zajętego wynagrodzenia na dwa sposoby. Po pierwsze możliwe jest przekazywanie zajętego wynagrodzenia bezpośrednio wierzycielowi egzekwującemu. W takim przypadku pracodawca musi zawiadomić komornika o pierwszej dokonanej wierzycielowi wypłacie. druga opcja to przekazywanie zajętego wynagrodzenie komornikowi. znajdzie ona zastosowanie w sytuacji, gdy do wynagrodzenia jest skierowana jeszcze inna egzekucja, a wynagrodzenie w części wymagalnej nie wystarcza na pokrycie wszystkich egzekwowanych świadczeń wymagalnych. identyczna sytuacja zajdzie wtedy, gdy do wynagrodzenia za pracę inna egzekucja zostanie skierowana w dalszym toku postępowania egzekucyjnego. pamiętać jednak należy, że także wtedy, gdy egzekucja prowadzona jest na rzecz jednego wierzyciela, komornik - stosownie do okoliczności - ma prawo wezwać pracodawcę do przekazywania zajętego wynagrodzenia bezpośrednio komornikowi.

Koszty przekazania zajętego wynagrodzenia bezpośrednio wierzycielowi obciążają dłużnika (pracownika).

Pracodawca zobowiązany jest ponadto przekazywać komornikowi należne mu koszty postępowania egzekucyjnego. ich wysokość wynika z wezwania komornika. w wezwaniu tym komornik określa też granice zajęcia, informując pracodawcę o treści tytułu wykonawczego, a także wniosku wierzyciela dotyczącego wszczęcia egzekucji z wynagrodzenia za pracę.

W praktyce pracodawca otrzymuje pismo, w którym wskazany jest tytuł wykonawczy - najczęściej będą to zaopatrzone w klauzulę wykonalności orzeczenia sądu (wyroki, nakazy zapłaty, postanowienia) albo bankowe tytuły egzekucyjne.

W treści pisma komornik określa wysokość egzekwowanej należności głównej i oddzielnie odsetek i kosztów postępowania. Kwoty te są dla pracodawcy podstawą wyliczenia tego, jaka suma ma zostać przekazana wierzycielowi lub komornikowi. [przykład 4]

Zajęcie wynagrodzenia dotyczy wszystkich jego składników. Dłużnik (pracownik) nie ma prawa odbierać ani rozporządzać żadnym ze składników wynagrodzenia (ponad część wolną od potrąceń), a pracodawca nie może ich pracownikowi wypłacać. zajęcie dotyczy w szczególności:

● periodycznego wynagrodzenia za pracę,

● wynagrodzenia za prace zlecone,

● nagród i premii przysługujących pracownikowi za okres jego zatrudnienia,

● związanego ze stosunkiem pracy zysku lub udziału w funduszu zakładowym oraz wszelkich innych funduszach, pozostających w związku ze stosunkiem pracy.

Wyliczenie powyższe ma jednak charakter przykładowy. Pracodawca nie ma zatem prawa wypłacania jakichkolwiek innych świadczeń należnych z tytułu zatrudnienia. przyjmuje się, że ustalenie w umowie o pracę, iż część wynagrodzenia za pracę wypłacana będzie w naturze, np. w postaci wytwarzanych w danym przedsiębiorstwie produktów, nie zwalania pracodawcy od przekazania ich komornikowi, który w takiej sytuacji przeprowadzi egzekucję z ruchomości. [przykład 5]

W związku zajęciem wynagrodzenia za pracę pracownika pracodawcę obciążają również liczne obowiązki informacyjne wobec komornika, mające na celu uzyskanie przez komornika wiedzy o stanie majątkowym dłużnika. informacji udzielić należy w terminie tygodnia od wezwania. po pierwsze pracodawca przedstawić powinien zestawienia periodycznego wynagrodzenia dłużnika za pracę oraz oddzielnie jego dochodów z wszelkich innych tytułów. dane te należy przedstawić za okres trzech miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie. po drugie pracodawca podać powinien, w jakiej kwocie i w jakich terminach zajęte wynagrodzenie będzie przekazywane wierzycielowi. w razie istnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę pracodawca powinien złożyć oświadczenie o rodzaju tych przeszkód. w szczególności pracodawca podać powinien:

● czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia pracownika,

● czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o zajęte wynagrodzenie,

● czy oraz o jakie roszczenia została skierowana do zajętego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli.

