Członka zarządu można zatrudnić na czas wykonania określonej pracy

Zakaz wypowiadania umowy o pracę, wynikający z art. 39 k.p., często zniechęca do zatrudniania osób w wieku przedemerytalnym. Podejmując decyzję o zatrudnieniu osoby w wieku ochronnym, należy mieć świadomość, że wypowiedzenie takiej umowy będzie niedopuszczalne. Ograniczenia te można jednak ominąć, odpowiednio kształtując treść umowy o pracę.

W myśl art. 39 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż cztery lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Ochrona stosunku pracy przewidziana w art. 39 k.p. dotyczy wypowiedzenia definitywnego i zmieniającego, ale nie obejmuje przypadków rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, za porozumieniem stron bądź z mocy prawa.

Umowa na czas wykonania określonej pracy charakteryzuje się tym, że nie stosuje się do niej przepisów o wypowiedzeniu. Umowę taką można rozwiązać za porozumieniem stron bądź bez wypowiedzenia (dyscyplinarnie). Skoro umowy tej nie można wypowiedzieć, to w konsekwencji przepisy chroniące poszczególne grupy pracowników przed wypowiedzeniem nie mają zastosowania do tego rodzaju umowy. Powstaje jednak pytanie, w jakich sytuacjach można wykorzystać ten specyficzny rodzaj umowy, gdzie czas pracy nie jest określony liczbą miesięcy, ale terminem wykonania zadań? Otóż umowa ta, choć zapomniana i rzadko stosowana, może stanowić idealną podstawę zatrudnienia członka zarządu spółki handlowej. Potwierdził to Sąd Najwyższy, wskazując, że umowa o pracę zawarta na czas pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki handlowej jest umową na czas wykonania określonej pracy (wyrok SN z 25 stycznia 2007 r., I PK 213/2006, OSNP 2008/5-6/63). SN wyjaśnił, że w odróżnieniu od umów na czas określony, w których wskazuje się dzień rozwiązania stosunku pracy (np. umowa na sześć miesięcy, na czas kadencji zarządu), umowy tego rodzaju zawierane są na okresy, które kończą się z chwilą wykonania przewidzianych w umowach prac. Niewątpliwą zaletą zawarcia takiego właśnie rodzaju umowy z członkiem zarządu spółki jest, iż rozwiązuje się ona z mocy prawa z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta. Rozwiązanie takiej umowy następuje bez potrzeby składania przez strony jakichkolwiek oświadczeń woli. Skutek taki zajdzie zawsze, gdy członek zarządu zostanie odwołany, zrezygnuje z pełnienia funkcji bądź skończy się kadencja zarządu.

Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmuje, że w odniesieniu do członków zarządów spółek kapitałowych, pomimo że ich zatrudnienie ściśle związane jest z wykonywaniem funkcji, mają jednak zastosowanie wszystkie regulacje ograniczające możliwość swobodnego rozwiązania umowy przez pracodawcę (postanowienie SN z 12 sierpnia 2009 r., II PZP 8/2009, OSNP 2011/3-4/37). Jeżeli zatem członek zarządu będący w wieku przedemerytalnym związany jest ze spółką umową na czas określony (np. na czas kadencji zarządu), a w trakcie kadencji zostanie odwołany z funkcji, to mimo odwołania nie można wypowiedzieć mu umowy o pracę. Problem ten nie wystąpiłby, gdyby strony zawarły umowę na czas wykonania określonej pracy, tj. pracy prezesa zarządu. Wówczas odwołanie z funkcji skutkowałoby automatycznym rozwiązaniem umowy o pracę. Okoliczność, iż dana osoba znajduje się w wieku przedemerytalnym, nie ma w takim przypadku znaczenia.

@RY1@i02/2011/106/i02.2011.106.209.002b.001.jpg@RY2@

Joanna Klimowicz, radca prawny

Joanna Klimowicz

radca prawny