Czy gminy mogą się ubezpieczać od następstw nieszczęśliwych wypadków

@RY1@i02/2011/188/i02.2011.188.207.005l11.801.jpg@RY2@

Bartosz Frączyk, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Frączyk & Frączyk w Krakowie

Przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu. Najpowszechniejszym rodzajem ubezpieczenia jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. W przypadku jednostek samorządu terytorialnego ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej może obejmować odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Ubezpieczenie takie obejmuje także odpowiedzialność gminy z tytułu szkód na osobie powstałych w wyniku zaniechania jednostek samorządu terytorialnego.

Ze względu na wartość umowy ubezpieczenia wybór oferty będzie musiał zostać przeprowadzony zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie - Prawo zamówień publicznych. Procedura wyboru oferty będzie wymagała od zamawiającego określenia w postępowaniu przetargowym ogólnych warunków, jakie muszą spełniać uczestnicy. Zamawiający, przygotowując postępowanie przetargowe, musi także dokonać szczegółowego opisu przedmiotu zamówienia. Jednostka samorządu terytorialnego musi zatem dokładnie określić zakres ubezpieczenia, okres trwania umowy oraz sumę ubezpieczenia. Dokładne określenie przedmiotu zamówienia pozwoli na ograniczenie kryterium wyboru wyłącznie do zaoferowanej wysokości składki ubezpieczenia.

W umowie ubezpieczenia gmina powinna zastrzec, iż ubezpieczyciel zrzeka się prawa do regresu w stosunku do osób, za które gmina ponosi odpowiedzialność (za szkody wyrządzone przez te osoby). Umowa ubezpieczenia powinna także przewidywać, iż ubezpieczyciel obejmuje ochroną ubezpieczeniową poniesione przez gminę koszty ekspertyz rzeczoznawców związane z ustaleniem faktycznego zakresu i rozmiaru szkody. Ze względu na częste zmiany składników majątkowych jednostek samorządu terytorialnego gmina powinna zastrzec w umowie, iż ubezpieczyciel w trakcie trwania umowy ubezpieczenia obejmuje automatyczną ochroną ubezpieczeniową na warunkach określonych w umowie ubezpieczenia OC wszystkie przyjęte przez ubezpieczającego w zarząd, administrację lub utrzymanie budynki i budowle, których użytkowanie gmina rozpocznie w okresie ubezpieczenia.

Niejednokrotnie trudne jest określenie właściwej sumy ubezpieczenia. W umowie powinny się zatem znaleźć zapisy pozwalające uniknąć ponoszenia kosztów ustalenia sumy ubezpieczenia na zbyt niskim bądź zbyt wysokim poziomie. Przed zbyt niskim określeniem sumy ubezpieczenia chroni zapis, zgodnie z którym w przypadku wypłaty jakiegokolwiek odszkodowania ubezpieczyciel jest zobowiązany do natychmiastowego automatycznego odtworzenia sumy ubezpieczenia do stanu pierwotnego, informując o tym gminę wraz z podaniem kosztu doubezpieczenia. Gminy chronią się także w umowach od zbyt wysokiego określenia sumy ubezpieczenia. Służy temu zapis, zgodnie z którym po zakończeniu każdego rocznego okresu ubezpieczenia w przypadku wystąpienia niskiej szkodowości przysługuje zwrot części składki. Strony postanawiają przykładowo, iż w przypadku gdy szkodowość nie przekroczy 40 proc. (tj. gdy wypłacone w danym rocznym okresie odszkodowania będą niższe lub równe 40 proc. zapłaconej przez ubezpieczającego składki), ubezpieczyciel dokona zwrotu 10 proc. zapłaconej składki.

Gminy często obejmują jedną umową ubezpieczenia wszelkie jednostki organizacyjne gminy, tak aby uzyskać korzystniejszą wysokość składki. Jednostka samorządu terytorialnego przenosi wtedy koszt opłacenia składek na jednostki, co jednak ze względu na ich liczbę może utrudniać kontrolę terminowości dokonywania wpłat. Aby uniknąć sytuacji, w której nieopłacenie składki w terminie spowoduje skutek w postaci nieobjęcia ubezpieczeniem, gminy stosują w umowach zapis, iż nieopłacenie przez zamawiającego kolejnej raty składki z polisy w terminie przewidzianym w umowie ubezpieczenia nie powoduje ustania odpowiedzialności ubezpieczyciela. Towarzystwo ubezpieczeń powinno powiadomić o upłynięciu terminu opłacenia składki i wskazać dodatkowy termin jej uiszczenia.

W celu ochrony własnych interesów gminy zastrzegają również w umowie prawo do odstąpienia od umowy w razie wystąpienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy.

ŁS