Jeżeli po udzieleniu informacji zachodzą zmiany okoliczności objętych obowiązkiem informacyjnym pracodawcy, powinien on niezwłocznie poinformować o nich komornika i wierzyciela. [przykład 6]

Zmiana pracodawcy nie uchyla zajęcia. Obowiązuje ono nadal, choćby po zajęciu nawiązano z pracownikiem będącym dłużnikiem nowy stosunek pracy lub zlecenia albo choćby zakład pracy przeszedł na inną osobę, jeżeli osoba ta o zajęciu wiedziała.

Na pracodawcy ciąży obowiązek uczynienia wzmianki o zajęciu w wydanym pracownikowi dłużnikowi świadectwie pracy. Wzmianka w świadectwie pracy powinna zawierać:

● oznaczenie komornika, który zajął należność,

● numer sprawy egzekucyjnej,

● wysokość potrąconych już kwot.

W sytuacji gdy nowy pracodawca znany jest dotychczasowemu, powinien on przesłać mu zawiadomienie komornika i dokumenty dotyczące zajęcia wynagrodzenia. O czynnościach tych powiadomić należy komornika i pracownika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne.

Przesłanie zawiadomienia komornika ma skutki zajęcia należności dłużnika u nowego pracodawcy od chwili dojścia zawiadomienia do tego pracodawcy.

Obowiązki związane z zajęciem obciążają również nowego pracodawcę. Gdy zostanie mu przedstawione świadectwo pracy ze wzmianką o zajęciu, powinien zawiadomić o tym dotychczasowego pracodawcę oraz wskazanego we wzmiance komornika. Jeśli pracownik nie przedstawi nowemu pracodawcy świadectwa pracy, a ten dowie się, gdzie pracownik był przedtem zatrudniony, obowiązany jest zawiadomić poprzedniego pracodawcę o jego zatrudnieniu, z wyjątkiem sytuacji, gdy pracownik przedstawi zaświadczenie poprzedniego pracodawcy stwierdzające, że jego należności nie były zajęte.

Pouczenie nowego pracodawcy o jego obowiązkach związanych z dokonanym zajęciem oraz zobowiązanie do wykonania obowiązków informacyjnych dotyczących zajętego wynagrodzenia należy do komornika, a nie poprzedniego pracodawcy.

Wymuszenie na opornym pracodawcy wykonania obowiązku przekazania informacji dotyczących zajętego wynagrodzenia lub przeszkód prowadzenia z niego egzekucji następuje za pomocą grzywny. Nakłada ją komornik. gdy pracodawcą jest osoba fizyczna, grzywnę wymierza mu się osobiście, nawet wtedy, gdyby odpowiedzialnym za wykonanie czynności był wyznaczony pracownik.

Jeżeli pracodawcą jest spółka cywilna, grzywnie podlega którykolwiek ze wspólników. W przypadku pozostałych pracodawców (osób prawnych i jednostek organizacyjnych) grzywnie podlegać mogą pracownik lub wspólnik odpowiedzialny za wykonanie obowiązku poinformowania komornika. w razie niewyznaczenia takiego pracownika lub niemożności jego ustalenia komornik wymierza grzywnę osobom uprawnionym do reprezentowania pracodawcy. wysokość grzywny wynosi obecnie 500 złotych, zaś od 3 maja 2012 r. podwyższona zostanie do 2000 złotych.

Wymierza się ją wówczas, gdy osoby zobowiązane do przekazania informacji uchybiają tej powinności w terminie tygodnia od otrzymania wezwania komornika.

