W czasie kryzysu gospodarczego znaczenie faktoringu powinno poważnie wzrosnąć

Faktoring jest usługą złożoną. Może znaleźć zastosowanie na różnych etapach działalności operacyjnej przedsiębiorstwa. Najczęściej dotyczy etapu, kiedy przedsiębiorstwo sprzedało na kredyt towary lub usługi. Na transakcje, w którym przedmiotem są istniejące wierzytelności, przypada ok. 80 proc. obrotów faktoringowych w Polsce w roku 2008. Jednak nie tylko wówczas, gdy mamy do czynienia z istniejącymi wierzytelnościami przedsiębiorstwa, możemy zastosować faktoring. Może być przydatny również tym przedsiębiorstwom, które mają zobowiązania wobec dostawców. Mamy wówczas do czynienia z faktoringiem zobowiązań, na który w roku 2008 przypadało prawie 20 proc. obrotów faktoringowych w Polsce w roku 2008. Faktoring może znaleźć zastosowanie również wtedy, kiedy nie istnieją jeszcze wierzytelności ani zobowiązania.

Jeżeli przedsiębiorstwo ma możliwość podpisania dobrego kontraktu, którego wartość znacznie przewyższa dotychczasowe obroty, to pozyskanie źródła finansowania takiego kontraktu jest utrudnione. Zdolność kredytowa przedsiębiorstwa, która decyduje o możliwości zaciągania przez nie kredytu, to zdolność do spłaty kredytu wraz z odsetkami. Przy ocenie zdolności kredytowej brane są pod uwagę planowane wyniki finansowe przedsiębiorstwa, ale podstawą oceny są wyniki finansowe przedsiębiorstwa z przeszłości, które często nie są zadowalające w porównaniu z zapotrzebowaniem na źródła finansowania. W takiej sytuacji przedsiębiorstwo może skorzystać z usług faktora, a transakcja faktoringowa dotyczy wówczas wierzytelności przyszłych przedsiębiorstwa. Pozwala to na sfinansowanie realizacji kontraktu, a wierzytelność pojawi się później (po jego realizacji i wystawieniu faktury). Dotychczas tego rodzaju transakcje stanowiły minimalny udział w obrotach faktoringowych w Polsce, jednak znaczenie ich powinno wzrastać w obliczu problemów z dostępnością kredytów bankowych.

Inna możliwość zastosowania faktoringu pojawia się w okresie konieczności przeprowadzenia restrukturyzacji finansowej w przedsiębiorstwie. Jeżeli przedsiębiorstwo przechodzi kryzys finansowy, traci źródła finansowania w postaci kredytów bankowych i kredytów kupieckich udzielanych przez jego dostawców, jednocześnie nie radzi sobie z odzyskiwaniem własnych należności, faktor może stać się najważniejszym podmiotem wspierającym restrukturyzację lub wręcz ją przeprowadzającym. Faktor negocjuje warunki spłaty przeterminowanych zobowiązań przedsiębiorstwa zarówno z bankami, jak i dostawcami towarów i usług, ustala warunki nowych dostaw, finansuje zobowiązania bieżące, wierzytelności istniejące i wierzytelności przyszłe. Jednocześnie dla wierzycieli przedsiębiorstwa jest gwarantem powodzenia restrukturyzacji, a co się z tym wiąże – odzyskania przez nich ich należności. Faktor zajmuje się również odzyskiwaniem przeterminowanych należności klienta i inkasem należności regularnych. Faktoring restrukturyzacyjny jest mieszanką faktoringu zobowiązaniowego, faktoringu wierzytelności istniejących i faktoringu wierzytelności przyszłych. Jego znaczenie również powinno aktualnie rosnąć zwłaszcza w obliczu sytuacji na rynkach finansowych, ograniczonej dostępności kredytów bankowych, rosnących zatorów płatniczych, wzrastającej liczbie upadłości przedsiębiorstw.

