Nowe trendy rynkowe w zarządzaniu należnościami

Omawiając trendy rynkowe i strategie odzyskiwania należności, Piotr Krupa, prezes zarządu KRUK S.A., zwrócił uwagę, że coraz większą rolę odgrywa podejście oraz zrozumienie sytuacji osób zadłużonych, a także wypracowanie, wspólnie z partnerem biznesowym, modelu działania tak, aby był on bezpieczny i dopasowany do specyfiki portfela wierzytelności. Strategia KRUK-a bazuje na polubownych działaniach. Ich celem jest pokazanie i przekonanie osób zalegających z płatnościami, że dobrowolna spłata zadłużenia jest najlepszym i najtańszym sposobem rozwiązania problemu - podkreślił Piotr Krupa.

Zdaniem Piotra Krupy ważnym elementem rynku jest skłonność banków do sprzedaży wierzytelności. W przypadku wierzytelności konsumenckich sektor bankowy już przekonał się, że sprzedaż wierzytelności do wyspecjalizowanej firmy przynosi wymierne korzyści. Także w przypadku wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie i korporacyjnych wiele wskazuje na to, że rynek jest gotowy otworzyć się na większą skalę.

Jednym z pierwszych zwiastunów tego trendu jest przeprowadzona w marcu 2014 roku największa jak dotąd na rynku polskim inwestycja w wierzytelności zabezpieczone hipotecznie. KRUK zainwestował 230 mln zł w portfel o wartości nominalnej ponad 710 mln zł.

- W naszych działaniach jesteśmy otwarci na dialog i poszukiwanie rozwiązań typu win-win, czyli przynoszących korzyści wszystkim stronom transakcji - podkreślił prezes Piotr Krupa.

Nowe wymogi

Na temat prognoz rozwoju rynku zarządzania wierzytelnościami mówił Bolesław Meluch ze Związku Banków Polskich (ZBP). Poinformował m.in., że nowa Dyrektywa unijna w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi (MCD) , przyjęta w lutym 2014 roku, wymaga wprowadzenia nowych rozwiązań odnoszących się do relacji instytucji kredytującej i pośredniczącej z konsumentem.

Zakres nowych regulacji, które Państwa Członkowskie mają obowiązek wprowadzenia w ciągu dwóch lat, to m.in. określenie formy prawnej kredytodawców i pośredników, warunki udzielania kredytów w walucie obcej czy wymogi odnośnie prowadzenia edukacji konsumentów. Przewidziano również wymogi informacyjne związane z oprocentowaniem kredytu i wyliczaniem rocznej rzeczywistej stopy oprocentowania.

- Wszystkie te elementy będą miały bezpośredni wpływ na kształtowanie się rynku pierwotnego wierzytelności hipotecznych - podkreślił Bolesław Meluch z ZBP.

Zasady prawne

Z kolei zagadnienia związane z odpowiedzialnością zbywcy wierzytelności zabezpieczonych hipoteką na nieruchomości zaprezentowała mecenas Mirosława Szakun z Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych. Jak podkreśliła, taki przelew podlega jednocześnie różnym reżimom regulacyjnym. Najważniejsze z nich to kodeks cywilny oraz ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Jednocześnie mecenas zwróciła uwagę na skutki uchylenia art. 80 wspomnianej ustawy. W związku z tym nabywca wierzytelności nie może - jeżeli chodzi o zaspokojenie z obciążonej nieruchomości - powołać się na przepisy o rękojmi w odniesieniu do wierzytelności zabezpieczonej ani w odniesieniu do zarzutów przeciwko wierzytelności, które mogły być podniesione przeciwko zbywcy.

Złożony proces

O procesie zarządzania wierzytelnościami hipotecznymi, a także o perspektywach rozwoju rynku w zakresie sprzedaży portfeli hipotecznych mówiła Katarzyna Kujawa-Lipińska, Dyrektor Biura w Centrum Restrukturyzacji i Windykacji PKO Banku Polskiego. Jak podkreśliła, zarządzanie wierzytelnościami hipotecznymi to złożony proces, na który składa się wiele etapów i czynności, w tym: monitoring ustanowienia zabezpieczenia, czynności przedwindykacyjne, monitoring należności, windykacja polubowna, restrukturyzacja, windykacja sądowo-egzekucyjna oraz sprzedaż wierzytelności. Omawiając dobór czynności windykacyjnych w zależności od przeterminowania wierzytelności, wiele uwagi poświęciła windykacji polubownej i restrukturyzacji, na które składa się m.in. przypisanie portfela do windykatora czy restruktyryzatora, weryfikacja prawidłowości ustanowienia zabezpieczenia i stanu księgi wieczystej, a także jako podstawowy cel przywrócenie regularności spłat.

Katarzyna Kujawa-Lipińska w swoim wystąpieniu zwróciła uwagę, że aby osiągnąć wysoką efektywność procesu, niezbędne jest przygotowanie strategii zarządzania wierzytelnościami, reagującej na zmieniające się tendencje na rynku. Do jej realizacji niezbędne jest zbudowanie adekwatnej struktury organizacyjnej z wyodrębnionymi komórkami czy zespołami, innowacyjnego systemu windykacyjnego wspomagającego procesy, np. poprzez automatyzację ich części. W całym mechanizmie nie może również zabraknąć, kompetentnych i zaangażowanych pracowników korzystających z rozbudowanego systemu raportowego.

Specyfika dochodzenia roszczeń

Podczas konferencji zabierali głos przedstawiciele banków. Na temat specyfiki dochodzenia roszczeń od przedsiębiorców mówił Marek Rechciński z Banku Pekso S.A. Wskazał m.in. na kierunki zachodzących zmian, w tym wysoki poziom automatyzacji i elektronizacji postępowania sądowego i egzekucyjnego oraz dostęp do informacji. Mówiąc o kierunkach zmian, Marek Rechciński z Banku Pekso S.A. zwrócił uwagę na pojawiające się potrzeby nowych usług. Chodzi m.in. o kompleksową obsługę małych kwot (opłaty, prowizje), obsługę należności korporacyjnych (indywidualne podejście) czy obsługę należności zabezpieczonych

Sprzedaż dobrowolna i egzekucyjna

Z kolei kwestie związane z dobrowolną sprzedażą nieruchomości przez dłużnika w procesie dochodzenia należności hipotecznych przedstawił Jerzy Kachnowicz z Alior Banku. Mówca wskazał m.in., że zaletą takiej dobrowolnej sprzedaży nieruchomości jest krótszy czas postępowania oraz rozwiązanie proklienckie.

Jerzy Kachnowicz z Alior Banku porównał sprzedaż dobrowolną i egzekucyjną. Zwrócił uwagę na tzw. odzysk, czyli procent zadłużenia odzyskany ze sprzedaży nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie należności hipotecznej. Otóż taki odzysk w przypadku sprzedaży dobrowolnej wynosił 86 proc. W przypadku natomiast zakończonych postępowań egzekucyjnych wskaźnik ten był znacznie niższy i wynosił 49 proc.

W czasie spotkania odbyły się również panele dyskusyjne.

Konferencja poświęcona zarządzaniu wierzytelnościami hipotecznymi oraz należnościami sektora małych i średnich przedsiębiorstw odbyła się 6 listopada w Warszawie.

@RY1@i02/2014/222/i02.2014.222.00000120c.802.jpg@RY2@

fot. wojciech górski

Na zdjęciu (od lewej): Piotr Krupa (KRUK S.A.), Bartłomiej Smolarek (EY), Jerzy Bańka (ZBP)

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

@RY1@i02/2014/222/i02.2014.222.00000120c.103.gif@RY2@