Wymierzając grzywnę, komornik wyznacza jednocześnie dodatkowy termin do wykonania zaniechanych czynności. Wraz z kolejnym wezwaniem komornik zagrozi pracodawcy kolejną grzywną. zostanie ona wymierzona w identycznych granicach kwotowych, jeśli pracodawca po raz kolejny nie zastosuje się do wezwania komornika. taka sama sankcja może zostać zastosowana wobec pracodawcy lub osób działających w jego imieniu, które zaniedbały przesłania zawiadomienia lub dokumentów zajęcia wynagrodzenia nowemu pracodawcy dłużnika.

Pracodawca lub inna osoba, której wymierzono grzywnę, ma prawo zakwestionować ją, składając skargę na czynności komornika. Skargę wnosi się do sądu rejonowego, przy którym działa komornik, w terminie siedmiu dni od doręczenia ukaranemu informacji o jej nałożeniu. [przykład 7]

Komornik nie może natomiast wymierzyć pracodawcy grzywny za brak dokonywania potrąceń lub dokonywanie ich w zaniżonej wysokości. Pracodawca, który poprzez niewypełnienie lub niewłaściwe wypełnienie obowiązków w postępowaniu egzekucyjnym powoduje szkodę u wierzyciela, zobowiązany jest do jej naprawienia. warunkiem odpowiedzialności pracodawcy jest w takiej sytuacji wykazanie przez wierzyciela adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaniedbaniami pracodawcy a powstaniem szkody.

Wysokość odszkodowania określa wierzyciel, którego obciąża też dowód tego, że wskutek zawinionych działań pracodawcy poniósł szkodę. Wystąpi ona zwykle wtedy, gdy w wyniku uchybień pracodawcy egzekucja okaże się częściowo lub całkowicie bezskuteczna.

Szkodę u wierzyciela wywołać może także opóźnione wyegzekwowanie świadczeń przez wierzyciela z powodu działań pracodawcy. Pracodawca musi się liczyć z tym, że wysokość szkody może znacznie przewyższać kwotę, która miała być potrącona. wskutek nieprawidłowego wykonania obowiązków przez pracodawcę nie staje się on jednak dłużnikiem w miejsce pracownika, tylko odpowiada za szkodę wobec wierzyciela. przykładowo, jeśli pracodawca przekazał pracownikowi, a nie komornikowi, zajęte na poczet alimentów wynagrodzenie, nie znaczy to, że to on staje się zobowiązany do zapłacenia tych alimentów (postanowienie sn z 24 września 1982 r., i co 10/82, lex nr 8467). [przykład 8]

Niezależnie od tego, w jakiej roli występuje w postępowaniu egzekucyjnym pracodawca, może on dążyć do weryfikacji przez sąd czynności komornika, które naruszają jego interesy. Środkiem służącym kontroli poczynań komornika jest skarga na jego czynności.

Skargą na czynność komornika zaskarżyć można przede wszystkim każde z orzeczeń wydawanych przez ten organ. Zaskarżenie dotyczyć może przykładowo postanowień o umorzeniu postępowania lub jego zawieszeniu czy postanowień o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego. Zaskarżeniu podlegają również zarządzenia komornika. [przykład 9]

Przedmiotem skargi mogą być również wszelkie czynności faktyczne dokonywane przez komornika, o ile przepisy nie przewidują innego środka zaskarżenia lub nie wykluczają skargi.

Skarga na czynności komornika może przykładowo dotyczyć takich czynności, jak: zajęcie ruchomości i zajęcie rachunku bankowego pracodawcy, który jest dłużnikiem. dopuszczalne jest także zaskarżanie przez pracodawcę zaniechań komornika, przez które należy rozumieć niepodejmowanie czynności, które komornik powinien podjąć z urzędu lub o które wnioskowała strona. jak się przyjmuje w doktrynie i orzecznictwie, skarga na czynności komornika nie jest natomiast właściwym środkiem do zaskarżania przewlekłości postępowania. [przykład 10]

Skarga na czynności komornika jest środkiem obrony formalnej. Oznacza to, że w skardze kwestionować można wyłącznie naruszanie przez komornika przepisów proceduralnych - najczęściej kodeksu postępowania cywilnego lub ustawy o komornikach sądowych. niedopuszczalne jest natomiast, często spotykane w praktyce, podnoszenie w skargach zarzutów o charakterze merytorycznym.

