Koszty ESG będą wysokie, 
ale zwrócą się z nawiązką

W pierwszym rzędzie, w 2024 r., obowiązkiem raportowania zrównoważonego rozwoju – wynikającym z unijnej dyrektywy CSRD – objętych zostanie ok. 150 firm w Polsce. Ale od 2025 r. liczba ta wzrośnie już do ponad 3,5 tys. Dla przedsiębiorców oznacza to nie tylko konieczność spełnienia określonych w przepisach wymogów i nauczenia się nowych zasad, lecz także dodatkowe wydatki. Jak duże? I czy to są koszty, czy raczej inwestycje, które szybko zaprocentują?

Stosowne wyliczenia przedstawiła Komisja Europejska na etapie wdrażania dyrektywy. Według niej duże spółki giełdowe, raportujące już w ramach unijnej dyrektywy NFRD, muszą się liczyć z wydatkiem średnio 320 tys. euro rocznie. Poza tym czeka je jednorazowy koszt wdrożenia raportowania zgodnego z ESRS rzędu 287 tys. euro. W dużych firmach, nienotowanych na giełdzie i nieraportujących w ramach NFRD, coroczne koszty wyniosą ok. 40 tys. euro. Do tego dojdzie ok. 36 tys. euro na zdrożenie raportowania.

Ile wydadzą polscy przedsiębiorcy

Swoje szacunki opublikował również Warsaw Enterprise Institute. Według ekspertów tego think tanku łączne nakłady firm bezpośrednio objętych dyrektywą CSRD wyniosą od 1,4 do nawet 2,6 mld zł rocznie. W przypadku polskich MŚP (z uwagi na ich wielką liczbę) coroczny koszt może sięgać nawet 8 mld zł, a jednorazowy, związany z dostosowaniem się do przepisów, 1,4 mld zł. W przełożeniu na jedno przedsiębiorstwo niezbędne wydatki wyniosą od kilku do nawet kilkuset tysięcy złotych w zależności od wielkości firmy. Kwota ta obejmuje zarówno nakłady na wdrożenie raportowania, jak i późniejsze wydatki roczne.

– Firmy muszą zatrudnić dodatkowe osoby, dostosować systemy w firmie do nowego obowiązku raportowania oraz skorzystać ze wsparcia doradców zewnętrznych – tłumaczy Damian Olko, ekonomista, autor raportu WEI.

Doradztwa może potrzebować zwłaszcza sektor MŚP: dla mniejszych przedsiębiorców samodzielne zbieranie danych dotyczących np. skali zanieczyszczeń czy śladu węglowego na potrzeby nie tylko własne, lecz także kontrahentów, może się okazać za trudne. Eksperci zwracają uwagę, że wydatki na ESG wzrosną, jeśli uwzględni się w nich inwestycje związane ze zrównoważonym rozwojem.

– Obowiązkowa sprawozdawczość oczywiście wiąże się z kosztami, szczególnie dla firm rozpoczynających raportowanie. Ale też dla przedsiębiorstw mających duże doświadczenie w tym obszarze oznacza dodatkowe wydatki np. na atestację raportów i współpracę z doradcami – zwraca uwagę Teresa Aldea, kierownik ds. zrównoważonego rozwoju w Carlsberg Polska. Dodaje, że firmy muszą zainwestować w system do raportowania i zbierania danych oraz zatrudnić odpowiedni personel, m.in. kierownika projektu, analityka, copywritera i grafika. Dodatkowo będą musiały ponieść koszty pracy audytora lub biegłego rewidenta niezbędnej do atestacji raportu.

– Praca nad raportem to kilka miesięcy intensywnego wysiłku, ale proces zbierania i analizowania danych trwa przez cały rok w ramach realizowanej strategii ESG. Raportowanie jest integralną częścią tej strategii i wymaga stałej uwagi oraz zasobów. Dlatego firmy muszą być gotowe na znaczące inwestycje zarówno w zasoby ludzkie, jak i technologie, aby sprostać wymaganiom obowiązkowej sprawozdawczości – podkreśla Teresa Aldea.

