Krzywa dochodowości jako wskaźnik dla kredytobiorców

Adam Wiśniewski, ekspert ds. inwestycji Acme Partners

Wraz z postępującą zależnością przeciętnego konsumenta od sytuacji na rynkach finansowych rośnie zainteresowanie bardziej zaawansowanymi zagadnieniami inwestycyjnymi. Przeciętny Polak odczuwa fluktuacje na rynkach za pośrednictwem kredytów (zmiany oprocentowania kredytu oraz zmiany kursów walut obcych) i zmiany wartości posiadanych aktywów. Zmiany oprocentowania kredytów zależą, oprócz polityki banków, od rynkowych stóp procentowych, które, po ustawieniu od terminu najkrótszego do najdłuższego, tworzą tzw. krzywą dochodowości.

Krzywa dochodowości/rentowności (ang. yield curve) nazywana jest też terminową strukturą stóp procentowych. Krzywa ta prezentuje zależność między stopami dochodu a terminem zapadalności aktywów o tej samej jakości kredytowej. Zależność ta przybiera postać linii krzywej o określonym kształcie. W kształcie krzywej zawarte są oczekiwania co do poziomu przyszłej koniunktury oraz oczekiwania inflacyjne, a więc oczekiwania co do poziomu przyszłych stóp procentowych.

Funkcjonują trzy główne teorie krzywej dochodowości: teoria oczekiwań, teoria preferencji płynności i teoria preferowanych habitatów, będąca rozwinięciem teorii segmentacji rynku.

Istnieje tyle krzywych dochodowości, ile jest procentowych instrumentów rynku finansowego o różnych okresach zapadalności. Do najważniejszych z nich należą: krzywa stawek FRA, krzywa swapów procentowych (IRS), krzywa obligacji i krzywa rynku pieniężnego.

Modelowa krzywa dochodowości może przyjmować trzy podstawowe kształty. Krzywa normalna jest typowa dla dojrzałych rynków: pożyczka udzielona na dłuższy okres czasu musi być wynagradzana wyżej niż pożyczka na okres krótszy. Ta sama krzywa może przyjmować kształt krzywej płaskiej - stopy zwrotu są stałe dla wszystkich terminów oraz krzywej negatywnej - stopy zwrotu maleją wraz z wydłużaniem horyzontu czasowego.

Rzeczywista krzywa nie ma zbyt regularnego kształtu. Kształt zmienia się tyle razy, ile razy nastąpi ruch w cenach aktywów przekładający się automatycznie na ruch w rentowności. Krótkoterminowa krzywa rentowności w dużej mierze zależy od działań władz monetarnych; w Polsce NBP. Długoterminowa pozostaje w gestii sił rynkowych - gry popytu z podażą.