Dekada CSR w Polsce i Europie Środkowej

Analiza wyników rankingu, jak również poziomu odpowiedzi na przestrzeni lat pokazuje, jak dużą pracę wykonały firmy, aby lepiej zrozumieć i strategicznie zdefiniować zrównoważony rozwój w swoich organizacjach. Od lat, występując w roli weryfikatora, obserwujemy, jak zmieniły się jakość procesów i dokumentów oraz zrozumienie intencji pytań. Choć autorzy ROF podnosili poprzeczkę, a do grona firm obecnych w rankingu dołączyły kolejne, z roku na rok komunikacja z nimi była łatwiejsza i pozwalała rzetelnie weryfikować informacje deklarowane przez przedsiębiorstwa.

Modyfikowanie kwestionariusza badania ogranicza możliwość kompleksowego porównania tegorocznych odpowiedzi spółek z deklaracjami składanymi w ubiegłych edycjach. Nowe pytania dotyczyły zagadnień wskazujących na poziom ambicji spółek w podejmowaniu działań ze sfery odpowiedzialnego biznesu. W trakcie weryfikacji firmy musiały nie tylko udowodnić wdrożenie określonych rozwiązań czy podejmowanie konkretnych działań, lecz także wykazać choćby ich innowacyjność. Co więcej, prawidłowe i kompletne wypełnienie ankiety wymagało od przedsiębiorstw zaangażowania naprawdę imponującego grona osób z danej organizacji. Dlatego z zadowoleniem przyjmujemy fakt, że wiele podmiotów poradziło sobie z procesem weryfikacji bez najmniejszych problemów. Egzamin szczególnie dobrze zdały firmy, które regularnie poddają się tego typu weryfikacjom, chociażby w ramach niezależnego audytu opracowywanych przez nie raportów społecznych. Zaprezentowały one wysoki poziom transparentności oraz dojrzałości organizacyjnej, dostarczając niezbędne dokumenty. To dobry prognostyk, gdy chodzi o kierunek, w którym zmierzają liderzy polskiego biznesu, stawiający na odpowiedzialny biznes jako motor rozwoju.

Europa Środkowa podąża za Polską

W tym roku postanowiliśmy porównać doświadczenia polskich firm w zakresie odpowiedzialnego biznesu z praktykami organizacji z regionu. W tym celu na galę ROF zaprosiliśmy laureata konkursu na najlepszy raport pozafinansowy w Europie Środkowej organizowany przez Deloitte - czołowy czeski koncern piwowarski Plzensky Prazdroj. Do konkursu zgłoszono w sumie 76 raportów z 7 kluczowych rynków regionu (Chorwacji, Czech, Polski, Rumunii, Serbii, Słowenii i Węgier). Jury wyróżniło dodatkowo sprawozdania pozafinansowe: polskiego Banku Zachodniego WBK SA, chorwackiej INA Industrija nafte d.d., słoweńskiego Petrol Slovenska energetska družba d.d. oraz rumuńskiego Ursus Breweries. Poziom i liczba zgłoszonych raportów świadczą o tym, że to w Polsce jest zdecydowanie najwięcej firm przygotowujących raporty, które dbają o to, aby były one zgodne z międzynarodowymi standardami (blisko 80 proc. przygotowywanych raportów jest według wytycznych GRI), poddane weryfikacji (blisko 40 proc.) i cyklicznie publikowane. Na innych rynkach obserwujemy początki takiej profesjonalizacji. Spodziewamy się, że wraz z wejściem w życie od 2017 r. unijnej dyrektywy w zakresie raportowania pozafinansowego proces ten przyspieszy. Firmy nie powinny jednak traktować nowej regulacji UE wyłącznie jako obowiązku. Sprawozdawczość pozafinansowa może przynieść przedsiębiorstwom wiele korzyści, m.in. większe zaufanie ze strony inwestorów, lepsze zrozumienie modelu biznesowego, strategii i ryzyk oraz identyfikację nowych szans biznesowych. Firmy, które od lat dobrowolnie raportują pozafinansowo, są na to najlepszym dowodem.

Ponad 1/4 największych spółek z Europy Środkowej mierzy swój wpływ na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko. Takie wyniki otrzymaliśmy w badaniu, które w 2015 r. towarzyszyło ankiecie służącej do wyłonienia corocznego rankingu 500 największych firm w Europie Środkowej (CE Top 500) autorstwa Deloitte. Co więcej, 90 spółek, głównie z branży przemysłowej, energetycznej i konsumpcyjnej, zadeklarowało, że mierzy swój wpływ we wszystkich tych kategoriach. Pomiar i analiza wpływu na szeroko pojęte otoczenie mają znaczenie, ponieważ dają firmom możliwość rozwoju w sposób rzeczywiście zrównoważony oraz tworzenia wspólnej wartości, która przynosi korzyści nie tylko organizacjom, ale też ich kluczowym interesariuszom. W ten sposób spółki mogą podejmować bardziej świadome decyzje biznesowe i optymalizować swoje działania operacyjne. Trend ten jest widoczny na większości rynków Europy Środkowej, ale wciąż tylko liderzy sięgają po rozbudowane narzędzia i sposoby pokazywania swojego całkowitego wpływu, jak robią to m.in. Grupa Żywiec czy Orange w Polsce, ale także np. firma Pivara Skopje z Macedonii, którą mieliśmy okazję w tym wesprzeć.

CSR zmienia biznes

Ciekawym uzupełnieniem raportu CE Top 500 jest zeszłoroczne badanie Deloitte "Menedżerowie CSR w Europie Środkowej", będące częścią projektu Forum Odpowiedzialnego Biznesu, które w 2015 r. w ramach obchodów 15 lat partnerstwa na rzecz CSR w Polsce przebadało polskich menedżerów CSR. Taka podwójna analiza pokazała nam, jak zrównoważony rozwój wpłynął na sposób prowadzenia biznesu w Polsce i w 10 krajach regionu. Przede wszystkim według 84 proc. menedżerów ds. CSR z krajów Europy Środkowej biznes przyczynił się do rozwiązania palących problemów społeczno-gospodarczych, w tym wyzwań związanych z ochroną środowiska czy bezrobociem. W Polsce wskaźnik ten wyniósł jedynie 65 proc. Dzięki CSR wzrosło zaangażowanie pracowników (65 proc.), poprawiły się reputacje firm (55 proc.) i relacje ze społecznościami lokalnymi (53 proc.). Zdecydowana większość respondentów uważa, że w najbliższych latach modele biznesowe firm zmienią się (86 proc.), a znaczącym bodźcem tych zmian będzie presja klientów, którzy coraz częściej oczekiwać będą od rynku produktów i usług społecznie odpowiedzialnych (75 proc.). Wpłynie na to również coraz większe znaczenie odpowiedzialnego biznesu, którego rozwój i profesjonalizację usług przewiduje 76 proc. respondentów z Europy Środkowej. Podobnie optymistycznie na rozwój CSR patrzą menedżerowie z Polski. Dlatego mam nadzieję, że polityka zrównoważonego rozwoju na stałe wpisze się w strategie biznesowe polskich i środkowoeuropejskich firm. Takie podejście przynosi korzyści społeczeństwu i przedsiębiorstwom, które dzięki podnoszeniu ogólnego poziomu rozwoju społecznego i gospodarczego zyskują nowe szanse i możliwości biznesowe.

Irena Pichola

 partner, lider Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju w Polsce i Europie Środkowej Deloitte