Komentarze

Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy zostały ustanowione w kodeksie pracy w celu ochrony najwyższych dóbr pracownika, jakimi są jego zdrowie i życie. Ochrona ta realizowana jest za pomocą różnych instrumentów. Są to w szczególności: nakazy i zakazy adresowane do pracodawcy, obowiązki ustanowione po jego stronie w zakresie zapewnienia bezpiecznej pracy, prawa pracowników do ochrony zdrowia i życia oraz wymogi techniczne, technologiczne i organizacyjne dotyczące procesu pracy.

W zasadniczej części problematyka ta została uregulowana w przepisach działu dziesiątego kodeksu pracy, które jednak nie wyczerpują jej w całości i w zagadnieniach szczegółowych odsyłają do licznych aktów wykonawczych. Problem bezpieczeństwa w procesie pracy został uregulowany także w art. 66 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Kodeks pracy gwarancję tę powtarza w katalogu podstawowych zasad prawa pracy. Niezależnie od tego zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzenie systematycznego szkolenia pracowników w zakresie bhp należą do podstawowych obowiązków pracodawcy. Za nieprzestrzeganie przepisów i zasad bhp ponosi on odpowiedzialność wykroczeniową określoną w przepisach kodeksu. Żaden pracodawca nie został bowiem zwolniony z obowiązku dbania o bezpieczeństwo i zdrowie pracowników. Dokonując zestawienia szczegółowych obowiązków pracodawcy, można uznać, że właśnie powinności z tego zakresu stanowią jedną z najliczniejszych grup. Nie budzi więc wątpliwości, że troska o bezpieczeństwo i zdrowie pracowników jest wynikającym z przepisów prawa obowiązkiem każdego pracodawcy, który ponosi odpowiedzialność za stan bhp w zakładzie pracy, i to niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności i jego kondycji finansowej.

Pracodawca nie może odpowiedzialności w tym zakresie przerzucić na pracowników czy specjalistów bhp spoza firmy. Obowiązki z zakresu bhp mają bowiem co do zasady charakter bezwzględny i dotyczą pracodawcy niezależnie od tego, czy zatrudniony należycie wywiązuje się ze swoich powinności. Dodatkowo w przypadku niektórych pracowników pracodawca musi przejawiać szczególną troskę ze względu na ich stan zdrowia lub właściwości biologiczne (np. kobiety w ciąży, młodociani, pracownicy niepełnosprawni).

Poza tym regulacje z zakresu bhp mają szerszy zakres podmiotowy i nie dotyczą wyłącznie pracowników. Wprawdzie przepisy kodeksu pracy co do zasady dotyczą osób mających status pracowniczy, to jednak w zakresie ochrony zdrowia i życia znajdują one zastosowanie także do osób wykonujących pracę w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na innej podstawie prawnej niż stosunek pracy.

Ostatnie najistotniejsze zmiany w dziale dziesiątym kodeksu pracy wprowadziła ustawa z 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz.U. z 2008 r. nr 223, poz. 146), która rozszerzyła obowiązki informacyjne pracodawcy, wzmocniła ochronę pracowników podejmujących działania w zakresie ochrony zdrowia i życia swojego lub innych osób oraz w sposób bardziej wyraźny określiła rolę pracodawcy w kreowaniu odpowiedniej polityki bezpieczeństwa w firmie.

@RY1@i02/2013/062/i02.2013.062.21700010b.801.jpg@RY2@

Danuta Klucz, doktor nauk prawnych

Danuta Klucz

doktor nauk prawnych