dług publiczny

Weto do ustawy wdrażającej unijny program SAFE to zła decyzja prezydenta Karola Nawrockiego. Formalnego uzasadnienia na razie nie znamy. Trudno jednak, by wykraczało ono mocno poza to, co prezydent mówił w orędziu – i co wielokrotnie wcześniej powtarzało także jego zaplecze polityczne.

Deficyt budżetu państwa po styczniu wyniósł 3,7 mld zł. Dochody wyraźnie poprawiły się względem stycznia ubiegłego roku, ale po stronie wydatkowej zwraca uwagę obsługa długu. Jej koszty podwoiły się rok do roku.

Zapowiedź obniżki podatku wywołała gwałtowną wyprzedaż obligacji. W tle dług publiczny wart 230 proc. W konsekwencji Japonia może być zmuszona do wyprzedaży obligacji rządu USA, którego jest największym zagranicznym wierzycielem.

Ostatnie dane o inflacji to kolejny element gospodarczej układanki. Dane o wzroście gospodarczym są pozytywne, a jeszcze lepiej wyglądają prognozy, ale tylko pod warunkiem, że nie będziemy patrzyli w perspektywie dalszej niż 2026 roku. Potem zaczynają się schody.

Prawo i Sprawiedliwość zdaje sobie sprawę z kiepskiej kondycji finansów publicznych. Rewolucyjnych pomysłów na ich uzdrowienie nie ma. Więc jeśli będzie składać dobrze brzmiące obietnice wyborcze, to w rzeczywistości nie będą one tak hojne, na jakie będą wyglądać.

Rządząca dziś koalicja przed dwoma laty szła do wyborów z jak najlepszymi intencjami w zakresie finansów państwa: w stosunku do wyborców obowiązywało hasło „nic co do dane nie będzie zabrane”. A wobec – mniej licznych – obserwatorów tego, co w finansach państwa faktycznie się dzieje prezentowano zapowiedzi zwiększenia przejrzystości. Tych dwóch obietnic nie da się pogodzić.

W budżecie państwa na 2030 r. nie będzie deficytu. Tak wynika z opublikowanej właśnie przez Ministerstwo Finansów najnowszej strategii zarządzania długiem publicznym. Brak deficytu nie będzie jednak oznaką sukcesu w równoważeniu dochodów i wydatków budżetowych. Będzie to konsekwencja przekroczenia progu ostrożnościowego z ustawy o finansach publicznych.

Ministerstwo Finansów prognozuje, że państwowy dług publiczny w Polsce zbliży się do konstytucyjnego limitu 60 proc. PKB już w 2029 roku. Nowa strategia pokazuje wyraźnie gorszy scenariusz niż rok temu – zadłużenie przekroczy próg ostrożnościowy wcześniej niż zakładano.

Polski dług publiczny osiągnął rekordowy poziom, a zagraniczni inwestorzy coraz mniej chętnie finansują nasze potrzeby pożyczkowe. Coraz większy ciężar spłaty przejmują krajowe banki i zwykli obywatele kupujący obligacje oszczędnościowe. Jednocześnie rynek pracy wysyła pierwsze sygnały spowolnienia, a światowe giełdy żyją boomem na technologie chmurowe i sztuczną inteligencję.

Rząd musi się skupić na poprawie strony dochodowej budżetu – oceniają ekonomiści BNP Paribas Bank Polska. Ich zdaniem nie możemy liczyć na ograniczenie proporcji deficytu finansów publicznych i zadłużenia do PKB poprzez wysoki nominalny wzrost gospodarczy.

Agencja ratingowa pozostawiła ocenę wiarygodności kredytowej Polski na poziomie A-. Ale nadała ratingowi perspektywę negatywną. Prognozy Fitcha odnośnie do deficytu finansów publicznych są bardziej pesymistyczne niż rządowe.

Agencja Fitch uderzyła w wiarygodność Polski, zmieniając perspektywę na negatywną. Powód? Rosnąca dziura budżetowa i dług, który może wymknąć się spod kontroli. To formalne wotum nieufności wobec prowadzonej polityki fiskalnej i zapowiedź możliwych, przyszłych problemów gospodarczych.

Założenia makroekonomiczne do projektu przyszłorocznego budżetu nie budzą zastrzeżeń ekonomistów. Może nie są bardzo konserwatywne, ale mieszczą się w oczekiwaniach rynkowych. Gospodarka ma urosnąć realnie o 3,5 proc. Do tego dojdzie 3-proc. inflacja. A co, gdyby wzrost PKB był mniejszy?

Projekt budżetu na 2026 rok nie wywołał burzy na rynkach, ale liczby mówią same za siebie: deficyt nadal wysoki, a dług publiczny niebezpiecznie zbliża się do konstytucyjnego limitu. Czeka nas przymusowa konsolidacja finansów czy... zmiana ustawy zasadniczej?