Czy lekki stopień niepełnosprawności pracownika uprawnia do dofinansowania ze środków PFRON

Zgodnie z ustawą z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych miesięczne dofinansowanie nie przysługuje pracodawcy zatrudniającemu co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i nieosiągającemu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 proc. Mogą więc ubiegać się o nie pracodawcy zatrudniający, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, mniej niż 25 pracowników oraz pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników i osiągający wymagany sześcioprocentowy wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych. Przy ustalaniu zatrudnienia i wskaźnika do liczby pracowników nie wlicza się osób niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych oraz osób niebędących osobami niepełnosprawnymi zatrudnionych: na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, przebywających na urlopach wychowawczych, nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej, będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy, nieświadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego lub przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy. Pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej zalicza do pracowników także osoby niepełnosprawne wykonujące pracę nakładczą, jeżeli ich wynagrodzenie zostało ustalone co najmniej w wysokości: najniższego wynagrodzenia - w stosunku do wykonawców, dla których praca nakładcza stanowi jedyne źródło utrzymania lub połowę najniższego wynagrodzenia - w stosunku do pozostałych wykonawców. Wymiar czasu pracy takich zatrudnionych określa się jako iloraz wysokości ustalonego wynagrodzenia i najniższego wynagrodzenia. Określony w ten sposób maksymalny wymiar czasu pracy nie może przekraczać jednego etatu. Zgodnie z ustawą o rehabilitacji najniższe wynagrodzenie oznacza zasadniczo minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu poprzedniego roku. Jednak w latach 2011 i 2012 przez najniższe wynagrodzenie rozumie się minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu 2009 roku, czyli kwotę 1276 zł.

Ustawa o rehabilitacji nie dopuszcza zasadniczo przyznania miesięcznego dofinansowania, w przypadku gdy pracodawca - w celu zatrudnienia niepełnosprawnego pracownika - rozwiązał umowę o pracę z inną osobą. Warunkiem jego uzyskania jest, aby zatrudnienie nowych pracowników niepełnosprawnych w danym miesiącu u pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą powodowało u tego pracodawcy wzrost netto zatrudnienia ogółem i wzrost netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych. Wzrost netto zatrudnienia ogółem oraz wzrost netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych ustala się w stosunku do odpowiednio przeciętnego zatrudnienia ogółem i przeciętnego zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresie poprzedzających 12 miesięcy. W przypadku braku takich wzrostów zatrudnienia, miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego niepełnosprawnego pracownika nie przysługuje, jeżeli jego zatrudnienie nastąpiło w wyniku rozwiązania umowy o pracę z innym pracownikiem, chyba że umowa o pracę z takim innym pracownikiem uległa rozwiązaniu: z powodu ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych, za wypowiedzeniem złożonym przez pracownika, na mocy porozumienia stron, wskutek przejścia pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy, z upływem czasu, na który została zawarta lub z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta. Miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego niepełnosprawnego pracownika przysługuje także jeśli jego miejsce pracy powstało w wyniku: wygaśnięcia umowy o pracę z innym pracownikiem lub zmniejszenia wymiaru czasu pracy innego pracownika - na jego wniosek.

Obowiązują także inne ograniczenia. Miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników o umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Nie przysługuje ono także do wynagrodzenia pracownika w części finansowanej ze środków publicznych. Pomoc nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Jeśli pracodawca ma zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON przekraczające ogółem 100 złotych, prezes zarządu funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę.

Pracodawca z otwartego rynku pracy (spółka z o.o.) zatrudnił nowego pracownika - Marka D., który ma lekki stopień niepełnosprawności i orzeczoną epilepsję. Marek D. nie ma ustalonego prawa do emerytury i nie jest zatrudniony u innego pracodawcy. Spółka ma ponad 25 pracowników i osiąga wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 proc. Zatrudnienie nowego pracownika nie spowodowało wzrostu netto zatrudnienia ogółem ani wzrostu netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych, gdyż Marek D. został zatrudniony na miejsce niepełnosprawnej Zofii M. Ponieważ jednak stosunek pracy pomiędzy spółką i Zofią M. został rozwiązany za porozumieniem stron, na Marka D. można ubiegać się dofinansowanie.