Pracodawca będący dłużnikiem nie ma więc prawa podnosić w skardze zarzutów zmierzających do podważenia istnienia zobowiązania. skargi zawierające tego typu argumenty nie mogą być uwzględnione, ponieważ ani komornik, ani sąd rozpoznający skargę nie są władni badać zasadności roszczenia objętego tytułem wykonawczym. właściwą drogą obrony praw pracodawcy dłużnika jest w takim przypadku wniesienie powództwa przeciwegzekucyjnego.

W każdej skardze na czynności komornika pracodawca wskazać powinien dłużnika, wierzyciela i ich adresy. Tak jak każde pismo procesowe skarga musi zawierać oznaczenie sądu, do którego jest wnoszona, uzasadnienie oraz podpis skarżącego. Do skargi należy dołączyć odpisy skargi i odpisy załączników dla każdej uczestniczącej w postępowaniu egzekucyjnym strony oraz jeden dodatkowy odpis dla komornika.

Najważniejszym elementem skargi jest określenie zaskarżonej czynności lub czynności, której wykonania komornik zaniechał. Określić należy oczywiście, jakiej czynności jakiego komornika skarga dotyczy, oraz wskazać sygnaturę akt postępowania egzekucyjnego. Skarżący określić też musi wniosek o zmianę, uchylenie lub dokonanie zaniechanej czynności. Skarga podlega opłacie stałej w wysokości 100 złotych.

Termin na wniesienie skargi dla pracodawcy kwestionującego działania lub zaniechania komornika wynosi 7 dni. Termin ten liczy się od dnia dokonania czynności, gdy dana osoba była przy niej obecna lub była o czynności zawiadomiona. W innych sytuacjach termin zaczyna biec od zawiadomienia o czynności, zaś w braku zawiadomienia od dnia, kiedy czynność powinna być dokonana. [przykład 11]

W przypadku zaniechań komornika dotyczących czynności, które nie mają ściśle określonego terminu ich dokonania, początek terminu będzie trudno ustalić, dlatego przyjmuje się, iż biegnie on od dnia kiedy skarżący dowiedział się o zaniechaniu komornika.

Pewne odmienności zachodzą podczas egzekucji z nieruchomości. Datę początkową biegu terminu do wniesienia skargi na opis i oszacowanie nieruchomości kodeks postępowania cywilnego określa bowiem odmiennie niż skarg na inne czynności komornika.

Termin do zaskarżenia opisu i oszacowania liczy się zawsze od dnia jego ukończenia. Ukończenie opisu i oszacowania następuje w dniu sporządzenia i podpisania przez komornika protokołu tej czynności. O terminie opisu i oszacowania komornik zawiadamia uczestników postępowania, w tym dłużnika. Najczęściej w tym dniu dochodzi do podpisania protokołu opisu i oszacowania, ale niekiedy termin podpisania protokołu i oszacowania może być późniejszy. Przyjmuje się jednak, że komornik nie ma obowiązku zawiadamiania uczestników postępowania, którzy nie uczestniczyli w czynności, o zakończeniu opisu i oszacowania nieruchomości, ponieważ byli oni zawiadomieni o terminie tej czynności. Z tego powodu szczególnie pracodawca będący dłużnikiem powinien z należytą starannością kontrolować działania komornika na tym etapie postępowania.

Od sumy oszacowania nieruchomości zależała będzie cena jej wywołania. Opisu i oszacowania pracodawca nie ma zaś prawa kwestionować w kolejnych etapach postępowania egzekucyjnego.

