Kontrola trzeźwości z regulaminu pracy nie obejmie wszystkich

21 lutego 2023 r. weszły w życie nowe przepisy dotyczące kontroli trzeźwości, na mocy których pracodawcy są uprawnieni do prowadzenie takich kontroli wobec pracowników. Mimo że przepisy znajdują się w kodeksie pracy, który co do zasady ma zastosowanie do stosunków pracy, są one również stosowane do osób wykonujących pracę na innej podstawie niż umowa o pracę. Dotyczyć to będzie zarówno zleceniobiorców, usługodawców lub osób współpracujących w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej (B2B). Wynika to przede wszystkim z celów przepisów, które mają zapewnić ochronę życia i zdrowia, jak również ochronę mienia. Bez możliwości testowania takich osób cel ten nie byłby możliwy do realizacji lub też byłby znacząco okrojony (pisaliśmy o tym: „Czy pracodawca skontroluje trzeźwość pracowników swoich podwykonawców” DGP nr 23 z 2 lutego 2023 r.) Powoduje to jednak praktyczne wątpliwości, jak stosować nowe przepisy do niepracowników.

Odpowiednio, a nie wprost

Nowe zasady przeprowadzania kontroli trzeźwości znajdują się w art. 221c–221h k.p. To właśnie ten ostatni przepis wskazuje, że przepisy o kontroli trzeźwości stosuje się odpowiednio również do osób świadczących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy. Zgodnie z nowymi przepisami pracodawca zobowiązany jest do uregulowania zasad kontroli bądź w układzie zbiorowym pracy, bądź w regulaminie pracy, a jeżeli nie jest zobowiązany do wydania regulaminu pracy i nie jest objęty układem zbiorowym pracy, wówczas wydaje obwieszczenie zawierające te zasady. Taki sposób uregulowania jest obowiązkiem pracodawcy, który chce prowadzić samodzielnie kontrole. Czy w takim wypadku regulamin pracy powinien określać również zasady kontroli innych osób niż pracownicy i być podstawą do ich przeprowadzenia? A jeżeli tak, to czy takie osoby powinny się zapoznawać z regulaminem pracy? W mojej ocenie nie. Regulamin pracy to dokument, który funkcjonuje tylko w stosunkach pracy i ma zastosowanie wyłącznie w relacjach pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. W związku z tym, że przepisy stosuje się odpowiednio (a nie wprost), należy uwzględnić różnice między pracownikami a osobami wykonującymi pracę na innej podstawie i dopasować stosowanie przepisów do takiej sytuacji. Dlatego też wystarczające jest poinformowanie takich osób, że w spółce prowadzona jest kontrola, wskazując dodatkowo co najmniej grupę lub grupy osób objętych kontrolą trzeźwości i sposób jej przeprowadzania, w tym rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli oraz czas i częstotliwość jej przeprowadzania. Możliwe jest również przygotowanie przez firmę dokumentu będącego zasadami prowadzenia kontroli trzeźwości w stosunku do takich osób, który będzie im udostępniany – nie jest to jednak w mojej ocenie niezbędne i wystarczające jest przekazanie ww. informacji.