Jak pozyskać stażystę z urzędu pracy

Niektórzy bezrobotni mogą odbywać praktykę jako stażyści w firmach i instytucjach, np. w powiatowych urzędach pracy, ZUS-ie czy urzędach skarbowych. Firma może mieć u siebie maksymalnie tylu stażystów, ilu pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

Sprawy z zakresu polityki rynku pracy w powiecie należą do kompetencji starosty. W praktyce jednak upoważnia on do ich realizacji dyrektora powiatowego urzędu pracy, w tym m.in. do wydawania decyzji.

Dyrektor powiatowego urzędu pracy może skierować na staż bezrobotnego, który:

● nie ukończył 25 lat,

● jest długotrwale bez pracy albo po zakończeniu realizacji kontraktu socjalnego, albo jest kobietą, która nie podjęła zatrudnienia po urodzeniu dziecka,

● ma powyżej 50 lat,

● nie posiada kwalifikacji zawodowych, doświadczenia zawodowego lub wykształcenia średniego,

● samotnie wychowuje co najmniej jedno dziecko w wieku do 18. roku życia,

● po odbyciu kary pozbawienia wolności nie podjął zatrudnienia,

● jest niepełnosprawny.

Bezrobotny, co do zasady, może być na stażu u pracodawcy czy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej przez sześć miesięcy. Przez ten czas ma także możliwość praktykowania u pełnoletniej osoby fizycznej prowadzącej osobiście i na własny rachunek działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej. Jednak przedsiębiorca taki musi tę działalność prowadzić w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub dziale specjalnym produkcji rolnej.

Dłużej na stażu, bo przez rok, mogą przebywać młodzi bezrobotni. Taka możliwość dotyczy osób, które nie ukończyły 25 lat, i nieco starszych. Dotyczy to pozostających bez pracy, którzy w ciągu roku od dnia określonego w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie poświadczającym ukończenie szkoły wyższej, nie ukończyli 27. roku życia.

W okresie odbywania stażu bezrobotnemu przysługuje stypendium w wysokości 120 proc. kwoty zasiłku. Obecnie stażysta co miesiąc otrzymuje 913,70 zł. Za okres, za który przysługuje mu stypendium, nie ma prawa do zasiłku.

Bezrobotni z prawem do zasiłku, którzy biorą udział w programach aktywizacji zawodowej, np. w stażu, nie mogą w tym czasie pobierać zasiłku. Za ten okres mają prawo do stypendium. Takie świadczenie w czasie odbywania stażu przysługuje im co miesiąc w wysokości 120 proc. kwoty zasiłku. Obecnie stażysta co miesiąc otrzymuje 913,70 zł. Jeśli przedsiębiorca nie zatrudni praktykanta po zakończeniu stażu, może on znów zostać zarejestrowany jako bezrobotny. Dopiero wtedy będzie mógł pobierać zasiłek. Będzie bowiem spełniał warunek, aby w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania jako bezrobotny, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony za co najmniej minimalne wynagrodzenia za pracę, od którego przedsiębiorca odprowadzał składki na Fundusz Pracy (FP). Musi jednak wówczas dostarczyć do urzędu pracy - z firmy, w której był na stażu - zaświadczenie o miesięcznych zarobkach brutto i o odprowadzonej składce na FP.

Szczegółowe zasady organizowania staży dla bezrobotnych określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. nr 142, poz. 1160). Podmiot zainteresowany przyjęciem na staż bezrobotnego musi złożyć wniosek do swojego powiatowego urzędu pracy. Formularz może pobrać w urzędzie albo wydrukować go ze strony internetowej. Wniosek zawiera:

● dane organizatora: firmę lub imię i nazwisko, siedzibę i miejsce prowadzenia działalności oraz imię i nazwisko osoby upoważnionej do reprezentowania organizatora,

● liczbę pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy,

● liczbę przewidywanych miejsc pracy, na których bezrobotni będą odbywać staż,

● imię i nazwisko oraz stanowisko opiekuna bezrobotnego odbywającego staż,

● proponowany okres odbywania stażu, nie krótszy niż trzy miesiące,

● opis zadań, jakie będą wykonywane podczas stażu przez bezrobotnego, w tym nazwę zawodu lub specjalności, zgodnie z klasyfikacją zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy, nazwę komórki organizacyjnej i stanowiska pracy oraz zakres zadań,

● wymagania dotyczące predyspozycji psychofizycznych i zdrowotnych, poziomu wykształcenia oraz minimalnych kwalifikacji niezbędnych do podjęcia stażu przez bezrobotnego na danym stanowisku pracy.

Wnioskodawca, np. przedsiębiorca, we wniosku może także wskazać imię i nazwisko bezrobotnego, którego chce przyjąć na staż. Musi jednak pamiętać, że ta sama osoba nie może u niego odbywać ponownie stażu na tym samym stanowisku pracy, na którym wcześniej już była.

Dyrektor powiatowego urzędu pracy w terminie miesiąca od dnia otrzymania wniosku zainteresowanego informuje go pisemnie o sposobie jego rozpatrzenia. Organizator stażu nie będzie mógł odwołać się do sądu, jeśli urzędnik odmówi mu przyjęcia praktykanta. Decyzja w tej kwestii jest bowiem uznaniowa.

Jeśli dyrektor PUP pozytywnie oceni wniosek zainteresowanego podmiotu, podpisuje z nim umowę. Przed skierowaniem bezrobotnego do odbycia stażu może skierować go na badania lekarskie opłacane ze środków Funduszu Pracy. Badania takie mają na celu:

● stwierdzenie zdolności osoby do wykonywania pracy, uczestnictwa w szkoleniu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, odbywania stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych,

● określenie szczególnych predyspozycji psychofizycznych wymaganych do wykonywania zawodu.

Osoba zakwalifikowana do stażu odbywa go według programu określonego w umowie pod nadzorem powiatowego urzędu pracy. Należy podkreślić, iż urzędnicy mogą kontrolować zarówno pracodawcę, jak i stażystę. Firma zatrudniająca praktykanta musi niezwłocznie informować, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, o istotnych zdarzeniach dla realizacji programu. Ponadto po zakończeniu każdego miesiąca stażu ma obowiązek dostarczyć do urzędu (w ciągu pięciu dni) listę obecności podpisywaną przez bezrobotnego. Z kolei stażysta musi stawiać się w urzędzie pracy na wezwanie.

Osoba pozostająca bez pracy w czasie, kiedy korzysta z jakiegoś instrumentu rynku pracy, np. stażu, figuruje w ewidencji urzędu jako osoba wyrejestrowana. Nie ma więc statusu bezrobotnego. Nie może wtedy korzystać z jakiejkolwiek formy aktywizacji przewidzianej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dlatego stażysta w czasie odbywania praktyki nie może wziąć udziału w szkoleniu. Połączenie tych dwóch form aktywizacji nie jest możliwe także dlatego, że praktykant zazwyczaj odbywa staż przez osiem godzin dziennie pięć dni w tygodniu od poniedziałku do piątku.

Za tym, że bezrobotny nie może korzystać ze stażu i szkolenia, przemawia także racjonalne wydatkowanie pieniędzy z Funduszu Pracy. Gdyby mógł z nich korzystać, to w tym samym czasie otrzymywałby dwa stypendia. Pierwsze dla stażysty i drugie - uczestnika szkolenia. Osoba po zakończonym stażu, jeśli nie zostanie zatrudniona i zostanie znów wpisana do rejestru bezrobotnych, może skorzystać ze szkolenia, albo odwrotnie - po zakończonym szkoleniu można wysłać ją na staż.