Skargi na czynności komornika rozpoznaje zawsze sąd rejonowy, który działa jako sąd pierwszej instancji. Pracodawca musi złożyć skargę do tego sądu rejonowego, przy którym działa komornik. Wyjątek występuje wtedy, gdy wierzyciel wybrał do prowadzenia egzekucji komornika, który nie byłby właściwy według właściwości ogólnej. W takiej sytuacji skargę złożyć należy do sądu, który byłby właściwy według ogólnych zasad. Wniesienie skargi nie wstrzymuje jednak wykonania zaskarżonego postanowienia lub zarządzenia (jeśli skarga go dotyczy), chyba że sąd - uwzględniając wniosek skarżącego - zawiesi w całości lub części postępowanie egzekucyjne.

Wniesienie skargi do nieodpowiedniego sądu może mieć bardzo negatywne skutki dla pracodawcy.

Sąd niewłaściwy nie przekaże bowiem takiej skargi do sądu właściwego, jak dzieje się z niewłaściwie wniesionym pozwem. W postanowieniu z 21 maja 2010 r. (III CZP 28/10, LEX nr 589825) Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż uregulowanie przyjęte w art. 200 k.p.c. nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy zachodzi konieczność przekazania skargi na czynność komornika przez sąd niewłaściwy sądowi właściwemu do jej rozpoznania. Skarga na czynności komornika jest bowiem środkiem zaskarżenia, za pomocą którego nie wszczyna się postępowania. W judykaturze utrwalony jest natomiast pogląd, że środek zaskarżenia wniesiony do niewłaściwego sądu rodzi dla strony niekorzystne skutki procesowe (uchwała SN z 28 listopada 1987 r., III CZP 33/87, OSNCP 1988/6/73).

Datą wniesienia skargi na czynności komornika przesłanej do sądu niewłaściwego będzie zatem data nadania jej pocztą przez ten sąd do sądu właściwego. [przykład 12]

W większości przypadków rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności komornika następuje na posiedzeniu niejawnym, stąd wszelkie argumenty pracodawca powinien powołać w samej skardze. W razie potrzeby strony lub inna osoba składająca skargę mogą być jednak wezwani do sądu. Sąd może je również wezwać do złożenia wyjaśnień na piśmie. Przed rozpoznaniem skargi sąd przesyła jej odpis do komornika. Komornik ma prawo w terminie 3 dni skargę uwzględnić. Jeżeli tak się stanie, poinformuje o tym skarżącego i strony. W innym przypadku komornik ma obowiązek sporządzenia uzasadnienia dokonanej czynności lub przyczyn jej zaniechania i przesłania akt egzekucyjnych do sądu. Artykuł 767² k.p.c. wyznacza sądowi tygodniowy termin na rozpoznanie skargi. Termin ten ma jednak charakter instrukcyjny i nie zawsze może być dochowany. W praktyce w terminie takim rozpoznane być mogą najprostsze skargi, do których rozstrzygnięcia nie potrzeba przeprowadzać jakichkolwiek dowodów ani odbierać wyjaśnień od stron lub innych osób.

Skargę, która została wniesiona po terminie, wobec której skarżący nie usunął braków lub nie uiścił opłaty - sąd odrzuci. Na postanowienie o odrzuceniu skargi przysługuje zażalenie do sądu okręgowego.

Jeżeli skarga będzie zasadna, to zależnie od okoliczności sprawy i wniosku skargi sąd może uchylić zaskarżoną czynność, zmienić rozstrzygnięcie komornika lub nakazać komornikowi dokonanie określonej czynności. Dopuszczalne jest także uchylenie orzeczenia komornika i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, co jest celowe szczególnie wtedy, gdy uzasadnienie czynności sporządzonej przez komornika w ogóle nie pozwala na weryfikację jej poprawności. Niezasadną skargę sąd oddali.

