Komisarze do spraw wspierania biznesu

W aktach śledztwa dotyczącego "afery podsłuchowej" znajdziemy poczynioną przez Konrada L., kelnera z restauracji Amber Room, wzmiankę o nagraniu rozmowy pomiędzy Janem Kulczykiem a Radosławem Sikorskim. Ówczesny minister spraw zagranicznych miał w niej popierać plany biznesowe Kulczyka (mowa była o kontekście ukraińskim) także po objęciu funkcji unijnego komisarza ds. energii. O tę pozycję Polska walczyła dla Sikorskiego przy ostatnim rozdaniu w Komisji Europejskiej.

O ile taka deklaracja rzeczywiście padła i gdyby Sikorski realizował ją, będąc komisarzem, to nie byłby pierwszym wysokim rangą brukselskim urzędnikiem, który wspierał biznes. O tym, że problem istnieje, świadczy zjawisko "obrotowych drzwi": przechodzenia byłych urzędników do biznesu, bardzo często z tej branży, która podlegała ich nadzorowi w latach urzędowania.

W połowie lat 80. słynna była sprawa François-Xaviera Ortoliego, byłego przewodniczącego Komisji w latach 1973-1977 i późniejszego komisarza ds. gospodarczych i monetarnych, który w 1984 r. prosto z posady w Brukseli wskoczył na fotel prezesa francuskiego koncernu naftowego Total. Rok później były wiceprzewodniczący Komisji Etienne Davignon znalazł pracę w Société Générale de Belgique (później Fortis, dzisiaj część BNP Paribas) i przez następnych 16 lat lobbował w różnych ciałach unijnych na rzecz banku. Peter Sutherland, komisarz ds. konkurencji w latach 1984-1988, przyłączył się do Allied Irish Banks, jednego z czterech największych irlandzkich banków.

Martin Bangemann, komisarz ds. rynku wewnętrznego w Komisji Jacques’a Delorsa (1989-1995), a następnie komisarz ds. przemysłu w komisji Jacques’a Santera (1995-1999), gdzie do jego kompetencji należał m.in. nadzór nad sektorem telekomunikacyjnym, dostał posadę w hiszpańskim gigancie telekomunikacyjnym Telefónica. Komisarz ds. handlu Leon Brittan, który w Brukseli odpowiadał za negocjacje w sprawie usług finansowych w Światowej Organizacji Handlu, zaczął pracę w banku Warburg Dillon Read (własność szwajcarskiego UBS).

Przykładów jest więcej. Sześciu z trzynastu komisarzy z pierwszej komisji Barroso znalazło pracę w sektorze prywatnym. Guenter Verheugen, wielki orędownik rozszerzenia, założył z szefową swojego gabinetu firmę konsultingową European Experience Company oferującą "najlepsze strategie w radzeniu sobie z europejskimi instytucjami". Austriaczka Benita Ferrero-Waldner w 2009 r. weszła do rad nadzorczych towarzystwa ubezpieczeniowego Munich Re i hiszpańskiej firmy energetycznej Gamesa; obydwa przedsiębiorstwa były zwolennikami planu budowy gigantycznych elektrowni słonecznych na północnej Saharze (miało się tym zająć konsorcjum Desertec). W trakcie swojej kadencji orędowniczką planu była również pani komisarz.

Opublikowany w kwietniu przez Transparency International raport dotyczący przejrzystości życia publicznego i tak ocenia standardy Komisji Europejskiej wysoko. Gorzej jest w państwach członkowskich. Autorzy wskazują Francję, gdzie w 2013 r. miało na kanwie kryzysu dojść do wielkiej reformy sektora finansowego. Ale pod wpływem lobbystów "wprowadzone ostatecznie prawo krytykowano jako kosmetyczne i mające minimalny wpływ na sektor finansowy". Raport wskazuje np., że nie wszystkie państwa mają rejestr organizacji i osób prowadzących działalność lobbystyczną (Polska taki ma).

Lobbing przyjmuje mało cywilizowane formy nawet w krajach z ustabilizowanym systemem demokratycznym. W Wielkiej Brytanii w 2012 r. ze stanowiska musiał zrezygnować jeden ze skarbników Partii Konserwatywnej Peter Cruddas po tym, jak upubliczniono nagranie, na którym gwarantuje dostęp do ucha premiera Davida Camerona za wpłatę na konto partii 250 tys. funtów.

Nie wszystkie kraje mają rejestr organizacji lobbingowych

Jakub Kapiszewski

jakub.kapiszewski@infor.pl