Mikołaj Małecki

W artykule „Uchylenie nakazów i zakazów a sprawy o wykroczenia, czyli (czy) czeka nas fala uniewinnień” (DGP z 18 maja 2020 r.) M. Bielski, Ł. Duśko i M. Szurman stawiają tezę, że z powodu uchylenia antycovidowych ograniczeń w poruszaniu się lub kontaktach z innymi osobami doszło do uchylenia karalności już popełnionych w czasie epidemii wykroczeń. Ma o tym przesądzać zasada stosowania ustawy nowej obowiązującej w czasie orzekania, wyrażona w art. 2 par. 1 kodeksu wykroczeń. Uważamy, że teza ta nie jest trafna.

Zgodnie z art. 57 konstytucji „każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa”. Kluczowe jest słowo „ograniczenie”. Co innego ograniczenie wolności gromadzenia się, a co innego całkowite wyłączenie możliwości pokojowych zgromadzeń. Ta ostateczna restrykcja jest dopuszczalna jedynie w stanie wojennym i stanie wyjątkowym, co wynika z art. 233 konstytucji. Stan epidemii – zgodnie z deklaracjami władz politycznych – nie jest stanem nadzwyczajnym. Co istotne, nawet w stanie klęski żywiołowej nie jest możliwe wprowadzenie generalnego zakazu zgromadzeń, a ewentualne ograniczenia tej wolności obywatelskiej muszą odpowiadać ogólnym zasadom proporcjonalności, celowości i konieczności (art. 31 ust. 3 konstytucji).

Trwa stan nadzwyczajny. Zaplanowane wybory prezydenckie nie mogą się odbyć. Przekonuje o tym konsekwentna wykładnia Konstytucji.

Polska ma jeden z najwyższych wskaźników śmiertelności w wypadkach na drogach w całej Unii Europejskiej. Jedną z metod poprawy tej sytuacji ma być – co obiecał premier Mateusz Morawiecki – podniesienie grzywien za wykroczenia drogowe. Ich stawkę reguluje kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.

Uchwalona 13 czerwca 2019 r. nowelizacja prawa karnego, zaskarżona do Trybunału Konstytucyjnego przez prezydenta, radykalnie zaostrza karę za nieumyślne spowodowanie śmierci człowieka (art. 155 k.k.).