Wydatki na ESG będą rosły

Eksperci przewidują, że w kolejnych latach wydatki związane z nowym obowiązkiem mogą rosnąć. Przedsiębiorcy muszą się na to przygotować zwłaszcza w obszarze zatrudnienia ekspertów od ESG. Już dziś na wynagrodzenie fachowca w tym obszarze trzeba przeznaczyć od 10 do 20 tys. zł miesięcznie – w zależności od tego, czy mowa o specjaliście, czy menedżerze. Popyt na takie usługi będzie rósł, a to wróży wzrost stawek. Z analiz ekspertów Antal wynika, że w tym roku rekrutować pracowników w tym obszarze będzie ponad połowa pracodawców. Efekty wzrostu zainteresowania widać w serwisach rekrutacyjnych: można w nich znaleźć codziennie kilkaset ofert pracy dla specjalistów i menedżerów zrównoważonego rozwoju.

– Proces raportowania wymaga zaangażowania ekspertów wewnętrznych lub zewnętrznych, ale też wprowadzenia technologii usprawniającej proces zbierania danych, rozwiązań dekarbonizacyjnych oraz opracowania brakujących polityk – przyznaje Aleksandra Trojanowska, ekspertka ACCA. Zastrzega jednak zaraz, że wszystkie te koszty do znakomita inwestycja w przyszłość, a w tym w transparentność prowadzenia biznesu, tak cenioną przez kontrahentów, w usprawnione, energooszczędne procesy, mniejsze wydatki na energię i materiały oraz w dbałość o swoich pracowników i kontrahentów.

Wszystkie wydatki związane z ESG to znakomita inwestycja w przyszłość, w cenioną przez kontrahentów transparentność biznesu, niższe wydatki na energię i materiały oraz dobrostan i zadowolenie pracowników.

Dlatego, choć wydatki są spore, to żadna z firm nie ma wątpliwości, że się zwrócą. Z raportu KPMG „CEO Outlook” wynika, że 8 proc. firm oczekuje, iż nastąpi to już w ciągu 1–3 lat. Najwięcej, bo 76 proc., spodziewa się, że na zwrot nakładów trzeba będzie poczekać od 3 do 5 lat. Kolejne 16 proc. oczekuje, że czas zwrotu wyniesie między 5 a 7 lat.

Trzeba przy tym pamiętać, że wdrażanie praktyk ESG przynosi przedsiębiorcom bardzo liczne korzyści. Przede wszystkim umożliwia zdobycie przewagi konkurencyjnej poprzez wyróżnienie się na rynku i dostosowanie oferty do zmieniających się oczekiwań społecznych.

Moc korzyści dla firm z ESG

Budowanie reputacji opartej na działaniach ESG zwiększa zaufanie klientów, partnerów biznesowych i inwestorów. Kolejnym zyskiem jest minimalizacja ryzyka, na przykład dzięki projektom odzysku ciepła, wody czy CO2, co zapewnia stabilność operacyjną.

– Ponadto ESG otwiera nowe możliwości współpracy wewnątrz i między sektorami, prowadząc do wymiany najlepszych praktyk i realizacji wspólnych projektów. Innowacyjność wynika z poszukiwania najlepszych rozwiązań, a my znajdujemy w nich jeszcze korzyści środowiskowe – wyjaśnia Teresa Aldea. Dobrym przykładem w sektorze opakowań są kartony z zaokrąglonymi rogami, które odpowiadają na potrzeby logistyczno-marketingowe, a zarazem mają niższy ślad węglowy niż stosowane powszechnie wcześniej.

