Koszty produkcji polskich firm chemicznych mogą wzrosnąć o 20 proc.

Największe polskie przedsiębiorstwa chemiczne podpisały "Stanowisko sektora nawozowego w sprawie problemów mających istotny wpływ na rozwój branży chemicznej w Polsce". Sygnatariusze stanowiska wskazali działania, których podjęcie jest niezbędne dla dalszego funkcjonowania przemysłu chemicznego. Ich zdaniem przemysł chemiczny w Polsce, w tym nawozowy, stoi przed zagrożeniem utraty konkurencyjności, a nawet dalszego funkcjonowania. By to zmienić, konieczne jest przedsięwzięcie niezbędnych działań. Chodzi o uelastycznienie polityki akcyzowej państwa, uznanie przez Komisję Europejską (KE) odmienności energetycznej Polski i przyznanie długich okresów przejściowych na dostosowanie nowoczesnych technologii, uzyskanie konkurencyjnych cen gazu ziemnego i energii oraz zmianę obecnej definicji pojęcia produkcji energii elektrycznej.

Podpisanie stanowiska miało miejsce podczas XV ogólnopolskiej konferencji "Trendy Ekorozwoju w Przemyśle Chemicznym", jaka odbyła się 18 - 20 maja w Zakopanem. Konferencję zorganizował tarnowski oddział Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego oraz Azoty Tarnów (AT) przy współudziale Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego (PIPCh). Pod dokumentem podpisali się prezesi: Ciechu, Azotów Tarnów, ZAK, Zakładów Azotowych Puławy, Zakładów Chemicznych Police, należącego do PKN Orlen Anwilu, a także Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego oraz Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego.

Sygnatariusze wskazali skutki, jakie dla polskiego przemysłu chemicznego wynikają z wprowadzenia EU ETS III, czyli europejskiego system handlu emisjami. Przy założeniu ceny uprawnień około 30 euro za tonę CO₂ wzrost kosztów produkcji wyniesie około 20 proc. Wyższe koszty przełożą się na cenę produktu końcowego, niekonkurencyjną nie tylko w stosunku do producentów spoza EU-27, ale także z obszaru Unii Europejskiej. W ubiegłym tygodniu wicepremier i minister gospodarki Waldemar Pawlak zapowiedział, że Polska zaskarży do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) decyzję Komisji Europejskiej dotyczącą darmowych pozwoleń na emisję CO₂. Rozmowy w resortach skarbu, środowiska oraz gospodarki w tej sprawie już się zakończyły i wniosek dotyczący skargi jest przygotowywany. Powodem tak ostrej decyzji rządu jest nie tylko włączenie branży chemicznej do Europejskiego Systemu Handlu Emisjami.

- Pomimo naszych starań Komisja Europejska w tym zakresie była nieugięta i będziemy występowali do instytucji wymiaru sprawiedliwości w UE, aby to rozstrzygnięcie zmienić - powiedział Waldemar Pawlak.

Jak zaznaczył, przyjęte przez KE rozwiązanie jest szkodliwe i przekraczające zasady traktatowe, szczególnie zasadę proporcjonalności, a także zasadę subsydiarności. Skarga musi zostać złożona w czerwcu.

Pod koniec kwietnia KE przyjęła zasady obliczania liczby darmowych pozwoleń na emisję CO₂ w przemyśle w latach 2013 - 2020. Wyznacznikiem będą tzw. benchmarki, czyli emisje występujące przy użyciu najnowocześniejszych technologii dostępnych w całej UE (a nie w poszczególnych krajach). Według resortu gospodarki sprowadza się to do technologii z użyciem paliwa gazowego, podczas gdy w Polsce powszechnie stosowanym paliwem jest węgiel. Może to oznaczać w naszym kraju znaczny wzrost kosztów w branżach energochłonnych, takich jak ciepłownictwo, sektor chemiczny, cementowy czy papierniczy.

- W prawie europejskim jest mowa, że ten miks (wykorzystanie różnych surowców do produkcji energii - red.) jest ustalany na poziomie narodowym, a więc nie może być narzucany przez Komisję - dodaje wicepremier Waldemar Pawlak.

Według niego decyzja KE w sprawie pozwoleń na emisję CO₂ jest nie do zaakceptowania.

- To jest pewnego rodzaju triumf idei nad zdrowym rozsądkiem - ostro podsumowuje minister gospodarki.

Zgodnie z kwietniową decyzją KE kraje UE mają do 30 września dostarczyć Komisji dane dotyczące instalacji przemysłowych na swoim terenie. Na ich podstawie KE wyliczy w 2012 r. przydziały darmowych pozwoleń dla każdej z nich na lata 2013 - 2020. Mają być one przydzielane dla każdej z nich maksymalnie do wysokości tzw. benchmarków, czyli emisji dwutlenku węgla generowanych przez 10 proc. najbardziej wydajnych instalacji w UE. Następnie limity te (wyrażone w tonach CO₂ na 1 produkt) będą przemnożone przez wielkość produkcji, co określi liczbę darmowych pozwoleń dla przedsiębiorstw przemysłowych. W latach 2013 - 2020 na darmowe pozwolenia w wysokości benchmarków mogą liczyć przedsiębiorcy z sektorów zagrożonych tzw. carbon leakage, czyli przenoszeniem produkcji poza granice UE (gdzie nie ma limitów emisji CO₂). Branże takie będą określane m.in. na podstawie wzrostu kosztów produkcji w związku z koniecznością zakupu pozwoleń na emisję. Reszta przedsiębiorców otrzyma pozwolenia w wysokości 80 proc. benchmarków w 2013 roku. Ten wskaźnik udziału będzie stopniowo maleć do 30 proc. w 2020 r. Brakujące pozwolenia firmy będą musiały kupić na rynku. W trosce o konkurencyjność przemysłu UE, w pakiecie klimatyczno-energetycznym UE z 2008 r. przewidziano, że część uprawnień w latach 2013 - 2020 będzie przyznawana za darmo w zależności od stosowanej przez firmy technologii: im mniej emisji CO₂, tym większa część bezpłatnych praw do emisji. Zgodnie z interpretacją UE derogacjami nie będzie objęta energetyka przemysłowa. Wszystkie zakłady, które same produkują energię i ją wykorzystują na własny cel, będą musiały już od 2013 ponosić pełne opłaty za emisje.

Michał Duszczyk