Przełożony sam musi zdecydować, ile zapłaci mu podwładny

Dwa tygodnie temu (DGP nr 68/2012) opisaliśmy zasady zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracownika w sytuacji, gdy odchodzi on z pracy albo przed ukończeniem szkolenia, albo przed upływem terminu wskazanego w umowie szkoleniowej jako okres do odpracowania.

Zgodnie z art. 103⁵ k.p. pracownik oddaje je w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia. Eksperci zajmujący się tą kwestią są zgodni, że w przypadku gdy pracownik:

● nie zobowiązał się w umowie do odpracowania podnoszenia kwalifikacji zawodowych i przed ukończeniem nauki odchodzi z pracy, ustalając proporcje, w jakich powinien on zwrócić pracodawcy poniesione przez niego nakłady, porównać należy dwa okresy: ogólny czas trwania np. studiów oraz okres zatrudnienia w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracownika. Oznacza to, że im dłużej pracownik się szkoli, tym mniejszą część kosztów udzielonych mu świadczeń dodatkowych będzie musiał zwrócić;

● zobowiązał się do odpracowania nauki, ukończył ją i odchodzi z pracy w okresie tego odpracowywania, należy porównać cały okres przewidziany do odpracowania w umowie szkoleniowej z tym, ile udało się pracownikowi faktycznie odpracować. Oznacza to, że im dłużej pracownik jest zatrudniony po ukończeniu nauki, tym mniejsza kwotę zobowiązany będzie zwrócić.

Wątpliwości budziła sytuacja, w której pracownik zobowiązał się do odpracowania nauki, ale przed jej ukończeniem odchodzi z pracy. W takiej sytuacji wielu ekspertów przyjmuje, że powinien on zwrócić pracodawcy całość poniesionych przez niego kosztów przeznaczonych na świadczenia dodatkowe.

Ich zdaniem przyjęcie, że i w tym przypadku pracownik zwraca koszty proporcjonalnie skutkowałoby tym, że osoba która przykładowo, zgodziła się na przepracowanie 3 lat po ukończeniu nauki, a która przerwała 3-letnie studia na miesiąc przed ich końcem, byłaby zobowiązana do zwrotu kosztów w wysokości 1/36. Natomiast pracownik, który ukończył te studia, a rozwiązałby stosunek pracy za wypowiedzeniem po upływie miesiąca od ich ukończenia, byłby zobowiązany do tego zwrotu w zakresie 35/36 tych kosztów.

Jednak Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, do którego zwróciliśmy się z prośbą o wyjaśnienia tej kwestii, nie potwierdziło takiej interpretacji. Z wyjaśnień (bardzo ogólnych) resortu pracy, które nie odpowiedziało niestety wprost na zadane mu pytanie, wynika jednak, że całość kosztów poniesionych przez pracodawcę na przyznane pracownikowi świadczenia dodatkowe pracownik powinien zwrócić tylko w jednej sytuacji. Wtedy gdy nie rozpocznie on w ogóle podnoszenia kwalifikacji zawodowych w warunkach określonych w art. 103⁵ pkt 1 k.p.

Ministerstwo zastrzega jednak, że w tej sprawie mogą być prezentowane i inne opinie. Dopóki wiec tego rodzaju sprawa nie trafi w końcu do Sądu Najwyższego, kwestia, ile pracownik powinien zwracać pracodawcy w opisanej sytuacji, pozostanie nadal otwarta.

Wyjaśnienie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 5 kwietnia 2012 r.

Uchwalenie ustawy z 20 maja 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. nr 105, poz. 655), która wprowadziła nowe przepisy dotyczące podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracowników, nastąpiło w wyniku inicjatywy senackiej.

MPiPS może więc jedynie wyrazić swój pogląd w kwestii poruszonej w wystąpieniu, niemający charakteru wiążącego dla pracowników, pracodawców ani dla organów kontroli i sądów. W związku z powyższym informujemy, że w odniesieniu do tematyki dotyczącej zasad zwrotu kosztów dodatkowych świadczeń poniesionych przez pracodawcę w związku z podnoszeniem przez pracownika kwalifikacji zawodowych mogą być prezentowane także odmienne poglądy.

Natomiast w ocenie MPiPS, przy stosowaniu przepisów art. 103⁵ k.p. zasadne wydaje się przyjęcie założenia, że kwota kosztów dodatkowych świadczeń poniesionych przez pracodawcę w związku z podnoszeniem przez pracownika kwalifikacji zawodowych, zwracana przez pracownika:

● powinna odpowiadać pełnej wartości świadczeń dodatkowych poniesionych przez pracodawcę, w przypadku niepodjęcia przez pracownika podnoszenia kwalifikacji zawodowych w warunkach określonych w art. 103⁵ pkt 1 k.p.,

● powinna być obliczona z uwzględnieniem proporcji wartości kosztów poniesionych przez pracodawcę i okresu, jaki pracownik jeszcze przepracowałby w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, gdyby nie doszło do przerwania podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w warunkach określonych w art. 103⁵ pkt 1 kp.,

● powinna być obliczona z uwzględnieniem proporcji wartości kosztów poniesionych przez pracodawcę i okresu, jaki pracownik jeszcze przepracowałby w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, gdyby nie doszło do ustania zatrudnienia w okolicznościach wskazanych wart. 103⁵ pkt 2 - 4 k.p.,

● powinna być obliczona z uwzględnieniem proporcji wartości kosztów poniesionych przez pracodawcę i okresu, jaki pracownik miałby jeszcze do przepracowania w ustalonym w umowie szkoleniowej okresie pozostawania w zatrudnieniu, gdyby w tym czasie nie doszło do ustania zatrudnienia w okolicznościach wskazanych w art. 103⁵ pkt 2 - 4 k.p.

Realizowałoby to, zdaniem MPiPS, słuszną zasadę, w myśl której im więcej czasu pracownik podnoszący kwalifikacje zawodowe przepracuje na rzecz pracodawcy, który poniósł z tego tytułu koszty dodatkowych świadczeń, tym niższa powinna być kwota zwrotu takich kosztów przez pracownika.

Małgorzata Jankowska

malgorzata.jankowska@infor.pl