W okresie odbywania stażu praktykant korzysta z pomocy opiekuna. To on udziela mu wskazówek i pomocy w wypełnianiu powierzonych zadań. Osoba wyznaczona może jednocześnie sprawować opiekę nad nie więcej niż trzema stażystami.

Po zakończeniu realizacji programu osoba, która przebywała na stażu, sporządza sprawozdanie, które musi być poświadczone podpisem opiekuna. Natomiast organizator najpóźniej w ciągu siedmiu dni po zakończeniu praktyk wydaje stażyście opinię zawierającą informacje o zadaniach realizowanych przez bezrobotnego i pozyskanych umiejętnościach praktycznych. Opinię tę wraz ze sporządzonym przez siebie sprawozdaniem osoba po stażu przedkłada w powiatowym urzędzie pracy w terminie siedmiu dni od dnia jej otrzymania.

Czas pracy osoby odbywającej staż nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Natomiast praktykanta będącego osobą niepełnosprawną o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - siedmiu godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Praktyki nie mogą być prowadzone w niedziele i święta, w porze nocnej, w systemie pracy zmianowej ani w godzinach nadliczbowych. Dyrektor powiatowego urzędu pracy może jednak zgodzić się na to, żeby stażyści pracowali w takich przypadkach (oprócz godzin nadliczbowych), o ile charakter pracy w danym zawodzie wymaga takiego rozkładu czasu pracy.

Odbywającemu staż przysługuje prawo do odpoczynku na zasadach przewidzianych dla pracowników. Na wniosek praktykanta pracodawca jest obowiązany do udzielenia mu wolnego w wymiarze dwóch dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu. Za takie dni przysługuje stypendium. Za ostatni miesiąc odbywania stażu firma jest obowiązana udzielić dni wolnych przed upływem terminu jego zakończenia.

Dyrektor urzędu pracy na wniosek bezrobotnego odbywającego staż lub z urzędu może rozwiązać z organizatorem umowę o staż w przypadku nierealizowania przez niego programu stażu lub niedotrzymywania warunków jego odbywania. Przed podjęciem tej decyzji musi organizatora wysłuchać.

Staż może być przerwany także z przyczyn leżących po stronie praktykanta. Dyrektor sam albo na wniosek organizatora po zasięgnięciu jego opinii i wysłuchaniu bezrobotnego może pozbawić go możliwości kontynuowania stażu w przypadku:

● nieusprawiedliwionej nieobecności podczas więcej niż jednego dnia stażu,

● naruszenia podstawowych obowiązków określonych w regulaminie pracy, w szczególności stawienia się w firmie w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, narkotyków lub środków psychotropowych lub spożywania ich w miejscu pracy,

● usprawiedliwionej nieobecności uniemożliwiającej zrealizowanie programu stażu.

Stażysta podlega kierownictwu firmy na identycznych zasadach jak jej pracownicy. Obowiązuje go ten sam wymiar oraz normy czasu pracy. Pracodawca nie ma jednak obowiązku prowadzenia dla niego ewidencji czasu pracy. Ponadto bezrobotny skierowany do odbycia stażu jest również zobligowany do przestrzegania ustalonego w firmie rozkładu czasu pracy, sumiennego i starannego wykonywania zadań objętych programem stażu. Praktykant ma obowiązek stosowania się do poleceń pracodawcy i opiekuna (o ile nie są one sprzeczne z prawem), przestrzegania przepisów i zasad obowiązujących pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, w szczególności regulaminu pracy, tajemnicy służbowej, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych. Musi też sporządzać sprawozdania z przebiegu stażu, w którego treści powinny znaleźć się informacje o wykonywanych zadaniach oraz uzyskanych kwalifikacjach lub umiejętnościach zawodowych.

W sytuacji gdy zaniedbuje swoje obowiązki, pracodawca może wystąpić do dyrektora PUP o rozwiązanie umowy o staż.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Par. 1, 2, 7 - 10 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. nr 142, poz. 1160).

Art. 9 ust. 7, 49 i 53 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).