Do czyich rąk wypłacić należności

Jeden z pracowników czytelnika zmarł na serce. Pozostawił żonę oraz dwóch synów w wieku 3 i 19 lat (19-latek uczy się w szkole wyższej). Czy czytelnik może wypłacić całe wynagrodzenie zmarłego jego żonie oraz czy powinien wymagać od krewnych zmarłego uzyskania stwierdzenia nabycia spadku?

W przypadku opisanym w pytaniu krewni zmarłego nie muszą uzyskać stwierdzenia nabycia spadku. Wynagrodzenie po zmarłym pracowniku przysługuje im w równych częściach (po jednej trzeciej). W przypadku części wynagrodzenia przypadającego trzylatkowi wypłata może (i powinna) nastąpić do rąk matki dziecka jako jego przedstawiciela ustawowego. Natomiast część wynagrodzenia przypadająca 19-latkowi może zastać przekazana jego matce tylko na podstawie udzielonego jej przez niego pełnomocnictwa.

Zgodnie z art. 63¹ kodeksu pracy z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa. Po śmierci zatrudnionego pozostają jednak często prawa majątkowe wynikające z istniejącej wcześniej umowy. Są to przykładowo: prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz prawo do wynagrodzenia za pracę (zaległego i bieżącego). Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą wówczas, w równych częściach, na małżonka zmarłego oraz na inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej. Dopiero w razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku.

O ile więc przejście praw majątkowych na małżonka jest bezwarunkowe, o tyle na innych krewnych zmarłego przechodzą one na podstawie omawianego przepisu tylko wówczas, gdy spełniają oni warunki wymagane do otrzymania po nim renty rodzinnej. Zgodnie z art. 68 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dzieci zmarłego mają prawo do takiej renty: do ukończenia 16 lat albo do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, ale nie dłużej niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy we wskazanym wyżej okresie. Jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. W przypadku opisanym w pytaniu dzieci zmarłego pracownika spełniają te wymogi, w związku z czym również one mają prawo do otrzymania po jednej trzeciej jego wynagrodzenia na podstawie art. 63¹ par. 2 k.p.

Należy jednak pamiętać, że tylko wtedy, gdy uprawnionym jest małoletnie dziecko, wypłata powinna nastąpić do rąk jego żyjącego rodzica (w opisanym przypadku matki dziecka). Jeśli natomiast dziecko zmarłego jest pełnoletnie, pracodawca ma obowiązek wypłacić tej osobie przysługujące jej należności.

Monika Kandiuk

aplikant radcowski, główny specjalista ds. prawnych w Miejskim Centrum Usług Socjalnych we Wrocławiu

Podstawa prawna

Art. 63¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 68 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 98 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).