Ochrona środowiska: wsparcie dla zielonych mocy w energetyce

- Celem dofinansowania inwestycji przez WFOŚiGW w Katowicach jest m.in. zwiększenie efektywności energetycznej po stronie producentów i konsumentów odbiorców energii elektrycznej i cieplnej oraz ograniczenie emisji CO₂, pyłów, związków siarki i związków azotu. Wspieramy także rozwój odnawialnych źródeł energii. Na te cele łącznie wydajemy ok. 150 - 160 mln zł rocznie - mówi Gabriela Lenartowicz, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Katowicki WFOŚiGW wspiera m.in. duże inwestycje w sektorze elektroenergetycznym i ciepłowniczym, w tym instalacje spalania biomasy oraz wykorzystania metanu pozyskiwanego z kopalń węgla kamiennego do produkcji energii elektrycznej i cieplnej w skojarzeniu. Jednym z ostatnich beneficjentów pomocy jest Elektrociepłownia Tychy z Grupy Tauron, która w marcu podpisała umowę z WFOŚiGW w Katowicach na udzielenie pożyczki w wysokości 30 mln zł na realizację projektu budowy instalacji zasilania biomasą oraz modernizację kotła fluidalnego. Łączny koszt inwestycji to ok. 120 mln zł. Zmodernizowany kocioł będzie w 100 proc. opalany biomasą, jego oddanie do eksploatacji przewidziano w 2012 r. Kwotą 40 mln zł fundusz wsparł budowę bloku opalanego w 100 proc. biomasą o mocy 50 MW w Elektrowni Jaworzno III. Ta jednostka także ma być oddana w 2012 r. Koszt całego bloku to 425 mln zł.

Niezwykle ważne są inwestycje pozwalające na zagospodarowanie metanu wychwytywanego w kopalniach. Same kopalnie bezpośrednio nie mogą korzystać ze wsparcia na budowę instalacji wykorzystujących metan, ponieważ przedsiębiorstwa górnicze są wyłączone z pomocy publicznej. Dlatego najczęściej budową takich instalacji zajmują się przedsiębiorstwa energetyczne działające w oparciu o zasoby kopalń, często są to firmy z grupy kapitałowej spółek węglowych. Tak było np. przy instalacji silników kogeneracyjnych w kopalni Mysłowice-Wesoła, gdzie za inwestycję odpowiadał Zakład Energetyki Cieplnej, wschodzący w skład grupy kapitałowej Katowickiego Holdingu Węglowego. Koszt dofinansowania wyniósł ponad 2,9 mln zł, w koszt całej inwestycji był na poziomie 11,3 mln zł. Rocznie nowa jednostka wytworzy ok. 11 448 MWh energii elektrycznej oraz prawie 85 190 GJ ciepła. Zainstalowane silniki zużyją rocznie ok. 5,5 mln m sześc. metanu.

W najbliższym okresie z pewnością zwiększy się poziom wykorzystania metanu ujmowanego w kopalniach węgla kamiennego. Tylko Spółka Energetyczna Jastrzębie (SEJ), z grupy kapitałowej Jastrzębskiej Spółki Węglowej, otrzymała z WFOŚiGW dofinansowanie na kolejne dwa projekty budowy agregatu prądotwórczego zasilanego metanem z odmetanowania kopalń.

Inwestycje sektora elektroenergetycznego wspierane przez WFOŚiGW w Katowicach są największymi spośród wszystkich przedsięwzięć wspieranych przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska w całej Polsce. Katowicki Fundusz wspierał m.in. budowę instalacji odsiarczania spalin w Elektrowni Rybnik i Elektrowni Jaworzno III.

- Elektrownie są największymi płatnikami za korzystanie ze środowiska w naszym regionie, a z tych opłat finansujemy przedsięwzięcia prośrodowiskowe. Następuje więc przekształcanie tych opłat zgodnie z ich celem, czyli na inwestycje prośrodowiskowe - wyjaśnia Garbiela Lenartowicz.

WFOŚiGW w Katowicach jest większym wojewódzkim funduszem od innych, jeśli chodzi o skalę finansowania, może sobie pozwolić na uczestniczenie w projektach o wartości nawet 300 - 500 mln zł, gdzie udział wsparcia dochodzi do 60 mln zł, jak było w przypadku instalacji odsiarczania w Elektrowni Rybnik.