Do końca 2011 roku miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia ze środków PFRON na osobę niepełnosprawną o lekkim stopniu niepełnosprawności przysługuje zasadniczo w kwocie 60 proc. najniższego wynagrodzenia. Od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. będzie ono stanowić 50 proc. najniższego wynagrodzenia, od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. - 45 proc. najniższego wynagrodzenia, a docelowo od 1 stycznia 2013 r. - 40 proc. najniższego wynagrodzenia. W przypadku osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję, oraz niewidomych kwoty te zwiększa się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia. W przypadku pracownika z orzeczoną epilepsją przysługuje więc takie zwiększenie. W przypadku gdy pracodawca nie ma statusu zakładu pracy chronionej, w latach 2011 i 2012 miesięczne dofinansowanie należy się jednak w wysokości 90 proc. ustalonych w ten sposób kwot. W przypadku opisanym w pytaniu mnożniki najniższego wynagrodzenia, stosowane w celu ustalenia dofinansowania do wynagrodzenia ze środków PFRON, będą wynosić zatem: do końca 2011 roku - 0,9; od 1 stycznia do 30 czerwca 2012 r. - 0,81; od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. - 0,765; od 1 stycznia 2013 r. - 0,8. Najniższe wynagrodzenie oznacza zasadniczo minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu poprzedniego roku. Jednak w latach 2011 i 2012 należy rozumieć przez nie minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu 2009 roku, czyli 1276 zł.

Wysokość dofinansowania uzależniona jest także od faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy, czyli wynagrodzenia brutto oraz finansowanych przez pracodawcę obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczonych od tego wynagrodzenia i obowiązkowych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą kwota dofinansowania nie może przekroczyć 75 proc. faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy.

W przypadku opisanym w pytaniu w 2011 roku miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia Marka D. może wynosić maksymalnie 1148,40 zł. Nie może ponadto przekroczyć 75 proc. miesięcznych kosztów płacy Marka D. faktycznie poniesionych przez spółkę.

Dofinansowanie wypłacane jest przez PFRON w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy pracownika. Może być ono udzielone spółce łącznie z inną pomocą ze środków publicznych, w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, jeżeli łączna wartość tej pomocy nie przekroczy 100 proc. kosztów płacy w okresie, na jaki osoba niepełnosprawna została faktycznie zatrudniona.

Pracodawca korzystający z dofinansowania do wynagrodzeń składa PFRON: miesięczne informacje o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników (na formularzu INF-D-P, odrębnie dla każdego niepełnosprawnego pracownika) oraz wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dany miesiąc (na formularzu Wn-D) - w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą.

Wysokość miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia ze środków PFRON jest uzależniona od tego, czy pracownik ma znaczny, umiarkowany czy lekki stopień niepełnosprawności. Dofinansowanie ulega ponadto zwiększeniu w przypadku niepełnosprawnych, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję, oraz niewidomych.

Dofinansowanie nie przysługuje na pracowników o umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury.

Jest ono wypłacane w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy pracownika. Jeśli osoba niepełnosprawna jest zatrudniona u więcej niż jednego pracodawcy w wymiarze czasu pracy nieprzekraczającym ogółem jednego etatu, dofinansowanie przyznaje się na tę osobę pracodawcom, u których jest zatrudniona, w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby. Jeśli jednak jest ona zatrudniona w wymiarze czasu pracy przekraczającym pełny etat, dofinansowanie przyznaje się w wysokości nieprzekraczającej kwoty przyznawanej na osobę zatrudnioną w pełnym wymiarze czasu pracy. Miesięczne dofinansowanie w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby w pierwszej kolejności przyznaje się wówczas pracodawcy, który zatrudnił ją wcześniej.

Należy także ustalić, czy spełnione są określone w przepisach warunki dotyczące pracodawcy, w tym w zakresie wielkości i struktury zatrudnienia oraz sytuacji ekonomicznej pracodawcy. W przypadku spełnienia tych wymagań można złożyć wniosek o wypłatę dofinansowania do zarządu PFRON.

Anna Puszkarska

radca prawny

Art. 2 pkt. 1 i pkt 4a, art. 2a, art. 26a - 26c ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

Art. 1 pkt 10 lit. a i lit. c, art. 9 - 10 i art. 12 ustawy z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 226, poz. 1475).

Par. 2 - 8 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn.zm.).