Można zwiększyć szanse zdania egzaminu na audytora

Aby być audytorem wewnętrznym w jednostkach sektora finansów publicznych, trzeba posiadać odpowiednie kwalifikacje np. Certified Internal Auditor (CIA) lub Certified Government Auditing Professional (CGAP). Uprawnienia te nadaje Międzynarodowy Instytut Audytorów Wewnętrznych IIA. Jednym z warunków ich otrzymania jest zdanie egzaminów.

Katarzyna Włodarska, menedżer i wykładowca w Ernst & Young Academy of Business podkreśla, że aby zdać egzamin CIA nie wystarczy solidna wiedza i doświadczenie. Niezbędnym elementem przygotowań jest przerobienie odpowiedniej ilości pytań podobnych do egzaminacyjnych, a tym samym zapoznanie się z pułapkami, które mogą czyhać na zdających. Dobrą praktyką jest wyselekcjonowanie 100 pytań i próba odpowiedzi na nie w warunkach zbliżonych do egzaminacyjnych, pilnując czasu i nie robiąc przerw. W ten sposób sprawdzimy własne tempo udzielania odpowiedzi.

- Warto również zdawać sobie sprawę z tego, że dużo trudniej udzielić poprawnej odpowiedzi, jeśli odpowiadamy na zestaw pytań z różnych dziedzin, niż odpowiadając na pytania mieszczące się w zakresie konkretnego rozdziału w podręczniku - twierdzi nasza rozmówczyni.

Poniżej zaprezentowano przykłady dwóch typów pytań, które mogłyby pojawić się na egzaminie do pierwszej części CIA. CIA 1 jest uważany za najbardziej teoretyczny egzamin. Katarzyna Włodarska podkreśla, że pierwszy typ pytań to właśnie pytania z teorii, czyli odnoszące się do konkretnych standardów, poradników czy kodeksu etyki. I tak na egzaminie moglibyśmy wylosować następujące pytanie:

Audytor postępujący z należytą starannością powinien:

(a) Rozważyć względną istotność zagadnień, do których stosuje procedury zapewniające,

(b) Podkreślić potencjalne korzyści z zadania, bez odnoszenia się do kosztów,

(c) Rozważyć, czy obowiązujące standardy operacyjne są przestrzegane, a nie, czy są akceptowalne,

(d) Wybrać takie procedury, które dadzą absolutne zapewnienie, że nieprawidłowości nie istnieją.

Angelika Rokicka-Buczek, wykładowca w Ernst & Young Academy of Business, wyjaśnia, że odpowiedź (d) jest przykładem takiego wariantu odpowiedzi, gdzie użyto jednoznacznie mocnego stwierdzenia - absolutne zapewnienie. Należyta staranność nie oznacza nieomylności. Wyniki pracy audytora dają racjonalne zapewnienie na temat badanego obszaru, a nie stuprocentową gwarancją. Za każdym razem, kiedy w odpowiedzi występują stwierdzenia - zawsze, nigdy, wszystkie, gwarancja, absolutne zapewnienie - itp. należy szczególnie zastanowić się, czy nie dyskwalifikuje to danego wariantu.

Odpowiedź (c) sugeruje, że audytor powinien oceniać działalność, bazując na uzgodnionych standardach operacyjnych - co jest prawdą - ale nie powinien kwestionować tych standardów.

- To jest już w sprzeczności z celem działania audytu, wynikającym z definicji audytu wewnętrznego, mówiącym o wartości dodanej dla organizacji i usprawnianiu operacji. Czyli odpowiedź błędna - wyjaśnia nasza rozmówczyni.

Wyjaśnia również, że odpowiedź (b) bez odwoływania się do standardów i interpretacji wydaje się nieracjonalna. Pomijanie kwestii kosztów sprzyja nieefektywności ekonomicznej i na pewno nie ma nic wspólnego z należytą starannością.

Odpowiedź (a), prawidłowa, odwołuje się do zagadnień oceny ryzyka, gdzie faktycznie jednym z podstawowych kryteriów oceny jest istotność danego obszaru czy zagadnienia.

