Oddanie krwi do 15.00, a do pracy po północy

Jak należy postąpić w przypadku odbioru dnia wolnego za oddanie krwi w tygodniu, w którym pracownik pracuje w nocy? Jeśli idzie np. w poniedziałek na 14.00 oddać krew, to czy ma wolny poniedziałek i idzie do pracy dopiero z wtorku na środę?

Sytuacje, w których pracodawca jest zobowiązany zwolnić podwładnego od świadczenia pracy, wskazują art. 37 i 188 kodeksu pracy (dalej: k.p.) oraz rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. nr 60, poz. 281 ze zm.). Omawiane zwolnienie od pracy udzielane jest na wniosek zatrudnionego.

Przysługuje ono m.in. także pracownikowi będącemu krwiodawcą. Pracodawca ma bowiem obowiązek zwolnić go od świadczenia pracy na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa w celu oddania krwi. Zwolnienie obejmuje również przeprowadzenie zaleconych przez tę stację okresowych badań lekarskich, jeżeli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy. Z kolei, zgodnie z par. 2 ust. 1 rozporządzenia, pracownik powinien uprzedzić szefa o zamiarze niestawienia się w firmie, jako że przyczyna tego typu nieobecności jest z góry wiadoma lub możliwa do przewidzenia. Przepisy nie precyzują sposobu powiadamiania pracodawcy, więc podwładny może to uczynić np. osobiście, telefonicznie, e-mailem.

Do kiedy...

Honorowi dawcy krwi mają z zasady prawo do wolnego w dniu, w którym oddają krew, jak również na czas okresowych badań lekarskich zleconych przez stację krwiodawstwa. W mniej komfortowej sytuacji są ci oddający krew sporadycznie, ponieważ przysługujący im czas wolny określa stacja krwiodawstwa w odpowiednim zaświadczeniu. W praktyce oni również otrzymują dokument uprawniający do całego dnia wolnego, jednak w ich przypadku nie gwarantują tego obowiązujące przepisy. Jeśli zatem pracownik oddający krew incydentalnie otrzyma zaświadczenie, że przeprowadzenie badań i pobranie krwi trwało np. do godz. 15.00, to powinien on stawić się do pracy na nocną zmianę, jeżeli tak zdecyduje pracodawca.

W przypadku gdy z zaświadczenia wydanego przez stację krwiodawstwa wynika, że zatrudniony nie może przystąpić do pracy w dniu, w którym pobrano mu krew, to oznacza, że szef nie może mu nakazać wykonywania pracy do końca tego dnia, czyli do godziny 24.00.

Należy jednak wziąć pod uwagę, że zgodnie ze wskazaniami medycznymi osoby pracujące w zawodach: pilot, maszynista, kierowca, operator dźwigu oraz pracujący na wysokości mogą powrócić do pracy dopiero po 12 godzinach od oddania krwi.

Tak jak za urlop

W zależności od powodu, dla którego zatrudniony korzysta z urlopu okolicznościowego, przysługuje mu za ten czas wynagrodzenie od pracodawcy lub świadczenie w postaci utraconego zarobku wypłacane przez odpowiednie instytucje. Zasady jego obliczania reguluje rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 ze zm.).

Zgodnie z postanowieniami rozporządzenia, przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy, jeżeli przepisy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące przy wyliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy z tą różnicą, że składniki płacy określone w zmiennej wysokości oblicza się wyłącznie z miesiąca, w którym przypadało zwolnienie. [przykład]

PRZYKŁAD

Bez przeliczania stałych składników

20 października 2014 r. zatrudniony poinformował pracodawcę, że następnego dnia zamierza oddać krew, więc 21 października 2014 r. chciałby skorzystać z dnia wolnego od pracy. Pracownik otrzymał ze stacji krwiodawstwa stosowne zaświadczenie, które przedłożył w kadrach. Jest on zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy i przysługuje mu wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 2600 zł, dodatek stażowy w wymiarze 20 proc. (520 zł), dodatek funkcyjny kwotowy - 400 zł i zmienne miesięczne premie regulaminowe od 20 proc. do 50 proc. wynagrodzenia zasadniczego. W październiku podwładny otrzymał 30 proc. premii (780 zł).

Analogicznie jak w przypadku wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy nie ma potrzeby przeliczania stałych składników wynagrodzenia. Należy je bowiem wypłacić pracownikowi w wysokości należnej w miesiącu korzystania ze zwolnienia okolicznościowego. Przeliczeń wymagają jedynie składniki zmienne, w tym konkretnym przypadku premia za październik.

780 zł premii za październik : (184 godziny nominalnego czasu pracy w październiku - 8 godzin urlopu okolicznościowego) = 780 zł : 176 godzin = 4,43 zł.

4,43 zł (premia za godzinę pracy w październiku) x 8 godzin urlopu okolicznościowego = 35,44 zł.

2600 zł (wynagrodzenie zasadnicze) + 520 zł (dodatek stażowy) + 400 zł (dodatek funkcyjny) + 780 zł (premia za październik) + 35,44 zł (wynagrodzenie ze składników zmiennych za urlop okolicznościowy) = 4335,44 zł.

@RY1@i02/2014/206/i02.2014.206.21700060a.802.jpg@RY2@

Magdalena Skalska specjalista z zakresu prawa pracy

Magdalena Skalska

specjalista z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 37 i art. 188 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).