Dobro z korzyścią dla biznesu

Zarządzanie przedsiębiorstwem wiąże się z zagrożeniami, które w skrajnych przypadkach mogą nawet doprowadzić do upadku firmy i powstania wymiernych, trudnych do naprawienia strat po stronie właściciela. Według firmy doradczej DNV najczęstszym powodem takiego kryzysu są spory między zatrudnionymi, konflikty na linii pracownik - przełożony, kwestie związane z zarządzaniem kapitałem ludzkim oraz ochroną środowiska naturalnego. Wiele z nich udaje się rozwiązać albo przynajmniej ograniczyć ryzyko ich wystąpienia, poprzez wprowadzenie zasad zrównoważonego rozwoju i społecznej odpowiedzialności biznesu (z ang. CSR - Corporate Social Responsibility).

Różne interesy

W wielu, szczególnie małych, przedsiębiorstwach ta część aktywności wciąż traktowany jako niekonieczny dodatek. Jak wynika z niedawnego badania agencji Millward Brown SMG/KRC samo pojęcie działań społecznych przedsiębiorstwa znane jest jedynie 14 proc. właścicieli firm. Inni nie zetknęli się z CSR, nie wiedzą jak wartości społeczne zintegrować z podstawowymi celami przedsiębiorstwa i nie dostrzegają korzyści, które dzięki nim może odnieść firma. Tymczasem jak dowodzą inne badania tej samej pracowni przedsiębiorstwo, które prowadzi działania społecznie zaangażowane, jest nawet o 30-40 proc. bardziej efektywne niż bezduszna, dążąca jedynie do wyznaczonych celów komercyjnych, korporacja.

- Zintegrowanie strategii biznesowej, human resurces (HR) oraz CSR daje z reguły dobre rezultaty - wskazuje Marcin Kacak, specjalista ds. zarządzania na Politechnice Wrocławskiej. - Traktowanie pracowników oraz otoczenia, w jakim funkcjonuje przedsiębiorstwo, jako tzw. interesariuszy pomaga utrzymać stabilność finansową, pozwala zatrudnionym na swobodny rozwój, który z reguły pozytywnie wpływa na jakość wykonywanych obowiązków.

Siły na zamiary

Coraz popularniejsze jest wsparcie przez firmy naturalnej aktywności społecznej swoich pracowników i budowanie wolontariatu pracowniczego. Dobrze jest zacząć tworzenie takiego programu od - jak to nazywają specjaliści od zarządzania - określenia interesariuszy - osób i organizacji, w otoczeniu których poza swoim naturalnym, komercyjnym środowiskiem funkcjonuje przedsiębiorstwo. Mogą to być placówki oświatowe i opiekuńcze (szkoły, przedszkola, żłobki, domy opieki itp.), jednostki samorządu terytorialnego (JST), lokalne stowarzyszenia, czy organizacje pozarządowe (NGO). Konieczne jest następnie zebranie i szczegółowe określenie potrzeb, jakie one wyrażają, oraz stworzenie katalogu najpilniejszych i mniej istotnych celów, które mogą być zrealizowane przez przedsiębiorstwo. Trzeba przy tym brać pod uwagę faktyczne możliwości, jakimi dysponuje firma, oraz aspiracje, zainteresowania i umiejętności osób w niej zatrudnionych. - Częstym błędem jest próba wchodzenia przedsiębiorstwa na obszary, które nie mają żadnego związku z jej podstawową działalnością, pozostające poza kręgiem uwagi pracujących w niej osób - wskazuje Marcin Kacak. - Z reguły kończy się to porażką, rozczarowaniem zarówno interesariuszy, jak i ewentualnego darczyńcy.

Korzystne jest znalezienie w przedsiębiorstwie osoby, która będzie koordynować działania społeczne. Nie musi to oznaczać utworzenia nowego etatu albo zatrudnienie zewnętrznego specjalisty. Wystarczy powierzenie takich obowiązków za drobną, dodatkową gratyfikacją, osobie, która ma już tego rodzaju doświadczenie. Jeżeli jednak firma planuje długofalową działalność społeczną, posiada do tego środki i możliwości, stworzenie nowego stanowiska może okazać się konieczne.

Osoba taka zajmować się będzie zarówno określaniem potrzeb, organizowaniem poszczególnych wydarzeń, projektowaniem ponadnormatywnego zaangażowania, ale także nadzorowaniem dyscypliny.

