Kiedy przyznać wolne pracownikowi socjalnemu

Uprawnienie do dodatkowego urlopu wypoczynkowego wynika z art. 121 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem należy się ono pracownikowi socjalnemu zatrudnionemu w ośrodku pomocy społecznej lub w powiatowym centrum pomocy rodzinie, do którego obowiązków należy praca socjalna oraz przeprowadzanie rodzinnych wywiadów środowiskowych, jeżeli przepracował nieprzerwanie i faktycznie co najmniej pięć lat. W takim przypadku przysługuje raz na dwa lata dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych. Ma być to rekompensata za wykonywanie trudnych obowiązków, często w patologicznych środowiskach. To, w jaki sposób pracownik socjalny wykorzysta urlop - czy będzie to nieprzerwany okres, czy też w częściach - zależy już od niego.

Faktyczna czy nie

Wątpliwości dotyczą w szczególności zakwalifikowania okresów faktycznego niewykonywania pracy - czy wlicza się je do okresu wymaganego do nabycia urlopu.

Liberalne w tym zakresie jest stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Przez nieprzerwaną rozumie pracę wykonywaną bez przerw w zatrudnieniu (co do tego nie powstają zresztą większe zastrzeżenia). Przez faktyczną pracę rozumie zaś zwykłe, codzienne świadczenie pracy. Jednak zdaniem MPiPS okresy niewykonywania pracy z powodu niezdolności do pracy, przebywania na urlopie macierzyńskim, opieki nad chorym dzieckiem czy urlopu szkoleniowego nie przerywają okresu, od którego zależy nabycie prawa do urlopu dodatkowego. Inaczej jest w razie oddelegowania pracownika socjalnego do innych obowiązków służbowych, na przykład do wydziału do spraw świadczeń rodzinnych, gdzie nie wykonuje faktycznie pracy socjalnej ani nie przeprowadza wywiadów środowiskowych.

Kłopoty z macierzyńskim

W literaturze można jednak znaleźć pogląd, że także przerwy w faktycznym wykonywaniu pracy, jak urlop bezpłatny, wychowawczy i macierzyński, uniemożliwiają nabycie prawa do urlopu. Stanowisko, że nie wlicza się okresu nabycia prawa do dodatkowego wolnego czasu przebywania na urlopie wychowawczym lub bezpłatnym, jest powszechne. W tym czasie bowiem stosunek pracy jest zawieszony.

Większe rozbieżności dotyczą urlopów macierzyńskich, co w konsekwencji dotyczy także urlopów rodzicielskich. Tu częściej wskazuje się na możliwość zaliczania ich do stażu, od którego zależy nabycie prawa do dodatkowego wypoczynku. Wątpliwości te mógłby usunąć ustawodawca, wprowadzając do ustawy o pomocy społecznej regulację podobną do tej, którą stosuje się przy obliczaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze na potrzeby emerytalne (zawiera ją art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS i art. 12 ustawy o emeryturach pomostowych). Przy ustalaniu takiego okresu nie uwzględnia się bowiem czasu niewykonywania pracy, za który pracownik otrzymał wynagrodzenie chorobowe lub świadczenia z ubezpieczenia chorobowego. Eliminuje więc to zarówno okresy przebywania na zwolnieniach lekarskich z uwagi na własną chorobę (zarówno podczas pobierania wynagrodzenia chorobowego, jak i zasiłku chorobowego), okresy zasiłków z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny, ale także urlopy: macierzyński, dodatkowy macierzyński oraz rodzicielski. Wszystkie one bowiem łączą się z pobieraniem świadczeń z tytułu ubezpieczenia chorobowego.

Zakładając racjonalność ustawodawcy, można uznać, że skoro nie wprowadził do ustawy o pomocy społecznej regulacji analogicznej do tej, która znajduje się w ustawach emerytalnych, to okresy, w których pracownik korzysta ze świadczeń chorobowo-macierzyńskich, należy zaliczać do stażu, od którego zależy nabycie prawa do dodatkowego urlopu. Z innej strony rodzą się wątpliwości, jak ma się do tego faktyczne wykonywanie pracy, o którym mowa w art. 121 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Można inaczej

Przepis jest na tyle nieprecyzyjny, że moim zdaniem można zinterpretować go jeszcze inaczej - rozróżniając nabycie prawa do dodatkowego urlopu po przepracowaniu pieciu lat oraz do kolejnych urlopów co dwa lata.

Przesłankami nabycia pierwszego dodatkowego urlopu przez pracownika socjalnego są zatem:

●zatrudnienie w ośrodku pomocy społecznej lub powiatowym centrum pomocy rodzinie,

●praca socjalna oraz przeprowadzanie rodzinnych wywiadów środowiskowych w zakresie obowiązków,

●przepracowanie co najmniej pięciu lat - nieprzerwanie i faktycznie.

Z kolei przesłankami nabycia kolejnych, dodatkowych urlopów wypoczynkowych, udzielanych co dwa lata, są tylko:

●zatrudnienie w ośrodku pomocy społecznej lub powiatowym centrum pomocy rodzinie,

●praca socjalna oraz przeprowadzanie rodzinnych wywiadów środowiskowych w zakresie obowiązków,

●upływ dwóch lat zatrudnienia.

Przy tej interpretacji warunek nieprzerwanej i faktycznej pracy odnosi się tylko do nabycia pierwszego, dodatkowego urlopu - po pięciu latach. Niewykluczone jednak, że intencje prawodawcy były inne.

Magdalena Januszewska

radca prawny