To wszystko prowadzi ekspertów do fundamentalnego wniosku, że obowiązkowa sprawozdawczość nie tylko nie będzie szkodzić konkurencyjności firmy, ale szybko doprowadzi do zwiększania tej konkurencyjności. Działania w sferze zrównoważonego rozwoju przyczyniają się do budowania reputacji firmy jako odpowiedzialnej i zgodnej z wartościami społecznymi oraz środowiskowymi. Chociaż konsumenckie wybory nie zmieniają się natychmiast, to z czasem rośnie świadomość i zaufanie do marek, które są transparentne i dbają o szeroko pojęte środowisko.

– Kiedy klienci mają do wyboru produkty w podobnej cenie, prawdopodobnie wybiorą te od firm, którym ufają i które działają zgodnie z ich wartościami. To właśnie budowanie zaufania poprzez przejrzystość działań i odpowiedzialność może stać się istotnym elementem przewagi konkurencyjnej – wyjaśnia Teresa Aldea.

Aleksandra Stanek-Kowalczyk, partnerka EY, ekspertka w zakresie zrównoważonego rozwoju, jest zdania, że obowiązkowa sprawozdawczość może podnieść konkurencyjność wielu firm, nawet takich, które nie są tego świadome. Ujawnianie danych ESG dostarcza szeregu nowych informacji, które mogą zostać efektywnie wykorzystane w poprawie zarządzania. To niezwykle cenne dla samych firm. Równocześnie pojawia się wiele informacji ważnych i przydatnych dla rynku, na którym działa dana firma. – Przedsiębiorstwa działające w sposób zrównoważony mogą uzyskać przewagę konkurencyjną, której dotychczas nie wykorzystywały, ponieważ dane te nie były ujawniane – tłumaczy Aleksandra Stanek-Kowalczyk.

Warto iść dalej w tym kierunku

Największe korzyści odniosą te firmy, dla których proces raportowania będzie punktem wyjścia do transformacji modelu biznesowego. Włączenie zrównoważonego rozwoju w strategię firmy, przekucie jej na cele biznesowe i ofertę dla klienta – to aspekty, które pozwolą z przykrego obowiązku regulacyjnego uczynić przewagę konkurencyjną.

– Pamiętajmy, że biznes zrównoważony to biznes odporny na zmiany rynkowe i budujący swoją przyszłość na trwałych fundamentach: poszanowania środowiska i pracowników w łańcuchu wartości – przypomina Aleksandra Trojanowska.

Karolina Opielewicz, członkini zarządu Krajowej Izby Gospodarczej, przyznaje, że na temat ESG toczy się ostra dyskusja, w której po jednej stronie stawia się często kwestie zasad, wymogów i regulacji związanych ze zrównoważonym rozwojem, a po drugiej – konkurencyjność firm i całej gospodarki. Zdaniem ekspertki KIG obie te rzeczy nie tylko się nie wykluczają, ale wręcz uzupełniają.

– Taki jest zresztą cel Unii Europejskiej: aby poprzez zwiększanie odporności na kryzysy i wzrost samowystarczalności firmy unijne były bardziej konkurencyjne na całym świecie – podkreśla Karolina Opielewicz.

W zgodnej opinii ekspertów nie można też zapominać, że ESG może być sposobem na poprawę efektywności oraz przemycenie do organizacji innowacyjnych rozwiązań usprawniających i ułatwiających pracę. Mowa chociażby o wprowadzaniu modeli gospodarki obiegu zamkniętego, które wspierają oszczędność materiałów, energii, zasobów wodnych.

ESG jest dziś także inicjatorem i motorem napędowym wielu kluczowych innowacji. Powstaje w tym obszarze wiele nowych, wielce przyszłościowych specjalności, a nawet całych sektorów gospodarki. Przykładem świetnej synergii między wyzwaniami klimatycznymi i postulatem zachowania konkurencyjności są takie branże, jak foodtech, fintech czy ekoprojektowanie, a także szybka transformacja tradycyjnych branż, jak transport, logistyka, budownictwo z wykorzystaniem zdobyczy nowych technologii, w tym AI. Rewolucję widać także w sektorze nowoczesnych materiałów budowlanych – zarówno w porocesie produkcji, jak i w obszarze samych produktów.

PO