Rafał Woś

Ponad 1,73 bln dol. Tyle wynosi w Ameryce całe studenckie zadłużenie. Czyli suma pożyczek wziętych przez młodych ludzi, którzy nie mieli z czego pokryć kosztów czesnego.

W amerykańskiej (a więc i światowej) debacie ekonomicznej sporo zamieszania wywołał ostatnio tekst Atifa Miana, Amira Sufiego i Ludwiga Strauba („Co wyjaśnia niską stopę procentową” – materiał na doroczne sympozjum bankierów centralnych w Jackson Hole).

Coraz więcej analiz potwierdza to, co i tak podpowiada nam nasz przyjaciel zdrowy rozsądek. Przedłużanie czasu pracy się nie opłaca, bo zmniejsza ludzką wydajność, sprawiając, że efekt jest gorszy, a nie lepszy. Dotyczy to zarówno pojedynczych pracowników, jak i całych zespołów. Jako pierwszy zaczął tę tezę propagować ekonomista pracy John Pencavel z Uniwersytetu Stanforda.

To cały czas jest dla badaczy gospodarki zagadką. Próbę jej rozwiązania podjęli ostatnio John Muellbauer (Uniwersytet Oksfordzki) i Anthony Murphy (Bank Rezerwy Federalnej w Dallas). Punktem wyjścia stała się dla nich pandemia. To interesujące, bo dzięki temu ich praca stała się uniwersalna – nie dotyczy tylko sytuacji w USA (w swoim badaniu skoncentrowali się na Ameryce), lecz za jej pomocą można też opisać to, co dzieje się np. w Polsce.

O tym, że Polska ma jeszcze ogromną przestrzeń dla wzrostu wynagrodzeń, pisze się wiele. Ale czy ludzie mogą – i powinni – zarabiać lepiej także np. w Japonii czy Korei Południowej?

Neoliberalizm skutkuje właśnie prekaryzacją pracy, utowarowieniem mieszkań i poszarpaniem międzyludzkich więzów solidarności.