W jakie urządzenia powinien zaopatrzyć się urząd, by kontrolować trzeźwość

Obowiązujące od 21 lutego br. nowe przepisy kodeksu pracy (dalej: k.p.) umożliwiają pracodawcom (a więc i urzędom) kontrolę trzeźwości pracowników oraz kontrolę obecności w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu. W związku z tym pojawia się mnóstwo wątpliwości praktycznych ze strony pracodawców, którzy chcą skorzystać z nowego uprawnienia. Jedna z nich dotyczy urządzeń, którymi można przeprowadzać kontrolę. I tak analizę tego zagadnienia w pierwszej kolejności należy zacząć od art. 22[1c] par. 4 k.p., który wskazuje, że kontrola trzeźwości dokonywana przez pracodawcę obejmuje badanie za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie. Warto zatem pamiętać o wymogu kalibracji lub wzorcowania urządzenia, aby uniknąć zarzutu nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli. Co więcej, urządzenia mogą przejawiać tendencję do deregulacji. W takiej sytuacji konieczna będzie cykliczna kalibracja urządzeń.

Szczegółowe wymogi

Nowe przepisy zawarte w k.p. ogólnikowo regulują kwestie urządzeń i metod kontroli. W związku z tym konieczne jest posiłkowanie się przepisami wykonawczymi, tj. rozporządzeniem ministra zdrowia z 16 lutego 2023 r. w sprawie badań na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika (Dz.U. z 2023 r. poz. 317). Reguluje ono m.in. warunki i metody przeprowadzania badań na obecność alkoholu oraz środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika przez pracodawcę. Analiza tych przepisów wykonawczych pozwala stwierdzić, że są one niemalże takie same (w zakresie urządzeń do badania stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu) jak przepisy rozporządzenia ministra zdrowia i ministra spraw wewnętrznych i administracji z 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie (Dz.U. poz. 2472). Z tym że, o ile badanie trzeźwości na podstawie dotychczasowych przepisów przeprowadzał odpowiedni uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego, który dysponował urządzeniami wskazanymi w rozporządzeniu, o tyle w chwili obecnej – w związku z nadaniem uprawnienia pracodawcom do kontroli trzeźwości pracowników – to pracodawca chcący kontrolować trzeźwość pracowników będzie zobowiązany do posiadania urządzeń przewidzianych w rozporządzeniu. W związku z tym pojawiają się głosy, że niełatwo będzie spełnić wymogi umożliwiające legalną samodzielną kontrolę trzeźwości pracowników. Oprócz bowiem konieczności dokonania pewnych czynności organizacyjnych – m.in. przyjęcia odpowiednich zapisów w regulaminie pracy – pracodawcy będą musieli wyposażyć się w odpowiednie urządzenia techniczne do przeprowadzania kontroli. To może spowodować, że nowe przepisy, które miały nadać pracodawcom nowe uprawnienia, mogą okazać się iluzoryczne.