Z gracją złotej piły mechanicznej

Weźmy np. służbę zdrowia. USA w 2025 r. to kraj, który mimo wydawania na ten cel 18 proc. PKB wciąż nie potrafi zapewnić swoim obywatelom podstawowej – z punktu widzenia Europy – opieki zdrowotnej. To państwo, w którym człowiek po wypadku nie wie, czy bardziej martwić się utratą nogi, czy długiem na pół miliona dolarów za hospitalizację. Gdzie insulina kosztuje kilkaset dolarów, a instytucje pozwalają gigantom farmaceutycznym bezkarnie hasać po rynku, dyktować warunki, uzależniać od leków. Gdzie świadomość niesprawiedliwości jest tak ogromna, że powszechną sympatią cieszy się Luigi Mangione, który zastrzelił w grudniu w Nowym Jorku dyrektora jednej z większych firm ubezpieczeniowych w kraju.

Weźmy też system polityczny. To skamielina. Kolegium Elektorów to czysta groteska, prezydent może wygrać, nie zdobywając większości głosów. W Senacie tyle siły politycznej co Kalifornia (gospodarka większa od Indii) ma zamieszkane przez pół miliona Wyoming. A dzięki obstrukcji (filibuster) garstka senatorów może zatrzymać jakąkolwiek poważniejszą reformę. Dość wspomnieć, że ostatnia poprawka do konstytucji została przyjęta w 1992 r., gdy w kinach triumfy święcił „Kevin sam w Nowym Jorku”. Pomysły głębszych reform uderzają w mur prawicowego oryginalizmu, dość wulgarnego podejścia do interpretacji prawa, zwłaszcza konstytucji, polegającego na odczytywaniu jej zapisów zgodnie ze znaczeniem w momencie uchwalenia. A tak się składa, że ojcowie założyciele nie przewidzieli internetu, zmian klimatycznych czy dronów na polu walki. I jakoś tak się składa, że niemal zawsze te instytucjonalne „relikty” służą jednej stronie – republikanom.