budżet obywatelski

Radni sejmiku województwa śląskiego podjęli precedensową decyzję o likwidacji budżetu obywatelskiego województwa. Obecna, szósta edycja, będzie ostatnią. Pieniądze w wysokości około 5 mln zł zostaną w przyszłym roku rozdysponowane m.in. wśród organizacji pozarządowych oraz w formie małych grantów.

Stowarzyszenie Polska 2050 rozpoczęło ogólnopolską akcję promowania idei budżetów obywatelskich. Chcą namawiać mieszkańców do większej aktywności i zabierania głosu w sprawie pieniędzy przekazywanych na lokalne inicjatywy.

Chociaż historia budżetów obywatelskich ma już kilkunastoletnią historię (m.in. w Sopocie uchwalono taki w 2011 r.), to przez wiele lat nie było przepisów definiujących i określających zasady ich funkcjonowania - pisze dr Adrian Misiejko, konsultant w Dr Ziemski & Partners Kancelaria Prawna sp.k. w Poznaniu.

Nasza gmina chce udzielić dotacji dla stowarzyszenia (ok. 20 tys. zł) na realizację zadania wybranego w ramach budżetu obywatelskiego. Chodzi o inwestycję sportową, z której będą korzystać mieszkańcy. Czy rada gminy może podjąć taką uchwałę?

W samorządach, które mają budżety obywatelskie, zbliża się termin głosowania na projekty zgłoszone przez mieszkańców w tegorocznej edycji. W 2021 r. budżety takie zorganizowało ok. 42 proc. miast powyżej 5 tys. mieszkańców, przeznaczając na nie 627,5 mln zł – wynika z raportu „Barometr budżetu obywatelskiego. Edycja 2021” opracowanego przez Instytut Rozwoju Miast i Regionów.

Specustawa ukraińska umożliwiła samorządom elastyczne podejście do realizacji budżetów obywatelskich podczas kryzysu uchodźczego. Większość gmin z nich jednak nie zrezygnowała.

Senat poparł nowelizację ustawy o samorządzie gminnym, umożliwiając radom gminy dokonanie podziału środków budżetu obywatelskiego w sposób znacznie bardziej elastyczny, dostosowany do uwarunkowań w konkretnej gminie. Wprowadzona poprawka dotyczy okresu przejściowego.

W związku z realizacją zadań związanych z pomocą obywatelom Ukrainy rada miasta na prawach powiatu może podjąć uchwałę o nieprzeprowadzaniu lub zawieszeniu konsultacji społecznych dotyczących budżetu obywatelskiego. To jedno z rozwiązań specustawy ukraińskiej (ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa; Dz.U. poz. 583).

Rady gmin otrzymają większe możliwości podziału pieniędzy przeznaczonych na finansowanie funduszy obywatelskich. Tak wynika z projektu nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, który złożyła sejmowa komisja ds. petycji.

Problem realizacji podobnych inwestycji na tym samym obszarze powinien zostać uregulowany w uchwale rady gminy. Komplikacji można uniknąć już na etapie wstępnej oceny wniosków

Samorządy już nie myślą o ich zawieszeniu do zakończenia pandemii i nie czekają na poprawę gminnych finansów. Wprowadzają za to korekty w regulaminach, np. obniżają poziom poparcia dla wniosków lub ograniczają przedsięwzięcia szkolne