Społeczna grywalizacja

Pomocne może być wprowadzenie elementów grywalizacji i powiązanie jej z nagrodami. Jak wynika z badań firmy Sointeractive Gamification, tylko ok. 33 proc. pracowników angażuje się w wykonywanie swoich obowiązków, z reguły niechętnie podnoszą swoje kompetencje, biorą udział w szkoleniach czy zajęciach pozazawodowych, takich jak wolontariat. Wprowadzenie zasad grywalizacji może podnieść poziom zaangażowania. W tego rodzaju grach korporacyjnych zatrudnieni świadcząc niewynagradzaną pracę na rzecz innego podmiotu biorą udział w zdobywaniu nagród, tytułów, zbierają punkty, które mogą następnie wymienić (lub nie) na najbardziej pożądane w danej grupie nagrody (wycieczki, spotkania integracyjne...). Związana z wolontariatem rywalizacja może obejmować poszczególne działy, co nie tylko podnosi zaangażowanie, ale być także elementem budowania więzi i ulepszania współpracy. Najbardziej aktywni uczestnicy stają się przy okazji mentorami grupy. Dzięki nim bowiem więcej osób uzyskuje korzyści. - Tego rodzaju rywalizacja buduje autorytet i coraz częściej jest stosowana jako jedna ze ścieżek rozwoju zawodowego - potwierdza Kacak.

- Chociaż cele wolontariatu są jasno wyznaczone i dotyczą działania na rzecz społeczności lokalnej, staje się on elementem rywalizacji w mnożeniu dobra między poszczególnymi osobami czy działami. Wsparty grywalizacją wolontariat pracowniczy przynosi zazwyczaj dobre wyniki.

Lokalny darczyńca

Ale katalog korzyści z wolontariatu pracowniczego dla przedsiębiorstwa, poza oczywistym skutkiem odnoszącym się do społeczności lokalnej, jest szeroki. Jak wynika z opracowanego przez CentrumCSR.pl. oraz organizację Det Norske Veritas na zlecenie Ministerstwa Gospodarki podręcznika "Zrównoważony Biznes" wiele z nich sprowadza się do wzrostu rozmaitych form reputacji. W miejscowym środowisku firma zaczyna być postrzegana nie tylko poprzez pryzmat swojej działalności komercyjnej, ale również jako lokalny darczyńca potrafiący odpowiedzieć na potrzeby społeczne. Z tym wiążą się korzyści wynikające z lepszej współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego. Przedsiębiorstwo nie może liczyć na lepsze traktowanie podczas przetargów czy projektowania rozwoju infrastruktury, bo zabrania tego m.in. ustawa o finansach publicznych. Ale zwykle sprawy, w których zgłaszać się będą do urzędu pracownicy firmy zaangażowanej społecznie, zostaną potraktowane priorytetowo.

W przedsiębiorstwie wolontariat wzmaga więź zatrudnionych z ich organizacją. Mając tego rodzaju doświadczenia pracownicy łatwiej włączają się w realizację celów komercyjnych, związanych z podstawową działalnością firmy. Wolontariat wzbogacony o elementy grywalizacji może natomiast być korzystnym sposobem na wyłanianie liderów w danej grupie pracowników (dziale, oddziale). - Osoby, które zdobędą autorytet dzięki tego rodzaju działalności społecznej, stają się naturalnymi przewodnikami grupy, mogą innych motywować do działania i łatwiej egzekwować podjęte przez nich zobowiązania - argumentuje Kacak. - Wolontariat pracowniczy może być zatem ważnym elementem budowania ścieżki zawodowej zatrudnionych. Buduje kompetencje przywódcze i umiejętności kierowania grupą. Jednocześnie łagodzi napięcia związane z funkcjonowaniem grupy osób w niemal każdym przedsiębiorstwie, które bywają źródłem kryzysów - twierdzi specjalista.

Efekty i nakłady można zmierzyć

Firmy angażujące zasoby w projekty z obszaru CSR mogą mieć trudności w oszacowaniu realnych korzyści zarówno dla siebie, jak i poszczególnych interesariuszy. Istotna jest przy tym potrzeba oceny efektywności realizowanego projektu w oparciu o obiektywne kryteria. Pomocny w tym jest model brytyjskiej organizacji London Benchmarking Group (www.lbg-online.net). To proste narzędzie umożliwiające wykonanie oceny zarówno efektów przeprowadzonych działań, zainwestowanych zasobów, jak również zysku społecznego.

Według analizy Instytutu Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym korzyści ze stosowania zasad społecznej odpowiedzialności posiadają wymiar ilościowy i jakościowy. Stwierdzono, że tego rodzaju przedsiębiorstwa osiągają większy wzrost sprzedaży, zysk oraz ponoszą wyższe nakłady na inwestycje. Charakteryzuje je również większa płynność finansowa. Ich właściciele byli zdania, że wdrożenie tego rodzaju rozwiązań spowodowało wzrost zaangażowania pracowników, budowę prestiżu działalności gospodarczej, osiąganie lepszych wyników ekonomicznych oraz łatwiejsze i bardziej efektywne zarządzanie kapitałem ludzkim i całym przedsiębiorstwem.

Aleksandra Puch

mf_dgp@infor.pl