Kiedy można rozwiązać umowę ze skutkiem natychmiastowym

Do obowiązków czytelnika należy prowadzenie szkoleń, co wiąże się z częstymi podróżami służbowymi. Pracodawca regularnie wypłaca mu wynagrodzenie. Od pół roku zaprzestał jednak wypłacania należności z tytułu podróży służbowych. Stanowią one już obecnie znaczną kwotę. Czy czytelnik może zagrozić pracodawcy rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia?

Tak. Czytelnik ma prawo rozwiązać umowę w tym trybie.

Zgodnie z art. 55 par. 1¹ kodeksu pracy w przypadku dopuszczenia się przez pracodawcę ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika zatrudniony może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.

Typowym przykładem nagannego zachowania pracodawcy, które umożliwia skorzystanie z tego uprawnienia, są opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń. W opinii Sądu Najwyższego pracodawca, który nie wypłaca pracownikowi w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia (por. wyrok SN z 4 kwietnia 2000 r., I PKN 516/99, OSNP 2001/16/516). Nawet niewypłacenie pracownikowi bez usprawiedliwionej przyczyny części jego pensji jest ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracodawcy (por. wyrok SN z 8 sierpnia 2006 r., I PK 54/06, OSNP 2007/15-16/219).

W wyroku z 8 lipca 2009 r. (I BP 5/09, OSNP 2011/5-6/69) SN stwierdził ponadto, że również niewypłacenie należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej może - stosownie do okoliczności - uzasadnia rozwiązanie przez zatrudnionego umowy bez wypowiedzenia. O przesłance ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika świadczy uporczywość i powtarzalność takich samych rodzajowo naruszeń ze strony pracodawcy. W przypadku opisanym w pytaniu pracodawca nie rozlicza zaś podróży służbowych od pół roku, ciągle nakazując zatrudnionemu kolejne wyjazdy, a zaległości z tego tytułu stanowią już znaczną kwotę.

Oświadczenie woli pracownika o rozwiązaniu umowy ze skutkiem natychmiastowym powinno zostać złożone pracodawcy na piśmie i wskazywać przyczynę rozwiązania umowy. Czytelnik musi pamiętać o zachowaniu terminu do złożenia tego oświadczenia. Powinien zrobić to przed upływem miesiąca od uzyskania wiadomości o ostatnim z powtarzających się naruszeń w zakresie rozliczenia podróży służbowej.

W razie podjęcia decyzji o rozwiązaniu umowy czytelnikowi (oprócz należności z tytułu nierozliczonych podróży) będzie przysługiwać odszkodowanie od pracodawcy. Przysługuje ono w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a w przypadku umowy na czas określony lub czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 55 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).