Pracodawca, dla którego rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie skargi na czynności komornika okazało się niekorzystne, nie w każdym przypadku ma prawo zakwestionować je, składając zażalenie do sądu okręgowego. Zażalenie na postanowienie sądu, rozstrzygające skargę na czynności komornika, przysługuje bowiem tylko w przypadkach wskazanych w ustawie, np. ukarania przez komornika grzywną (art. 768 k.p.c.) zawieszenia lub umorzenia postępowania przez komornika (art. 828 k.p.c.) orzeczenia o kosztach egzekucyjnych (art. 770 k.p.c.). Poza tym w postępowaniu egzekucyjnym zażalenie przysługuje na postanowienie sądu kończące postępowanie w sprawie, przez co orzecznictwo Sądu Najwyższego rozumie również zakończenie wyodrębnionego etapu postępowania egzekucyjnego - szczególnie przy egzekucji z nieruchomości. Jako typowe przykłady niezaskarżalnych postanowień sądu rejonowego wskazuje się na przykład te, które dotyczyły rozstrzygnięcia skargi kwestionującej prawidłowość zajęcia ruchomości, rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę czy świadczenia dłużnika z ubezpieczenia społecznego. Czynności takie nie kończą bowiem ani całości postępowania egzekucyjnego, ani żadnego jego etapu, dlatego rozstrzygniecie sądu rejonowego rozstrzygającego taką skargę jest niezaskarżalne. Powoduje to, że sąd rejonowy nie musi w ogóle uzasadniać swojego postanowienia. [przykład 13]

Pracodawca, aby przyspieszyć zakończenie sporu trwającego przed sądem, zawarł z pracownikiem ugodę pozasądową, w której pracownik zobowiązał się zapłacić mu kwotę 5000 złotych w dwóch ratach w określonych w ugodzie terminach. Po podpisaniu ugody pracodawca cofnął pozew, a sąd umorzył postępowanie. Pracownik nie wywiązał się z ugody. Pracodawca wystąpił do sądu o nadanie ugodzie klauzuli wykonalności, chcąc skierować sprawę do komornika. Sąd odmówi nadania klauzuli wykonalności, ponieważ ugoda pozasądowa nie jest tytułem egzekucyjnym. Pracodawca będzie musiał wnieść kolejną sprawę do sądu o zapłatę tego samego świadczenia.

Pracodawca żąda przeprowadzenia egzekucji z rachunków bankowych pracownika. Nie musi wskazywać numeru konta. Powinien jednak wskazać banki, w których jego zdaniem rachunki takie są prowadzone.

Pracodawca twierdzi, że już wykonał wyrok sądu przywracający pracownika do pracy i ponownie go zatrudnił. Okoliczność tą potwierdzili świadkowie. Zeznali również, iż następnego dnia pracownik nie przyszedł do pracy, a pracodawca wręczył mu zwolnienie dyscyplinarne. Pracownik twierdzi, że było ono niesłuszne, i domaga się, aby pracodawca go dalej zatrudniał. Wniosek egzekucyjny pracownika zostanie oddalony, ponieważ pracodawca wykonał już wyrok sądu, zaś kwestia zasadności odwołania od kolejnego rozwiązania umowy powinna zostać rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie.

Komornik przesłał pracodawcy pismo informujące o zajęciu wynagrodzenia za pracę pracownika, wysokości roszczenia głównego i odsetek oraz kosztów egzekucyjnych. Kwoty te są na tyle wysokie, że potrącenia będą dokonywane przez dwa lata. Pracodawca, dokonując wyliczenia kwot przekazywanych wierzycielowi i komornikowi, musi uwzględnić to, iż wysokość odsetek wskazanych w wezwaniu określona jest na dzień sporządzenia pisma przez komornika i będzie ulegała zwiększeniu w toku postępowania.

Wobec pracownika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i zajęto jego wynagrodzenie za pracę. Pracownik został zwolniony i żąda, aby pracodawca wypłacił mu do rąk własnych ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, ponieważ jest to świadczenie, które należy mu się po ustaniu stosunku pracy i którego nie obejmuje zajęcie komornicze. Pracodawca nie ma prawa spełnić żądania pracownika, ponieważ zajęcie obejmuje również te świadczenia pracownika, które otrzymuje on po rozwiązaniu stosunku pracy, a więc odprawy, ekwiwalenty za urlop czy odzież roboczą.

Pracownikowi, którego wynagrodzenie zajęte zostało przez komornika, wypowiedziano warunki płacy określone w umowie, w wyniku czego jego wynagrodzenie zmniejszyło się o 500 złotych. Pracodawca powinien zawiadomić o tym wierzyciela i komornika.

Pracodawca na prośbę zatrudnionego przekazał komornikowi sfałszowane dane o jego wynagrodzeniu. Komornik nie może wymierzyć pracodawcy grzywny. Działanie pracodawcy będzie natomiast podstawą jego odpowiedzialności wobec wierzyciela, gdyby ten na ich skutek poniósł szkodę.

Pracodawca wbrew żądaniu komornika nie dokonał potrącenia wynagrodzenia pracownika, przekazując mu całą wypłatę. Okazało się jednak, iż skuteczne było dokonane w tym samym czasie zajęcie rachunku bankowego pracownika i cała należność została wyegzekwowana. Pomimo, że pracodawca nie zastosował się do wezwania komornika i naruszył przepisy, wierzyciel nie poniósł szkody i pracodawca nie poniesie odpowiedzialności cywilnej.

Pracodawca złożył wniosek egzekucyjny. Komornik uznał, iż dotknięty jest on brakami formalnymi, i wezwał pracodawcę do ich usunięcia w terminie 7 dni. Pracodawca wykonał zarządzenie, a komornik mimo to zwrócił wniosek. Zarządzenie komornika o zwrocie wniosku pracodawca może zaskarżyć do sądu skargą.

Pracodawca wskazał we wniosku egzekucyjnym, iż domaga się zajęcia rachunku bankowego pracownika będącego dłużnikiem oraz jego wynagrodzenia za pracę. Komornik dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę, ale nie wystarcza ono na zaspokojenie od razu całego długu i konieczne będzie prowadzenie egzekucji z czterech kolejnych wynagrodzeń za pracę pracownika. Komornik nie podjął natomiast żadnych czynności w celu prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego. Zaniechanie to pracodawca może zaskarżyć skargą.

Komornik wydał na posiedzeniu niejawnym postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania, które powinien doręczyć stronom. Pracownik otrzymał odpis postanowienia, a pracodawca w wyniku pomyłki pracownika kancelarii komornika go nie otrzymał. Pracodawca dowiedział się jednak przypadkiem o wydaniu tego postanowienia podczas wizyty w kancelarii. Pracownik ma prawo zaskarżyć postanowienie skargą wniesioną w ciągu 7 dni od doręczenia mu odpisu postanowienia, pracodawca - w terminie 7 dni od daty dowiedzenia się o czynności.

Pracodawca złożył w ostatnim dniu terminu skargę na umorzenie postępowania egzekucyjnego, wykazując, iż nie było do tego podstaw. Wniósł ją jednak nie do sądu, ale do komornika. Aby termin do jej wniesienia został zachowany, konieczne byłoby przekazanie jej przez komornika do sądu w terminie otwartym do wniesienia skargi, co będzie najczęściej niemożliwe.

Pracodawca jest dłużnikiem. Komornik wszczął postępowanie egzekucyjne i zajął jego rachunek bankowy. Pracodawca wniósł na te czynności skargę, w której podniósł, że komornik nie ma prawa egzekwować zasądzonego roszczenia, ponieważ zasądzone na rzecz pracownika w wyroku kwoty już spłacił. Sąd oddali skargę, ponieważ jest to zarzut materialny, zaś skutków wygaśnięcia zobowiązania stwierdzonego w tytule można dochodzić tylko w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego na podstawie art. 840 par. 1 pkt 2 k.p.c. Pracodawca nie ma prawa domagać się od sądu rejonowego sporządzenia uzasadnienia postanowienia, ponieważ jest ono niezaskarżalne z uwagi na rodzaj czynności komornika, które dłużnik zaskarżył. Gdyby pracodawca złożył zażalenie, zostanie ono odrzucone.

@RY1@i02/2011/222/i02.2011.222.217000500.802.jpg@RY2@

Rafał Krawczyk, sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 767 - 767⁴, art. 759, art. 787 - 788, art. 770 - 771, art. 774, art. 796 - 797, art. 823, art. 881 - 886, art. 1050, art. 1052 - 1054 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).