Wójt może skrócić okres przeniesienia nauczyciela

Właściwy do przeniesienia nauczyciela do pracy w innej placówce jest organ prowadzący szkołę. Chodzi odpowiednio o: wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę, marszałka województwa.

Uzasadnieniem tej decyzji może być wyłącznie konieczność zapewnienia obsady na stanowisku nauczyciela z wymaganymi kwalifikacjami odpowiadającymi potrzebom programowym tej placówki. Może to nastąpić na okres nie dłuższy niż 3 lata. Po upływie tego okresu nauczyciel ma prawo domagać się powrotu na uprzednio zajmowane stanowisko.

W przypadku przeniesienia nauczyciela do pracy w innej szkole w innej miejscowości nauczycielowi przysługuje czterodniowy tydzień pracy, dodatek za uciążliwość pracy w wysokości 20 proc. wynagrodzenia zasadniczego oraz zakwaterowanie w miejscu czasowego zatrudnienia.

Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (dalej karta) nie nakłada na organ prowadzący szkołę żadnych dodatkowych obowiązków, jak np. zasięgania opinii dyrektora czy konsultacji w kwestii wyboru nauczyciela i jego przeniesienia do pracy w innej miejscowości. Powierzenie tej kompetencji organowi prowadzącemu szkołę, a nie dyrektorowi szkoły, ma uzasadnienie w sprawowanych funkcjach przez te podmioty. Dyrektor szkoły wykonuje przede wszystkim zadania kierownicze. Organem nadzorującym działalność szkoły w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, a zatem również nad działalnością dyrektora szkoły w tym zakresie, jest organ prowadzący szkołę. Ma on również kompetencje do określania zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli, dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego (art. 42 ust. 7 pkt 2 karty). Dysponuje więc on informacją o stanie zatrudnienia nauczycieli we wszystkich szkołach znajdujących się na terenie danej gminy, miasta czy województwa, w tym także o zapotrzebowaniu na zatrudnienie nauczycieli na określonych stanowiskach.

Nauczyciel ma obowiązek świadczyć pracę w szkole, do której został przeniesiony. Jeżeli nie będzie wypełniał tego obowiązku, powinien wystąpić z wnioskiem o rozwiązanie stosunku pracy. Przez niestawiennictwo w pracy naraża się on bowiem na odpowiedzialność dyscyplinarną. Świadczenie pracy przez nauczyciela w innej szkole jest możliwe tylko na stanowisku nauczyciela, do którego ma wymagane kwalifikacje. O wymogu wykonywania przez nauczyciela pracy zgodnej z posiadanymi przez niego kwalifikacjami stanowi wprost art. 9 ust. 1 pkt 1 karty. Zgodnie z powołanym przepisem stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która m.in. ma wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje.

W orzecznictwie wyłoniły się rozbieżności interpretacyjne w odniesieniu do skutków przeniesienia nauczyciela mianowanego do innej szkoły. Sąd Najwyższy przyjmował, że przeniesienie do pracy w innej szkole nie powoduje rozwiązania stosunku pracy ze szkołą, w której nauczyciel był zatrudniony przed przeniesieniem, a jedynie prowadzi do przekształcenia treści nauczycielskiego stosunku pracy w zakresie miejsca wykonywania pracy (por. np. uchwałę z 24 marca 1983 r., III PZP 8/83, OSNCP 1983/9/130). Również w uchwale z 14 stycznia 1983 r. SN (III PZP 64/82, OSNCP 1983/8/109) uznał tę instytucję za swego rodzaju delegację zbliżoną do czasowego powierzenia pracownikowi innej pracy niż określona w umowie o pracę. W uchwale z 18 stycz- nia 1996 r. SN (I PZP 37/95, OSNAPiUS 1996/18/262), stwierdził, że skierowanie mianowanego nauczyciela w trybie art. 19 ust. 1 karty powoduje ustanie dotychczasowego i nawiązanie nowego stosunku pracy na czas nieokreślony w placówce, do której został skierowany. Radykalna zmiana tego kierunku orzecznictwa nastąpiła w uchwale SN z 11 lutego 2004 r. (III PZP 14/2003, OSNP 2005/4/50). W orzeczeniu tym stwierdzono, że przeniesienie mianowanego nauczyciela bez jego zgody do innej szkoły przez organ prowadzący szkołę w trybie art. 19 ust. 1 karty nie powoduje nawiązania nowego stosunku pracy. Przeniesienie nauczyciela mianowanego do pracy w innej placówce stanowi modyfikację treści stosunku pracy. Polega ona na czasowej zmianie miejsca świadczenia pracy. Do zmiany warunków pracy dochodzi z urzędu, bez zgody nauczyciela.

Nauczycielka matematyki zatrudniona na podstawie mianowania w szkole podstawowej została przez wójta przeniesiona na okres trzech lat do placówki w innej miejscowości. Po upływie dwóch lat wójt z powrotem przeniósł nauczycielkę do macierzystej placówki. Uzasadnieniem tej decyzji było zwolnieniu etatu w tej szkole i konieczność zapewnienia obsady kadrowej na stanowisku nauczyciela matematyki. Ta wystąpiła do sądu o uznanie skrócenia przeniesienia za bezskuteczne. Jej żądanie zostało oddalone. Sąd stwierdził, że czynność wójta jest zgodna z art. 19 karty. Przepis umożliwia bowiem organowi nadzorującemu szkołę prowadzenie racjonalnej polityki obsady etatów nauczycieli w szkołach funkcjonujących na obszarze gminy (por. wyrok SN z 2 października 2008 r., III PK 19/2008, OSNP 2010/3-4/43).

Krzysztof Chyba

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 19 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).