ochotnicza straż pożarna

PYTANIE: Na początku października gmina zawarła z ochotniczą strażą pożarną umowę dotacji celowej na zakup pojazdu i szkolenia. Ustaliliśmy w niej termin wykorzystania dotacji na 30 listopada br., a jednocześnie wprowadziliśmy wymóg przedstawienia rozliczenia dotacji i ewentualnego zwrotu niewykorzystanej części do 5 grudnia. Czy taka regulacja jest prawidłowa?

Legitymacja strażaka będzie zawierała m.in. jego numer PESEL, nazwę jednostki, której jest członkiem, daty wydania i ważności oraz fotografię. Tak wynika z projektu nowelizacji ustawy z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 244), który przygotowali posłowie Polski 2050 – Trzeciej Drogi.

Jeden z naszych pracowników został niedawno strażakiem-ratownikiem w OSP. W tym tygodniu nie stawił się w pracy, bo został skierowany do pomocy powodzianom. Rozumiemy sytuację, ale nie wiemy, jaka jest podstawa prawna jego nieobecności. Czy należy mu wypłacać wynagrodzenie?

W październiku chcemy rozpocząć kontrole pieców grzewczych mieszkańców, których celem jest sprawdzenie, czy nie są w nich palone odpady. Na jakie przepisy powinniśmy się powołać, by móc wejść na teren prywatnych posesji? Jak zakwalifikować wydatki na zbadanie próbek popiołu przez zewnętrzną firmę? Czy można je zaklasyfikować do ogólnego paragrafu usługowego 430?

Zgodnie z nowymi przepisami gmina ma obowiązek zapewnić ubezpieczenie strażaków ochotników, ale jedynie w zakresie posiadanych środków. Niektóre jednostki samorządu terytorialnego chciałyby na tym warunku zaoszczędzić

Nie ma jednak jednoznacznego stanowiska w tej sprawie, także w poglądach prezentowanych przez poszczególne regionalne izby obrachunkowe - czytamy w odpowiedzi dla DGP

Nie ustaje spór o to, czy to świadczenie przysługuje, od kiedy i na podstawie jakiej uchwały: nowej czy starej. W wykładni różnią się nawet same regionalne izby obrachunkowe. Niektóre z nich wręcz twierdzą, że pieniądze te można wypłacać, choć przepis stanowiący do tego podstawę nie obowiązuje

Ekwiwalent pieniężny to świadczenie, które - mimo iż nazwa mogłaby to sugerować - nie jest odpowiednikiem utraconej pensji, np. w związku z udziałem strażaka ochotnika w akcji ratunkowej czy w szkoleniu. Ekwiwalent stanowi równoważnik, odpowiednik wkładu - w postaci czasu, wysiłku i zdrowia - wniesionego na rzecz ochrony przeciwpożarowej danej miejscowości przez strażaka OSP (por. wyrok Sądu Rejonowego w Brzesku z 23 stycznia 2008 r., sygn. akt I C 98/07). Albo inaczej - jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 stycznia 2010 r. (sygn. akt I OSK 1298/09) - jest odpowiednikiem wartości pracy strażaka ochotnika na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala - nie rzadziej niż raz na dwa lata - właściwa rada gminy w drodze uchwały. Do tej pory robiła to na podstawie ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 147, poz. 1229, dalej: u.o.p.), ale od 1 stycznia 2022 r. regulacja ta została zastąpiona ustawą z 21 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (dalej: u.o.s.p.), co spowodowało konieczność podjęcia nowych uchwał. Ustawodawca w art. 48 u.o.s.p. wskazał, że powinno to nastąpić do 30 czerwca 2022 r. Gminy są więc już w trakcie regulowania wysokości świadczenia, a niektóre już ten proces zakończyły. Duża liczba rozstrzygnięć nadzorczych świadczy jednak o tym, że nie do końca dobrze to zrobiły. Poniżej omówimy nieprawidłowości, które skutkują odrzuceniem uchwały w sprawie wysokości ekwiwalentu dla strażaków ochotników i wskazujemy, jak się ich ustrzec.