Kryzys gospodarczy, jakiego jesteśmy świadkami, wpływa na pogorszenie sytuacji finansowej przedsiębiorstw, a to skutkuje swoistą wojną o płynność przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa pozbawione bankowych źródeł finansowania, borykające się z problemami przeterminowanych należności, muszą sięgać po nowe instrumenty finansowe, które pomogą im zachować płynność finansową. Jednym z takich instrumentów jest faktoring, który jest usługą bardzo elastyczną i może zaspokoić różnorodne potrzeby przedsiębiorstwa związane z zarządzaniem płynnością. Faktoring rozwija się na naszym rynku od prawie 20 lat, ale jego znaczenie powinno wzrosnąć w okresie kryzysu. Faktoring nie jest usługą jednorodną. Z tego wynika jego elastyczność. W zależności od potrzeb, przedsiębiorstwo może wykorzystywać wszystkie funkcje faktoringu, kilka lub tylko jedną z nich.

Efekty, jakie wywołuje korzystanie przez przedsiębiorstwo z faktoringu, są różne (w zależności od wykorzystywanych funkcji faktoringu i związanego z nimi zakresu usług świadczonych przez faktora na rzecz przedsiębiorstwa). Podstawowym efektem wykorzystywania funkcji finansowej faktoringu jest poprawa płynności. W przedsiębiorstwie, jeśli mamy do czynienia z faktoringiem istniejących wierzytelności, następuje wzrost gotówki, a jednocześnie najczęściej nie towarzyszy temu wzrost zobowiązań. Nie wzrasta zadłużenie przedsiębiorstwa. Następuje zamiana wierzytelności na gotówkę przed terminem ich płatności, a dodatkowo widoczne jest niewielkie zmniejszenie sumy bilansowej na skutek ponoszenia kosztów finansowych, którymi są opłaty uiszczane na rzecz faktora.

Uwolniona z należności gotówka może być wykorzystana przez firmę na dowolny cel. O tym, jak wykorzystać gotówkę, decyduje samo przedsiębiorstwo (posiadanie gotówki daje możliwość terminowego wywiązywania się ze zobowiązań bieżących, jak również pozwala na wykorzystywanie nadarzających się okazji i dokonywanie zakupów wtedy, gdy przedsiębiorstwo chce ich dokonać). Jeśli gotówka zostanie przeznaczona na spłatę zobowiązań, spowoduje to poprawę wskaźników płynności firmy. Lepszej płynności dodatkowo towarzyszy poprawa ratingu przedsiębiorstwa, które, korzystając z faktoringu, staje się bardziej wiarygodne w oczach kontrahentów i inwestorów.

Najważniejsza zaleta faktoringu to jego zdolność do rozładowywania zatorów płatniczych w gospodarce, które są zmorą dla przedsiębiorstw. Jeśli przedsiębiorstwo terminowo wywiązuje się ze swoich zobowiązań, to również jego dostawcy (wierzyciele) odczuwają poprawę płynności i mogą terminowo wywiązywać się ze swoich zobowiązań. Zatory płatnicze są jednym z głównych czynników, obok przepisów prawa pracy, procedur administracyjnych, wysokości podatków i wysokości pozapłacowych kosztów pracy, mających wpływ na rozwój przedsiębiorstw i ich sytuację ekonomiczno-finansową, a obecnie prawie 90 proc. przedsiębiorstw twierdzi, że otrzymuje zapłatę po terminie.

Płynność finansowa przedsiębiorstwa uzależniona jest przede wszystkim od zdolności do generowania sprzedaży, dostępności źródeł finansowania i szybkości konwersji należności na gotówkę. Faktoring przyspiesza rotację należności w przedsiębiorstwie, a przez to bezpośrednio wpływa na jego płynność finansową.

Na poprawę płynności wpływa nie tylko funkcja finansowa faktoringu, ale pośrednio również pozostałe funkcje. Funkcja administracyjna zmniejsza ryzyko współpracy z niesolidnym kontrahentem, poprawia jakość zarządzania należnościami i wpływa na wzrost dyscypliny płatniczej wśród dłużników przedsiębiorstwa. Podstawowe efekty, widoczne w przedsiębiorstwie wykorzystującym funkcję zabezpieczającą faktoringu, to: całkowite lub częściowe pozbycie się ryzyka kredytowania kontrahentów, poprawa ratingu i poprawa bezpieczeństwa prowadzonej działalności.