Zainteresowane pozyskaniem wsparcia są również mniejsze elektrociepłownie i ciepłownie komunalne i przemysłowe. Koncentrują one swoje inwestycje na zwiększaniu efektywności, czyli modernizacji kotłów, co prowadzi do zmniejszenia zużycia paliwa oraz ograniczenia emisji CO₂, pyłów oraz związków azotu i siarki. WFOŚiGW finansuje także ograniczanie strat na ciepłowniczych w sieciach przesyłowych.

Z pomocy funduszu korzysta także przemysł. Do najważniejszych proekologicznych projektów dofinansowanych ze środków WFOŚiGW w ostatnich latach w sektorze przemysłowym należy budowa przez spółkę Re Alloys instalacji do produkcji energii elektrycznej i ciepłej wody użytkowej z ciepła gazów poprocesowych. Koszt całego projektu wyniósł ponad 41,6 mln zł, z czego pożyczka wyniosła 13,7 mln zł.

Z kolei Koksownia Częstochowa Nowa otrzymała pożyczkę preferencyjną w kwocie 20 mln zł z przeznaczeniem na zbudowanie nowej baterii koksowniczej o wydajności 364 tys. ton koksu mokrego rocznie. W ramach tego zadania powstaną także instalacje pomocnicze jak wieża węglowa, osprzęt baterii, instalacja gaszenia koksu, sortownia, stacja przesypowa i zrzutnia koksu. Dzięki temu proces koksowania węgla w koksowni Częstochowa będzie mógł spełniać wymogi najlepszych dostępnych technik (BAT), a sam zakład stanie się jednym z najnowocześniejszych w Polsce.

Środki funduszu stanowią 12 proc. kosztów całkowitych inwestycji, które wyniosą ponad 160 mln zł. Zakończenie zadania polegającego na likwidacji dotychczasowej przestarzałej baterii koksowniczej i wymianę na nowocześniejszą przewidziano na wrzesień 2011 roku. Wtedy osiągnięty zostanie także efekt ekologiczny przedsięwzięcia.

WFOŚiGW w Katowicach wspiera także mniejsze inwestycje. Z jego pomocy skorzystał już m.in. Zakład Doświadczalny Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego w Grodźcu Śląskim, który zbudował biogazownię z układem kogeneracyjnym o mocy 600 kW w Kostkowicach. Kwota dofinansowania to 6,5 mln zł. a koszt całego zadania wyniósł 9,5 mln zł.

Fundusz już otrzymał wniosek o wsparcie kolejnej biogazowni, która tym razem ma powstać w gminie Rudzieniec.

- Wniosków o wsparcie biogazowni pojawia się coraz więcej, wkrótce nastąpi boom biogazowy. Tego typu inwestycje wymagają bardzo dobrego przygotowania, między deklaracją budowy a otrzymaniem dofinansowania mija długi czas - dodaje Gabriela Lenartowicz.

Widoczne jest także zainteresowanie elektrowniami wodnymi i farmami wiatrowymi, w województwie śląskim są jednak ograniczone warunku rozwoju tych źródeł energii, więc boomu inwestycyjnego w tym obszarze nie należy się spodziewać.

Z reguły efektywność ekonomiczna przedsięwzięć wspieranych przez katowicki fundusz jest bardzo wysoka. Jeśli przedsięwzięcie jest w pełni komercyjne, to wtedy udzielana jest pomoc na poziomie, który nie jest pomocą publiczną, lecz jest na granicy oprocentowania komercyjnego i oprocentowania preferencyjnego. Beneficjenci mogą ubiegać się o umorzenie pożyczki z WFOŚiGW, pod warunkiem że jej równowartość przeznaczą na następną ekologiczną inwestycję.

- Chcemy zachęcić w ten sposób do wypełnienia zobowiązań akcesyjnych Polski do Unii Europejskiej. Sektor energetyczny ma kluczowe znaczenie dla ekologii w woj. śląskim, mamy tu najgorszy stan powietrza w kraju i największe potrzeby w tym zakresie. Zagęszczenie energetyki jest tu znacznie większe niż w innych regionach kraju - podkreśla Gabriela Lenartowicz.

Każda dotacja i pożyczka jest uwarunkowana efektem ekologicznym, który jest sprawdzany przy rozliczeniu projektu.

Andrzej Jaworski