Drugi typ to pytania scenariuszowe, w których należy wykazać się umiejętnością wykorzystania wiedzy w konkretnej sytuacji. Angelika Rokicka-Buczek podkreśla, że scenariusze mogą odnosić się do różnych typów organizacji, branż i procesów, co może stanowić problem dla osób z mniejszym doświadczeniem zawodowym. Dodatkowym utrudnieniem w tym przypadku jest również fakt, iż wiele scenariuszy uwzględnia praktyki rynku amerykańskiego, np. obrót czekowy, co wymaga dodatkowego uwzględnienia w przygotowaniach do egzaminu.

Oto przykład:

Która z poniższych procedur kontroli dostarczy największego zapewnienia, że wszystkie darowizny na rzecz organizacji non profit są natychmiast deponowane na rachunku organizacji?

(a) Posługiwanie się skrytką bankową (lockbox), żeby otrzymać wszystkie darowizny,

(b) Dokonywanie okresowych przeglądów wpływów kasowych organizacji przez prześledzenie depozytów do pierwotnych zapisów w ewidencji wpływów kasowych,

(c) Wymóg, aby wszystkie darowizny były w formie czeku,

(d) Wymóg wydawania potwierdzeń wszystkim ofiarodawcom przez osobę, która otwiera i deponuje wpływy kasowe.

Doktor Agnieszka Bryl, menedżer w dziale doradztwa biznesowego Ernst & Young, wyjaśnia, że kluczem do udzielenia właściwej odpowiedzi jest tutaj znajomość rozwiązania z wariantu (a). Lockbox polega na tym, że czeki od darczyńców wpływają do skrytki obsługiwanej przez bank (a nie na pocztę) i są natychmiast deponowane na rachunku. Nie ma konieczności dowożenia, czy też przesyłania ich do banku. Rozwiązanie to nie ma zastosowania na naszym rynku, gdyż obrót czekami jest u nas marginalny.

Ekspert wyjaśnia, że odpowiedzi (b) i (d) wprawdzie są mechanizmami kontrolnymi w procesie przyjmowania darowizn w formie czeków, jednakże w żaden sposób nie zapewniają natychmiastowego deponowania środków na rachunku organizacji. Odpowiedź (c) nie stanowi mechanizmu kontrolnego i nie powinna być brana pod uwagę.

- Pytania o specyficzne, np. dla rynku amerykańskiego rozwiązania zazwyczaj nie stanowią dużej części egzaminu - podkreśla nasza rozmówczyni. Dodaje że z praktycznego punktu widzenia przygotowanie w oparciu o dotychczas zadawane pytania egzaminacyjne pozwala zminimalizować ryzyko popełnienia błędu w przypadku takich pytań.

Jak twierdzi Agnieszka Bryl, zdarza się czasami, szczególnie przy dłuższych opisach, że na pytanie można odpowiedzieć, nie czytając całego scenariusza. Warto więc zacząć czytanie tego typu pytań od polecenia.

Bardzo często zdarza się, że w poleceniu prosi się o zaznaczenie odpowiedzi błędnej, jak audytor NIE powinien się zachować, jaka procedura byłaby NAJMNIEJ przydatna w danych okolicznościach itp. Pobieżny rzut oka na polecenie może spowodować, że odpowiemy na pytanie dokładnie odwrotnie, niż wynikało z intencji autora.

Katarzyna Włodarska radzi, żeby kandydat - zanim przystąpi do rozwiązywania testów - zapoznał się z sylabusem, czyli zakresem materiału, który obowiązuje na danym egzaminie.

- Przy każdym zagadnieniu jest wskazanie procentowe, które pokazuje, ilu pytań z danego obszaru można się spodziewać na egzaminie - przyznaje ekspert. Jest to szczególnie ważne, gdyż prawidłowa proporcja nie jest zachowana w ilości pytań, które są w podręcznikach przygotowujących do egzaminów CIA.

Aby otrzymać certyfikat, trzeba zdać egzaminy (CIA - 4 egzaminy, CGAP - 1 egzamin) oraz spełnić określone warunki:

● 2-letni staż pracy w audycie wewnętrznym lub równoważny,

● mieć wyższe wykształcenie (min. licencjat),

● przedstawić referencje zaświadczające o postawie zawodowej i moralnej,

● zobowiązać się do przestrzegania kodeksu etyki IIA.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl