historia polski

Tacy ludzie jak Wałęsa, Geremek, Mazowiecki i Michnik w planach Jaruzelskiego mogli wrócić do polityki i trafić do parlamentu, ale nie pod szyldem dawnej „Solidarności” – mówi PAP prof. Antoni Dudek, historyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. 30 lat temu, 21 lipca 1988 r., mecenas Władysław Siła-Nowicki dostarczył szefowi MSW, gen. Czesławowi Kiszczakowi, poufny list Lecha Wałęsy zawierający zgodę na podjęcie rozmów politycznych. Był to początek drogi do spotkań w Magdalence i okrągłego stołu.

Harring był postacią niezwykle popularną w XIX wieku. Jego wielka sympatia do Polski i jej dążeń niepodległościowych, czego wyrazem było przybranie po powstaniu listopadowym drugiego nazwiska Kazimirowicz, została jednak zapomniana. Był rówieśnikiem Adama Mickiewicza. Jego najbardziej znane utwory literackie to trzyczęściowy cykl wspomnień z Polski pod rosyjską okupacją: "Pamiętnik o Polsce pod rosyjskim panowaniem"; "Wspomnienia z Warszawy" i "Rosyjski poddany"; oraz trzytomowa powieść "Polak".

Polski rząd na uchodźstwie brał udział w 1944 roku w negocjowaniu 20 mln franków łapówki dla Heinricha Himmlera w zamian za uwolnienie 300 tys. pozostających przy życiu Żydów z całej Europy - wynika z dokumentów archiwalnych, do których dotarła PAP.

75 lat temu, 4 lipca 1943 r. w katastrofie samolotu nad Gibraltarem zginął gen. Władysław Sikorski, współautor zwycięstwa nad Armią Czerwoną w 1920 r., premier II RP. W czasie II wojny światowej Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i szef rządu RP na uchodźstwie. Okoliczności jego śmierci do dziś budzą kontrowersje.

To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

62 lata temu, 28 czerwca 1956 roku, robotnicy zakładów im. Stalina podjęli strajk generalny i zorganizowali demonstrację uliczną, krwawo stłumioną przez milicję i wojsko. Życie straciło 58 osób, co najmniej 239 osób zostało rannych. Zatrzymanych i aresztowanych było ok. 850 osób. Robotniczy bunt przeszedł do historii jako Poznański Czerwiec.

100 lat temu, wraz z powstaniem II Rzeczypospolitej, Polki jako jedne z pierwszych w Europie uzyskały czynnie i bierne prawo wyborcze. Miała na to wpływ umocniona w XIX w. rola kobiet w polskim społeczeństwie – uważa historyk z KUL dr Robert Derewenda.

Piłka nożna, w PRL-u wykorzystywana na różny sposób, dawała też nadzieję. Choćby Solidarności. W czasie mundialu w 1982 r. głównym dylematem internowanych była sprawa oglądania meczów. Innym przykładem jest pojedynek Lechia Gdańsk–Juventus Turyn w Pucharze Zdobywców Pucharów w 1983 r., gdy w przerwie zorganizowano manifestację poparcia dla Wałęsy – mówi PAP dr Grzegorz Majchrzak z Biura Badań Historycznych IPN.

110 lat temu, 17 czerwca 1908 r., powstał Związek Walki Czynnej. Druga, po Organizacji Bojowej PPS, formacja paramilitarna Józefa Piłsudskiego. Z niej właśnie wyszły kadry Legionów Polskich, później zaś sił zbrojnych II RP

210 lat temu, 15 czerwca 1808 r., u bram Saragossy stanęły wojska francuskie. Rozpoczynała się jedna z najbardziej legendarnych bitew epoki napoleońskiej. W pierwszym i drugim oblężeniu tego miasta walczyli Polacy. Ich udział w wojnie w Hiszpanii wciąż wywołuje wiele dyskusji.

Historia Polski XX w. przez pryzmat miasta Łodzi - to główny temat nowego "Biuletynu IPN". W numerze także sylwetka Romana Dmowskiego oraz teksty m.in. o kpt. Stanisławie Sojczyńskim "Warszycu" i o zmarłym niedawno badaczu Rosji i komunizmu Richardzie Pipesie.

200 lat temu, 6 czerwca 1818 r., w Winnej Górze (woj. wielkopolskie) zmarł twórca Legionów Polskich we Włoszech, uczestnik Insurekcji Kościuszkowskiej i generał armii Księstwa Warszawskiego Jan Henryk Dąbrowski.

95 lat temu, 28 maja 1923 r., prezydent Stanisław Wojciechowski powołał rząd Wincentego Witosa. Gabinet „Chjeno-Piasta” obejmował władzę w niezwykle trudnym momencie. Jego funkcjonowanie było świadectwem wielu słabości ówczesnego życia politycznego.

77 lat temu, w nocy z 21 na 22 maja 1941 r., władze sowieckie rozpoczęły czwartą masową deportację ludności polskiej w głąb Związku Sowieckiego z zagarniętych ziem wschodnich Rzeczypospolitej. Deportacja ta, dokonana w przededniu wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej, była ostatnią masową deportacją obywateli polskich dokonaną przez ZSRS.