Różne sposoby rozliczenia elastycznego czasu pracy

Elastyczny czas pracy (ECP) to system, który pozwala pracownikowi na zmianę - zwykle w określonych przez pracodawcę granicach - czasu rozpoczęcia i kończenia codziennych zajęć zawodowych w zależności od potrzeb i woli bezpośredniego przełożonego. W ciągu ostatnich lat nastąpił spory wzrost liczby przedsiębiorstw stosujących ECP. Według ostatnich badań w krajach UE ponad połowa (56 proc.) przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 10 osób w mniejszym lub większym stopniu stosuje ten system. Polska znajduje się pod tym względem mniej więcej w połowie stawki. ECP obowiązuje w niewiele ponad połowie tego rodzaju przedsiębiorstw. Częściej stosowany jest w małych firmach, rzadziej w dużych korporacjach.

W grę wchodzą rozmaite systemy rozliczania czasu tego typu zatrudnienia. Najbardziej popularne polegają na gromadzeniu dodatnich (lub ujemnych) godzin na swego rodzaju koncie pracowniczym. Raz w miesiącu lub w innym dowolnym, ustalonym z pracownikiem terminie, przepracowany czas jest liczony, informacja o nim przekazywana jest do działu finansowego i następuje wypłata wynagrodzenia. Jeśli rzecz dotyczy ponadnormatywnych godzin nadliczbowych, mogą być one zamienione na dodatkowe dni wolne od pracy albo także zaliczane do wynagrodzenia. Wtedy jednakże stosowane są inne, zazwyczaj wyższe przeliczniki.

Godziny nadliczbowe mogą być także gromadzone na tzw. długoterminowych kontach pracowniczych. Pod warunkiem, że zatrudniona osoba w określonym czasie, na przykład w ciągu roku, nie wykorzysta zgromadzonych godzin nadliczbowych, przyznawana jest premia w postaci dodatkowych dni wolnych od pracy albo dodatkowej gratyfikacji. Przeliczenie zgromadzonego w ten sposób czasu pracy także zależy od wysokości pobieranej przez pracownika pensji. Najczęściej jednak za przepracowany jeden dzień wolny przysługuje ok. 120-180 proc. dniówki.

W przedsiębiorstwach, w których ważne jest maksymalne wykorzystanie maszyn lub innych środków produkcji, firmach pracujących w systemie ciągłym konieczne jest takie ułożenie grafiku, aby praca odbywała się także w weekendy, a nawet nocą. Najczęściej wówczas stosowane jest dodatkowe wynagrodzenie, ale w dużej liczbie przedsiębiorstw (ok. jednej piątej) pracownicy otrzymują w zamian dodatkowe dni wolne, czasem w większym wymiarze niż ten, który został przepracowany. Warto, przynajmniej potencjalnie, o ile jest taka możliwość, w takiej sytuacji wprowadzić obie formy rekompensaty i wybór pozostawić pracownikowi.

W okresach mniejszej liczby zamówień na produkowane artykuły lub świadczone usługi konieczna może się jednak okazać redukcja zatrudnienia. Zorganizowanie naboru, gdy po jakimś czasie pracy będzie więcej, zwykle wiąże się z dodatkowymi kosztami. Lepiej w takiej sytuacji wprowadzić system pracy w niepełnym wymiarze godzin. Organizacja takiego zatrudnienia jest nieco bardziej skomplikowana. Najczęściej jednak stosowany jest system, w którym za przepracowanie jednego dnia przysługuje jeden dzień wolny. Wynagrodzenie może być natomiast liczone według liczby zgromadzonych, przepracowanych godzin.

@RY1@i02/2012/220/i02.2012.220.13000060p.802.jpg@RY2@

Marta Kuczyńska, specjalistka ds. doradztwa personalnego

Marta Kuczyńska

specjalistka ds. doradztwa personalnego