Pracodawcy będą mogli zaoszczędzić na badaniach

Jeszcze w tym miesiącu zmienią się zasady kierowania pracowników na wstępne badania lekarskie. Nie będą im podlegać osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę. Tak wynika z ustawy z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy.

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami wstępnym badaniom lekarskim podlegają osoby przyjmowane do pracy, młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy oraz inni pracownicy, jeśli firma zdecyduje się zmienić ich stanowiska na inne, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe. Wizyta u lekarza nie jest jednak konieczna, jeśli pracodawca przyjmuje ponownie do pracy osobę na to samo stanowisko (lub o takich samych warunkach pracy), na podstawie kolejnej umowy zawartej bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej.

Dotychczas przepis ten miał zwalniać z obowiązku częstego przeprowadzania badań lekarskich w sytuacji, gdy pracownik jest zatrudniany np. najpierw na podstawie umowy na okres próbny, następnie na czas określony i wreszcie na stałe. W praktyce nie spełniał jednak tego zadania. Pracodawca nie musi bowiem kierować pracownika na badania lekarskie tylko w sytuacji, gdy kolejne umowy o pracę (np. na czas określony) zawiera bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej, czyli najpóźniej w następnym dniu po zakończeniu następnego zatrudnienia. Jeśli pomiędzy zawarciem kolejnych umów wystąpi choćby jednodniowa przerwa, firma musi kierować pracownika na badania.

Dzięki nowelizacji kodeksu pracy pracodawcy rzeczywiście rzadziej będą kierować pracowników na wstępne badania. Nie będą musieli wysyłać ich do lekarza, nawet jeśli pomiędzy zawarciem kolejnych umów o pracę wystąpi przerwa nie dłuższa niż 30 dni. Termin ten nie jest przypadkowy. Ustawodawca przyjął bowiem przepisy spójne z przepisami dotyczącymi kierowania pracowników na badania kontrolne. Podwładni podlegają im w przypadku gdy z powodu choroby byli niezdolni do pracy przez okres dłuższy niż 30 dni. Pracodawca ma bowiem obowiązek ustalić, czy po takiej przerwie pracownik jest nadal zdolny do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Podobnie w przypadku dłuższej przerwy pomiędzy zatrudnieniem firma nie jest w stanie określić, czy pracownik w okresie tym nie stracił zdolności do świadczenia pracy. Dlatego jeśli pomiędzy zawarciem kolejnych umów o pracę minęło więcej niż 30 dni, będzie musiała wysłać pracownika na wstępne badania lekarskie.

Wprowadzenie takich zmian ma odbiurokratyzować zatrudnienie osób na podstawie terminowych umów o pracę i ułatwić prowadzenie działalności gospodarczej.

Firma nie będzie ponosić bowiem kosztów badań, w razie zatrudnienia tego samego pracownika po krótkiej, trwającej niespełna miesiąc przerwie. Będzie mogła też dopuścić go do pracy bez konieczności oczekiwania na przeprowadzenie badania i wydanie orzeczenia o zdolności do pracy. Zmiany ułatwią zatem także organizację pracy w przedsiębiorstwie.

Nowelizacja kodeksu pracy zawiera także przepisy przejściowe, które ułatwią pracodawcom stosowanie nowych rozwiązań w okresie wejścia w życie nowych przepisów. Przewidują one, że do wspomnianego okresu 30 dni wlicza się okres po ustaniu zatrudnienia u pracodawcy określonego w tym przepisie, przypadający bezpośrednio przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

Wstępne badanie lekarskie przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę. Powinno ono określać stanowisko pracy, na którym badana osoba ma być zatrudniona (pracodawca może wskazać w skierowaniu dwa lub więcej stanowisk pracy, w kolejności odpowiadającej potrzebom zakładu). Firma musi też wskazać w nim informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych oraz aktualne wyniki badań i pomiarów tych czynników (wykonanych na tych stanowiskach).

Badanie kończy się orzeczeniem lekarskim, które stwierdza czy na określonym stanowisku pracy występują przeciwskazania zdrowotne do pracy. Pracownik lub pracodawca, jeżeli nie godzą się z treścią zaświadczenia lekarskiego, mogą wystąpić, w ciągu siedmiu dni od jego wydania z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania (za pośrednictwem lekarza, który wydał to zaświadczenie). W takim przypadku kolejna wizyta u lekarza powinna odbyć się w ciągu 14 dni od złożenia wniosku. Ustalone na jej podstawie orzeczenie lekarskie jest ostateczne.

Całkowity koszt wstępnego badania lekarskiego ponosi pracodawca.

Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy wejdzie w życie 21 marca 2011 r.

1 kwietnia 2011 r. pracodawca chce zatrudnić pracownika na podstawie umowy na okres jednego roku. W sierpniu zdecyduje się jednak wypowiedzieć jego umowę. Rozwiąże się ona 27 sierpnia 2011 r. Dwa tygodnie później pracodawca uzna jednak, że chciałby ponownie zatrudnić tę osobę na to samo stanowisko pracy. Jeżeli podpisze z nim kolejną umowę do 26 września 2011 r. (włącznie z tym dniem), nie będzie musiał kierować podwładnego na wstępne badanie lekarskie. Przerwa pomiędzy rozwiązaniem poprzedniej i zawarciem kolejnej umowy nie przekroczy bowiem ustawowego terminu 30 dni. Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów pracodawca nie musiałby wysyłać pracownika do lekarza, gdyby zawarł z nim następną umowę już 28 sierpnia 2011 r.

W październiku ubiegłego roku pracodawca i pracownik zawarli umowę na czas określony do 5 marca 2011 r. Pracodawca chce zawrzeć z nim kolejną umowę terminową, ale dopiero 10 kwietnia 2011 r., czyli już po wejściu w życie nowych przepisów kodeksu pracy dotyczących badań lekarskich (nastąpi to 21 marca 2011 r.). W takim przypadku będzie musiał on skierować pracownika do lekarza. Do okresu 30 dni przerwy między kolejnymi umowami o pracę (która ma znaczenie przy kierowaniu na wstępne badania lekarskie) wlicza się bowiem czas po ustaniu zatrudnienia u pracodawcy, przypadający bezpośrednio przed dniem wejścia w życie nowelizacji kodeksu pracy. W omawianym przykładzie do 30-dniowego terminu należy zatem wliczyć zarówno okres od 5 marca (rozwiązanie pierwszej umowy) do 21 marca (wejście w życie nowelizacji), jak i czas od 21 marca do 10 kwietnia (podpisanie drugiej umowy). Łącznie przerwa w zatrudnieniu przekroczy zatem 30 dni (upłyną one 4 kwietnia 2011 r.).

Firma chce podpisać z pracownikiem kolejną umowę na czas określony po dwóch tygodniach przerwy od rozwiązania poprzedniej umowy. Nowy kontrakt przewiduje jednak, że na jego podstawie pracownik ma świadczyć pracę w dziale serwisu, podczas gdy wcześniej był on zatrudniony w dziale produkcji. W takim przypadku firma będzie musiała skierować pracownika na wstępne badania lekarskie, mimo że zawarła kolejną umowę z tym samym pracownikiem przed upływem 30 dni od rozwiązania poprzedniej. Wizyta u lekarza nie jest jednak konieczna tylko wówczas, gdy pracownik jest przyjmowany ponownie do pracy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach. W omawianym przykładzie warunek ten nie będzie spełniony.

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Art. 1, 4 i 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz.U. nr 36, poz. 181).

Art. 229 ustawy z 27 czerwca 1974 - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Par. 4 i 5 rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r.

w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 69, poz. 332).