Szkoły wyższe mają problem z komercjalizacją patentów

"Sposób oczyszczania ścieków pralniczych, wykorzystujący oczyszczanie biologiczne oraz procesy membranowe". "Sposób wytwarzania przewodzącej prąd elektryczny taśmy samoprzylepnej o ograniczonej palności na bazie akrylanów z nośnikiem metalowym i zawierającej w warstwie kleju grafit". "Sposób wytwarzania celulozy bakteryjnej polegający na przygotowaniu inokulum poprzez zaszczepienie na podłożu Herstin-Schramm zawierającym glukozę, ekstrakt drożdżowy, pepton bakteryjny, kwas cytrynowy".

Te trzy wynalazki łączy jedno: wszystkie do Urzędu Patentowego w 2016 r. zgłosił Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny. Co więcej, ta uczelnia zgłosiła jeszcze 114 innych patentów i tym samym została ubiegłorocznym rekordzistą. Dla uczelni ze Szczecina to powód do satysfakcji. Ale polska gospodarka powodów do zadowolenia nie ma.

Ilościowy kryzys

Jak podaje najnowszy raport UP RP, w zeszłym roku złożono 4261 patentów, podczas gdy rok wcześniej było ich 4676. Po kilku latach wzrostów mamy więc wyraźne spowolnienie. Równolegle zmniejszył się udział sektora nauki. Jeszcze 4 lata temu do uczelni, instytutów badawczych i PAN należało ponad 50 proc. wszystkich zgłoszeń, w ubiegłym roku to tylko 33 proc. z ogółu wniosków. Powód? Uczelniom przestało się opłacać zgłaszanie patentów dla samego zgłaszania. - To kosztuje, a uczelnie liczą krótkoterminowo. Rzeczywiście, trudno patenty komercjalizować, ale za to mogą się liczyć w perspektywie wyższych ocen potencjału naukowego, lepszej pozycji uczelni w rankingach - tłumaczy dr Karolina Czarnecka, broker innowacji na Łódzkim Uniwersytecie Medycznym.

- Dzięki dostosowaniu zasad ewaluacji jednostek naukowych, i instytutom badawczym brakuje motywacji do wnoszenia zgłoszeń, z którymi naukowcy nie wiążą nadziei przyszłej komercjalizacji - dodaje profesor Krzysztof Klincewicz z Uniwersytetu Warszawskiego. I tłumaczy, że nie ma też instrumentów rządowych, które wspierałyby finansowo samodzielne zgłoszenia patentowe instytucji naukowych, a system wsparcia publicznego lepiej promuje współpracę z biznesem i budowę konsorcjów badawczych. Tyle że niekoniecznie jest nad czym rozpaczać. - Kwestią dyskusyjną pozostaje potencjał komercyjny niektórych rozwiązań, możliwość wzbudzenia zainteresowań klientów biznesowych i generowania przychodów dla uczelni oraz naukowców - tłumaczy Klincewicz.

Choć liczba patentów spada, to już drugi rok z rzędu więcej wniosków zgłosili przedsiębiorcy. I to, według ekspertów, jest bardzo dobry sygnał. Klincewicz zastrzega jednak, że aktywność wynalazcza polskich przedsiębiorstw wydaje się nadal doraźna. - Nie prowadzi do budowy masy krytycznej w wybranych obszarach technologicznych, ważnych dla poszczególnych przedsiębiorstw. Symptomatyczne jest to, że wśród 20 najbardziej aktywnych patentujących nie znalazła się ani jedna firma. Żadna nie wniosła też 20 lub więcej zgłoszeń - zauważa ekspert. Daleko nam więc do krajów, gdzie pojedyncze firmy patentują nawet po kilkaset wynalazków. W ubiegłym roku sam jeden IBM uzyskał ich 8088, co w przeliczeniu daje 22 patenty dziennie. Drugi w tym rankingu jest Samsung z wynikiem 5518 patentów, a na trzecim miejscu znalazł się Canon - 3665 patentów.

Świat ważniejszy

Co ważne, polskie przedsiębiorstwa, i to nie tylko te duże, zaczynają się coraz ambitniej starać o patenty międzynarodowe: europejskie i amerykańskie. - We wrześniu dostaliśmy patent amerykański na technologię IT z obszaru baz danych. Mamy na to rozwiązanie także patent europejski, a w procesie patentowania i walidacji jest kolejnych pięć naszych wynalazków - mówi nam Paweł Wieczyński, prezes PiLab, niewielkiej firmy zajmującej się technologiami wokół przetwarzania danych. - Wszystkie patentujemy od razu w Stanach Zjednoczonych i w Unii. Ze starania się o polskie patenty zrezygnowaliśmy, bo nasze procedury są za bardzo przestarzałe w stosunku do nowych technologii. Wolimy ochronę patentową zagraniczną zwalidować potem w Polsce - dodaje Wieczyński.

Taki sposób patentowania staje się coraz bardziej popularny. W 2016 r. 65 patentów polskich firm najpierw zdobyło uprawnienia w Europie, a dopiero potem zostało zwalidowanych na terenie naszego kraju. Łącznie tak zabezpieczone prawa ma już 280 polskich wynalazków.

@RY1@i02/2017/188/i02.2017.188.18300090b.801(c).jpg@RY2@

Polska innowacyjność wciąż nie stoi patentem

Sylwia Czubkowska

sylwia.czubkowska@infor.pl