Komentarze

Prezentowany komentarz do działu dwunastego kodeksu pracy obejmuje kwestie dotyczące dochodzenia roszczeń w sprawach z zakresu prawa pracy. Zagadnienia te są ważne dla obu stron stosunku pracy. Związane są one nierozerwalnie zarówno z wynikającym z konstytucji prawem do sądu w sprawach pracowniczych, jak i odpowiednimi regulacjami zawartymi w przepisach procedury cywilnej.

Omówiono tutaj zatem kwestie dopuszczalności drogi sądowej w sprawach pracowniczych z zakresu prawa pracy, pojęcie sprawy z zakresu prawa pracy w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego (komentowane przepisy wyłączają z tego zakresu niektóre kategorie spraw), rodzaje powództw w takich sprawach. Zaznaczyć trzeba, że zakwalifikowanie danej sprawy do kategorii spraw z zakresu prawa pracy ma swoje istotne konsekwencje. Sprawy te są bowiem rozpoznawane w odrębnym trybie - przy zastosowaniu regulacji dających (szczególnie pracownikom) więcej ułatwień, aniżeli w innych sprawach cywilnych rozpoznawanych w zwykłym postępowaniu. Mniejszy jest tutaj formalizm w zakresie dokonywania pewnych czynności zarówno przez sąd pracy (np. w sprawach z powództwa pracownika możliwość wzywania osób na rozprawy telefonicznie, niestosowanie przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron), jak i przez strony (np. dopuszczalność zgłoszenia przez pracownika działającego bez adwokata lub radcy prawnego ustnie do protokołu powództwa oraz treść środków odwoławczych i innych pism procesowych). Istnieją także pewne dogodności (ułatwienia) polegające chociażby na możliwości wyboru sądu miejscowo właściwego do rozpoznania sprawy, ograniczenia obowiązków uiszczania przez pracowników kosztów postępowania, szerszy zakres podmiotów mających uprawnienia do występowania w charakterze pełnomocnika pracownika (inspektor pracy, przedstawiciel związku zawodowego).

W komentarzu zwrócono szczególną uwagę na jedną z podstawowych zasad w tym zakresie, tj. ugodowe rozwiązywanie sporów ze stosunku pracy. Przedstawiono zatem możliwe tryby i rodzaje ugód (pozasądowa, sądowa, zawierana przed komisją pojednawczą lub mediatorem), ich charakter i skutki prawne. Pokazano także ograniczenia co do ich treści oraz możliwe sposoby egzekwowania obowiązków przyjętych przez strony w takich ugodach (egzekucja przez sąd lub komornika). Wskazano też na korzyści, jakie wynikają z polubownego zakończenia sporu pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, a w szczególności (w przypadku zawarcia ugody w trakcie sprawy sądowej czy to przed sądem, czy przed mediatorem) w zakresie możliwego zwrotu stronie części uiszczonej opłaty sądowej.

Przedstawiono również swoistego rodzaju organ ochrony prawnej, za jaki należy uznać - działającą u pracodawców na zasadzie dobrowolności - komisję pojednawczą ze wskazaniem trybu jej powoływania, zasad i terminów postępowania przed taką komisją oraz możliwych sposobów zakończenia postępowania. Wyjaśniono także, w jaki sposób wynikające z zawartej przed taką komisją ugody obowiązki pracodawcy mogą zostać wyegzekwowane i w jakich sytuacjach (przy spełnieniu jakich przesłanek i w jakim terminie) pracownik może domagać się uznania ugody za bezskuteczną.

Ważne są także - zawarte w komentowanych przepisach - regulacje dotyczące terminów do wniesienia przez pracownika powództwa w sprawach związanych z rozwiązaniem lub wygaśnięciem umowy o pracę oraz o nawiązanie stosunku pracy. Przedstawiono zatem sposób liczenia tych terminów, ich charakter, możliwość (przesłanki) przywrócenia przez sąd pracy. Wszystkie te kwestie omówiono, posługując się licznymi praktycznymi przykładami i wykorzystując szeroko orzecznictwo sądowe.

@RY1@i02/2013/099/i02.2013.099.21700010b.802.jpg@RY2@

Andrzej Marek, sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy