Siedem życzeń, czyli Zielony Ład po polsku

Kiedy z górą pięć lat temu (w grudniu 2019 r.) Komisja Europejska zaprezentowała zręby strategii mającej zapewnić unijnej gospodarce osiągnięcie neutralności klimatycznej w perspektywie półwiecza, Europejski Zielony Ład (EZŁ) poparli jednogłośnie liderzy państw członkowskich. Jedyny wyjątek miał dotyczyć Polski, zmierzającej do unijnego celu – jak mówił premier Morawiecki – „w swoim tempie”. Później szybko się okazało, że poszczególne akty legislacyjne wdrażające EZŁ już poważniejszych wyjątków nie przewidują. Unia miała być w dekarbonizacji wzorem dla innych, a rola prekursora i korzyści, jakie obiecuje w dłuższej perspektywie, muszą przecież mieć swoją cenę.

Droga wydawała się jednokierunkowa. Nowe kamienie milowe: redukcja emisji o 55 proc. i 42,5 proc. udziału OZE do 2030 r., wyznaczały nowe minimum, ale nie wykluczano dalszego zaostrzania kursu. Już w styczniu 2020 r., udzielając poparcia opracowanej przez KE strategii, Parlament Europejski zasygnalizował, że poprzeczka klimatycznych ambicji powinna być zawieszona jeszcze wyżej i w kolejnych latach często tworzył tło, wobec którego propozycje firmowane przez Fransa Timmermansa wydawały się umiarkowane. W rewolucyjnym zapale starano się nie zapominać o kosztach transformacji. Jeszcze w tym samym miesiącu, w którym pojawiło się pierwsze stanowisko PE, przedstawiono założenia mechanizmu sprawiedliwej transformacji dla najbardziej narażonych regionów i społeczności oraz strategii inwestycyjnej Zielonego Ładu, która miała uruchomić w ciągu dekady 1 bln euro na kluczowe z punktu widzenia europejskich celów projekty.