Czy sąd może uwzględnić roszczenie alternatywne
Wniosłam przeciwko pracodawcy pozew o przywrócenie do pracy. W toku procesu okazało się, że moje stanowisko jest już zajęte, a silny i długotrwały konflikt pomiędzy mną a przełożonym wyklucza dalszą współpracę. Z uwagi, że wypowiedzenie angażu było niezgodne z prawem (brak konsultacji ze związkiem zawodowym), sąd, mimo że nie żądałam, zasądził na moją rzecz odszkodowanie. Czy mógł tak postąpić? Zaznaczam, że nie sprzeciwiłam się temu, kiedy sąd mnie o to zapytał. Nie byłam również reprezentowana przez fachowego pełnomocnika.
W myśl art. 4771 kodeksu postępowania cywilnego jeżeli pracownik dokonał wyboru jednego z przysługujących mu alternatywnie roszczeń, a to zgłoszone przez niego okaże się nieuzasadnione, sąd fakultatywnie uwzględnia inne roszczenie alternatywne. Cytowana regulacja dotyczy zatem sytuacji, gdy powództwo etatowca jest co do zasady uzasadnione, a jedynie wskazane przez niego roszczenie jest w danym przypadku bezpodstawne, bo np. jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Podkreślić należy, że sąd jedynie może, a nie musi skorzystać z przedstawionego rozwiązania. Dokonując oceny, najczęściej bierze się pod uwagę poziom wykształcenia pracownika - powoda, logikę jego wypowiedzi, czy zdolność rozumienia przez niego na przykład pytań sądu.
Wskazany przepis adresowany jest do tych etatowców - powodów, którzy z różnych względów nie korzystają w danej sprawie z pomocy adwokata czy radcy prawnego. W przeciwnym razie, to fachowy pełnomocnik powinien samodzielnie, stosownie do okoliczności zmodyfikować żądanie pozwu.
Komentowany art. 4771 k.p.c. stanowi więc odstępstwo od generalnego (wyrażonego w art. 321 k.p.c) zakazu wyrokowania co do przedmiotu nieobjętego żądaniem ani zasądzania ponad zgłoszone roszczenie. Przy czym sąd nie ma obowiązku pouczania o bezzasadności powództwa i możliwości skutecznego dochodzenia innych roszczeń, jeżeli powód jednoznacznie formułuje żądanie (wyrok Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., I PKN 48/00, OSNP 2002/8/189).
Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 8 listopada 2006 r. (I PK 115/06, M.P.Pr. 2007/5/258) jeżeli sąd oddali powództwo o przywrócenie do pracy i w miejsce tego żądania zasądzi odpowiednie odszkodowanie, to nie jest on zobligowany do dokonania wyboru roszczenia tylko na podstawie przesłanek określonych w art. 45 k.p. Mimo niezastosowania art. 45 par. 2 k.p. dopuszczalne jest zasądzenie odszkodowania wyłącznie w oparciu o normę art. 4771 k.p.c. oraz sprzeczność wskazanego przez etatowca roszczenia z zasadami współżycia społecznego w świetle art. 8 k.p.
Odnosząc się do przedstawionego na wstępie pytania, należy stwierdzić, że sąd mógł postąpić w opisany sposób. W razie bowiem niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę, podwładnemu przysługują dwa roszczenia: żądanie przywrócenia do pracy albo zasądzenia odpowiedniej kwoty odszkodowania. Jeżeli zatem przywrócenie na stanowisko okazało się niemożliwe, ale wypowiedzenie naruszało przepisy, to sąd miał prawo uwzględnić roszczenie alternatywne, tj. zasądzić odszkodowanie. Taką ewentualność miał zwłaszcza w analizowanej sytuacji - powódka zapytana przez sąd zgodziła się na takie rozwiązanie i nie była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika.
@RY1@i02/2012/178/i02.2012.178.21700040c.802.jpg@RY2@
Anna Borysewicz, adwokat prowadzący kancelarię w Płocku
Anna Borysewicz
adwokat prowadzący kancelarię w Płocku
Podstawa prawna
Art. 45 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Art. 321 oraz 4771 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu