Bez przełomu w Wiedniu

Poniedziałkowo-wtorkowa konferencja w Wiedniu mogła być pierwszą od sierpnia 2020 r. próbą doprowadzenia do dialogu z przedstawicielami białoruskich władz. Inicjatorem był kanclerz Austrii Alexander Schallenberg, dla którego był to jeden z pierwszych kroków podjętych po dymisji poprzedniego szefa rządu Sebastiana Kurza. – Każdy Białorusin odpowiedzialny za wykorzystywanie migrantów jako broni wymierzonej w Unię Europejską powinien zostać objęty sankcjami. Ale sankcje nie mogą być jedynym działaniem. Potrzebujemy minimalnego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim. To sprawa europejska, a Europa nie może działać wyłącznie poprzez sankcje – mówił Austriak 31 października. Wiedeń przed 2020 r. należał do stolic utrzymujących najcieplejsze relacje z białoruskimi władzami. Także ze względu na interesy gospodarcze – austriacki Raiffeisen jest właścicielem Priorbanku, trzeciego co do wielkości banku Białorusi.

Z Alaksandrem Łukaszenką od sfałszowania wyborów w 2020 r. nie rozmawiał żaden unijny przywódca poza interwencyjnym telefonem w sprawie kryzysu migracyjnego od kanclerz Angeli Merkel. Z jego ministrem spraw zagranicznych Uładzimirem Makiejem – na marginesie wrześniowego Zgromadzenia Ogólnego ONZ – spotkali się jedynie szefowie dyplomacji Finlandii Pekka Haavisto i Węgier Péter Szijjártó. Fin mówił potem w rozmowie z „Helsingin Sanomat”, że przedyskutował kwestię „osłabionej ochrony granic” po stronie białoruskiej. Haavisto zaproponował wykorzystanie mechanizmów Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie do rozwiązania kryzysu na Białorusi, a wnioski z rozmowy z Makiejem miał przedstawić unijnym kolegom. Austria i Finlandia to dwa neutralne pod względem wojskowym państwa UE, tradycyjnie świadczące tzw. dobre usługi w sytuacjach konfliktowych, więc można wyciągnąć wniosek, że pomysł Schallenberga wyniknął z rozmowy Haavisty z Makiejem. Mimo to nikt nie oczekiwał, że do Wiednia przyjedzie ktoś pokroju szefa MSZ Białorusi.