Nowy rok w Unii: wszystko albo nic

Ostatnie cztery lata były dla Unii Europejskiej gorzką lekcją tego, że historia się nie skończyła. Doktrynę rozwoju, która przed pandemią miała zapewnić Wspólnocie miejsce w globalnej rywalizacji obok USA i Chin, zastąpiło myślenie w kategoriach odporności i przetrwania. Zarówno ospała reakcja na COVID-19, jak i zgrzyty w podejściu „27” do rosyjskiej wojny w Ukrainie obnażyły słabości mechanizmów współpracy i procesów decyzyjnych UE, a także uwypukliły podziały między rządami członkowskimi. Gdy Władimir Putin jednym dekretem powoływał setki tysięcy nowych poborowych, Unia grzęzła w trwających tygodniami, a czasem miesiącami debatach o listach sankcyjnych. Była to też zapowiedź kolejnych problemów instytucjonalnych i administracyjnych. Zarządzanie organizacją zrzeszającą 27 państw – a w przyszłości ponad 30 – na podstawach prawnych ukształtowanych w zupełnie innych warunkach politycznych i gospodarczych wydaje się zadaniem karkołomnym.

Dyskusje na ten temat toczą się w czasie, gdy na całym świecie wybuchają nowe konflikty, w których UE odgrywa coraz bardziej marginalną rolę. Po wycofaniu się francuskich wojsk z Burkina Faso, Mali i wreszcie z Nigru rząd w Paryżu utracił swoje ostatnie wpływy w Afryce. W wojnie izraelsko-palestyńskiej Unia ma status drugorzędnego gracza. Próba przeciągnięcia globalnego Południa na stronę Europy po rosyjskiej inwazji na Ukrainę zakończyła się fiaskiem. A Chiny, od których UE chce się uniezależnić – mimo oporu części stolic – spoglądają na to wszystko ze spokojem.